Το Θεώρημα του Μηδενός
Άλλο ένα έργο για το μέλλον και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, από τα πολλά που βγαίνουν αυτή την περίοδο, που αναφέρεται στη θέση της ανθρώπινης ύπαρξης και των συναισθημάτων σε έναν κόσμο που το δυαδικό σύστημα, οι εξισώσεις και η ψηφιακή τεχνολογία θα έχουν τον πρώτο λόγο. Μαζί με το «Δικός της», την «Κυριαρχία» και αρκετά ακόμα έργα που έχουν ήδη βγει ή θα βγουν μέχρι το τέλος του έτους η νέα ταινία του σκηνοθέτη Τέρυ Γκίλιαμ δεν δείχνει τόσο νέα, ούτε τόσο πρωτότυπη.
Ο σκηνοθέτης που υπήρξε μέλος των Monty Python, ίσως της πιο σημαντικής ομάδας σάτιρας που βγήκε ποτέ, στη συνέχεια έκανε πολύ σημαντική καριέρα ως κινηματογραφιστής. Με ταινίες όπως το Brazil, Οι δώδεκα πίθηκοι, Τρόμος και παράνοια στο Λας Βέγκας, άφησε το κινηματογραφικό του στίγμα με τον τρόπο που ξεπερνάει το ρεαλισμό και με την συμβολική δύναμη των εικόνων του.
Ωστόσο, πλέον μάλλον βρίσκεται σε μια δημιουργική παρακμή. Η τελευταία του δημιουργία δείχνει κάπως παρωχημένη. Ο τρόπος που προσεγγίζει το μέλλον μοιάζει να έρχεται από το κινηματογραφικό παρελθόν και κυρίως τη δεκαετία του 80. Το μείγμα σουρεαλισμού και σάτιρας δεν βγάζει και πολύ γέλιο, καθώς το πνεύμα του έργου είναι κατά 90% σκέτη απαισιοδοξία. Αλλά ούτε ασκεί κάποια ιδιαίτερα ισχυρή κριτική στην σημερινή οικονομική, κοινωνική και πολιτική κατάσταση, καθώς κινείται κυρίως σε υπαρξιακά και μάλλον εσωστρεφή μονοπάτια.
Δημιουργείται ένα ακατανόητο και μάλλον κουραστικό στην παρακολούθηση σύμπαν από περίεργους χαρακτήρες στα όρια της παράνοιας, σε έναν εξίσου παρανοϊκό κόσμο. Η ταινία, εκτός από τα μελλοντολογικά της στοιχεία, θυμίζει την ταινία «Π» του Aronofsky. Ο κεντρικός χαρακτήρας εδώ δεν έχει βρει κάποια μαγική μαθηματική φόρμουλα, που δίνει όλες τις απαντήσεις, αλλά ψάχνει με μανία μια λύση που θα αποδεικνύει ότι τα πάντα καταλήγουν στο μηδέν.
Το Θεώρημα του Μηδενός αναφέρεται σε έναν παράξενο κόσμο, γεμάτο ψηφιακή τεχνολογία, διαδίκτυο, μαθηματικές εξισώσεις υπό μορφή video-game, εταιρικούς μηχανισμούς εξουσίας και καταπίεσης, καθώς και αρκετή παραδοσιακή ανθρώπινη τρέλα. Όμως, ο σκηνοθέτης αναζητά την ελπίδα και το φως πίσω από το σκοτάδι. Έτσι ο έρωτας του κεντρικού χαρακτήρα, μιας σχεδόν τρελής μαθηματικής ιδιοφυΐας, με έντονη ανθρωποφοβία, με ένα call girl (το οποίο ερμηνεύει η γλυκιά Γαλλίδα Μελανί Τιερύ) είναι και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ταινίας. Και λόγω του αισθησιασμού του, που σπάει λίγο την καταθλιπτική ατμόσφαιρα της ταινίας, αλλά και γιατί δίνει μια ανθρώπινη πλευρά και μια δόση αισιοδοξίας σε έναν απάνθρωπο κόσμο.
Πρωταγωνιστής στο έργο είναι ο βραβευμένος με Όσκαρ Κρίστοφ Βαλτς. Αγνώριστος σε σχέση με τις ταινίες του Ταραντίνο, οι οποίες του χάρισαν την παγκόσμια αναγνώριση, εδώ παρουσιάζεται σαν ένας αδύναμος, ημίτρελος άνθρωπος. Σε αυτό τον ιδιαίτερο χαρακτήρα, ο Γερμανός ηθοποιός καταφέρνει να συγκινήσει και να μπει στο πετσί του περίπλοκου ρόλου του. Αρκετά επιβλητικός σε έναν σύντομο σχετικά ρόλο ως ιδιόρρυθμο φουτουριστικό αφεντικό και ο Ματ Ντέιμον.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Η νέα ταινία του Γκίλιαμ έχει κάποιες ενδιαφέρουσες υπαρξιακές και συναισθηματικές νότες, αλλά συνολικά είναι ένα έργο για το ψηφιακό μέλλον της ανθρωπότητας με περίεργη υπόθεση, περίεργη αισθητική και περίεργους χαρακτήρες. Ως εκ τούτου, γίνεται αρκετά δύσκολο στην παρακολούθηση και νομίζω ότι απευθύνεται σε όσους θέλουν να δουν τη νέα δουλειά του σημαντικού αυτού σκηνοθέτη και σε όσους αναζητούν μια εναλλακτική ταινία με θέμα το ανθρώπινο μέλλον και τους computer.
Γιώργος Σμυρνής
