Ο ξένος

Στο Αλγέρι του ‘30 ο νεαρός Μερσό μαθαίνει ότι η μητέρα του πέθανε. Στη κηδεία της δείχνει απόμακρος και αδιάφορος. Την επόμενη μέρα πηγαίνει να κάνει μπάνιο στα δημόσια λουτρά όπου συναντά μια παλιά του γνωστή και την φλερτάρει.

Η αίσθηση του παραλόγου και του ματαίου χρίζει τον γραμμένο στα 1942 «Ξένο» του Αλμπέρ Καμί ως ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα του υπαρξισμού. Ο Φρανσουά Οζόν δείχνει να τιμά το εμβληματικό έργο με ένα σκόπιμα αργόσυρτο και υποτονικό φιλμ, που στις αιχμηρές γωνίες του (τις οποίες εντοιχίζει με μια απροσπέλαστη αποστασιοποίηση) υποβόσκει η έκρηξη, που αναμένεται από στιγμή σε στιγμή. Ο Οζόν αποτυπώνει υποδειγματικά το πνεύμα αλλά και την ατμόσφαιρα του βιβλίου που αναφέρεται όχι μόνο στην χωρίς νόημα ζωή αλλά και στις «ατυχείς συμπτώσεις» που κάνουν τις ιστορικές συνθήκες να επεμβαίνουν απρόσμενα στη ζωή του κάθε ανθρώπου.

Ο Μερσό είναι ένας άχρωμος νέος, χωρίς καμιά ηθική υπόσταση ή συστολή, ο οποίος δεν έχει πρόβλημα να υπερασπιστεί στο αστυνομικό τμήμα τον Γάλλο νταβατζή «φίλο» του που εκμεταλλεύεται μια νεαρή ντόπια ή να κάνει τα στραβά μάτια όταν ο ηλικιωμένος γείτονας (τρομερός ρόλος για τον Ντενί Λαβάν) κακοποιεί τον σκύλο του. Αυτός ο αποστασιοποιημένος και ηθικά αμφίσημος άντρας θα κατηγορηθεί για τον φόνο ενός Άραβα, σε ένα Αλγέρι που βράζει από το μένος των ντόπιων κατά των γάλλων αποικιοκρατών.

Η γραφή του Οζόν σχολιάζει με μινιμαλισμό που φτάνει στα όρια του απόλυτου κυνισμού την πορεία ενός ανθρώπου που κινείται χωρίς ξεκάθαρο προσανατολισμό. Ο απόμακρος και ψυχρός Μερσό (εξαίρετος στο ρόλο του ο Μπενζαμέν Βουαζέν) μοιάζει να έχει αποδεχτεί ότι η ζωή, στις πιο μικρές λεπτομέρειες αλλά και στα πιο μεγάλα γεγονότα της, δεν βγάζει κανένα νόημα. Η στάση του αυτή, τον μεταμορφώνει αυτομάτως σε έναν «ξένο» για την υπόλοιπη κοινωνία που λειτουργεί με βάση συγκεκριμένους κανόνες και καθορίζει την ηθική υπόσταση του κάθε ανθρώπου σύμφωνα με συμβατικές, προσδοκώμενες, συμπεριφορές.

Κάθε παρέκκλιση από τα μοντέλα αυτά τιμωρείται αυτομάτως με αποκλεισμό για τους βέβηλους παραβάτες σαν τον Μερσό που τόλμησε «να μην κλάψει στην κηδεία της μητέρας του» πράγμα που για τους επικριτές του είναι αρκετό «θανάσιμο αμάρτημα», ικανό να τον στείλει μέχρι την γκιλοτίνα!