Happy End

Η ηρεμία της μεγαλοαστικής οικογένειας των Λοράν που ζει στο Καλέ και έχει στην ιδιοκτησία της κατασκευαστική εταιρεία, διαλύεται ύστερα από ένα εργατικό ατύχημα. Το συμβάν αυτό θα γίνει η αφορμή για να ξεσκεπαστούν μυστικά και ψέμματα της οικογένειας, στα οποία τα μέλη της έμεναν παγερά αδιάφοροι όλα αυτά τα χρόνια.

Κυνισμός, μισανθρωπισμός, σοκαριστικές ομολογίες. Στοιχεία αντιπροσωπευτικά των Λορέν και της κοσμοαντίληψης τους. Είναι ολοφάνερο όχι μόνο εδώ αλλά κι από τα προηγούμενα έργα του ότι ο αυστριακός Χάνεκε δεν έχει σε μεγάλη υπόληψη την μεγαλοαστική τάξη.

Κι αν παλιά την κάρφωνε ανελέητα με την κοφτερή σαν μαχαίρι ματιά του, εδώ διαπιστώνει ότι της έδωσε μεγαλύτερη αξία από όσο της αναλογεί, οπότε αποφασίζει να αλλάξει τροπάριο αλλά όχι και ιδέες. Η επίκληση μιας περισσότερο χιουμοριστικής νότας έχει διττό χαρακτήρα: από τη μια «μειώνει» σαφώς την εικόνα των αρνητικών πρωταγωνιστών σε σημείο που τους κάνει να μοιάζουν με ένα… τίποτα στα μάτια του κοινού θεατή (άλλη μια μπηχτή για την ασημαντότητα της μπουρζουαζίας) κι από την άλλη δίνει την ευκαιρία στον αυστριακό δημιουργό να πειραματιστεί με νέα αφηγηματικά εργαλεία. Όμως το ανάλαφρο σχόλιο και η χιουμοριστική ανάγνωση της καθημερινότητας δεν ταιριάζουν στον Χάνεκε. Αυστηρός ανατόμος της κοινωνικής ψυχολογίας και επίμονος εξερευνητής του σκοταδιού που σκεπάζει την ανθρώπινη ψυχή, ο Χάνεκε έχει γράψει ιστορία στην κατηγορία των αλληγορικών κοινωνικών θρίλερ.

Το νέο του φιλμ δεν είναι κακό (πώς θα μπορούσε άλλωστε από ένα τόσο σημαντικό δημιουργό;) αλλά όχι και σπουδαίο. Όλη η υποκρισία της πρωταγωνιστικής οικογένειας με τους χαλαρούς δεσμούς αίματος, την λατρεία του χρήματος και την ροπή στην απόλυτη απάθεια είναι μοτίβα που τα έχουμε ξαναδεί από τον Χάνεκε και σε καλύτερες επιδόσεις. Του αναγνωρίζουμε πάντως την τόλμη να χτίσει μια διαφορετική κατασκευή, όπου η φυσική βία αυτή τη φορά απουσιάζει, ενώ η καθημερινότητα εκτός από τρομακτική μπορεί να έχει στιγμές αληθινά αστείες. Πίσω όμως από το κωμικό προσωπείο ή κάποιες αψυχολόγητες, υπερβολικές σκηνές (το καραόκε) κρύβονται φιλοσοφημένες, μεγάλες ιδέες γύρω από την απογοήτευση της ζωής, την ανικανότητα της αλληλεγγύης, τα σαθρά θεμέλια κάθε μορφής εξουσίας.

Η ιστορία των Λορέν, αυτής της πλούσιας, καλομαθημένης και βολεμένης δυτικοευρωπαϊκής οικογένειας είναι η ιστορία της ίδιας της Ευρώπης. Με συντηρητικά αντανακλαστικά απέναντι στο φόβο, ωφελιμιστικές συμπεριφορές, ελάχιστες ελπίδες για αίσιο τέλος της κρίσης και αγωνία για την επόμενη μέρα. Ο Χάνεκε είναι ξεκάθαρος: αυτό το happy end μόνο ως ειρωνεία μπορεί να ειπωθεί…