Γιάννης Παππάς στο «Φουγάρο»: Οι περιπέτειες ενός αγάλματος

Στο Ναύπλιο, στον φιλόξενο χώρο του «Φουγάρου», του πρώην εργοστασίου που μετατράπηκε σε καλλιτεχνικά κέντρο, μετακομίζει μέχρι τον Οκτώβριο του 2024 ένα μεγάλο μέρος του υλικού που εκτίθεται στο Εργαστήρι Γιάννη Παππά του Μουσείου Μπενάκη.

Συγκεκριμένα, στην πρώτη αυτή συνεργασία του αθηναϊκού μουσείου με το πελοποννησιακό καλλιτεχνικό κέντρο, που φέρει τον τίτλο «Γιάννης Παππάς: Αναζητώντας τον Αλέξανδρο», παρουσιάζεται όχι ένα ή περισσότερα έργα του γλύπτη αλλά μια πολύχρονη περιπέτεια. Στην έκθεση αναδεικνύεται η δημιουργική διαδικασία που οδήγησε από τη σύλληψη, τον σκοτεινό Νοέμβριο του 1941, μέχρι τη δημιουργία, τριάντα χρόνια αργότερα, του εμβληματικού έφιππου ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που σήμερα είναι τοποθετημένος στη συμβολή των λεωφόρων Αμαλίας και Όλγας.

Τελικό πρόπλασμα για τον ανδριάντα του Μεγ. Αλεξάνδρου στο εργαστήριο του Γιάννη Παππά στου Ζωγράφου. Δεκαετία του 1960

Έργο «που δεν κουράζεσαι να βλέπεις, απ’ όλες τις πλευρές» χαρακτήρισε τον ανδριάντα ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου, Γιάννης Μαγγίνης, μολονότι εκεί όπου βρίσκεται τοποθετημένος η θέασή του δυσχεραίνεται από μια σειρά οπτικά εμπόδια. «Κάποτε θα παραμεριστούν όλα αυτά και θα αναδειχθεί», μονολόγησε στωικά, παρουσιάζοντας την νέα έκθεσή του.

Στην έκθεση που εγκαινιάζεται την Κυριακή 30 Ιουνίου στο Ναύπλιο, στον χώρο του «Φουγάρου» που δημιούργησε η Φλωρίκα Κυριακοπούλου, παρουσιάζεται ένας μεγάλος όγκος υλικού, μολονότι αφορά ένα και μόνο έργο: προπλάσματα, μελέτες, σχέδια, φωτογραφίες και πολλά άλλα τεκμήρια, καθώς και το τελικό σε φυσικό μέγεθος πρόπλασμα (390×330), τα περισσότερα από τα οποία δεν έχουν βγει ποτέ ως τώρα από το Εργαστήριο Γιάννη Παππά. Μάλιστα, η μεταφορά τους στο Ναύπλιο υπήρξε από μόνη της μια περιπέτεια, καθώς τα γύψινα προπλάσματα είναι εξαιρετικά εύθραυστα.

Ο Γιάννης Παππάς στο εργαστήριό του στου Ζωγράφου την περίοδο της Κατοχής, με μελέτες για τον ανδριάντα του Μεγ. Αλεξάνδρου

«Στην έκθεση προσπαθήσαμε κατά το δυνατόν να διατηρήσουμε την ατμόσφαιρα του εργαστηρίου του γλύπτη», τόνισε ο Αντώνης Κοντρογιάννης, καλλιτεχνικός διευθυντής του «Φουγάρου» και συνεπιμελητής της έκθεσης. «Παρουσιάζονται τα πρωτότυπα έργα που δούλεψαν τα χέρια του Γιάννη Παππά απευθείας στον γύψο. Τα σημάδια από τα εργαλεία του γλύπτη, οι μολυβιές, τα καρφιά που υποδεικνύουν τις μεγεθύνσεις και τις σμικρύνσεις, ακόμη και τα αποτυπώματα των δακτύλων, λένε την ιστορία της δημιουργίας των γλυπτών», συμπλήρωσε.

Από τη μεριά του, ο έτερος συνεπιμελητής Θοδωρής Μπαργιώτας, διευθυντής του Εργαστηρίου Γιάννη Παππά, επισήμανε ότι «η έκθεση αναδεικνύει τη σημασία της εμμονής στη δουλειά ενός καλλιτέχνη, υπογραμμίζοντας ότι κάθε μεγάλο έργο τέχνης είναι σπάνια μια στιγμιαία έμπνευση, ένα πυροτέχνημα, αλλά συνήθως το αποτέλεσμα δεκαετιών αφοσίωσης σε ένα συγκεκριμένο θέμα». Ακόμη, υπογράμμισε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν για τον Παππά μια «αφορμή για να εκφράσει την αγάπη του για την ανθρώπινη και τη ζωική φιγούρα, καθώς και τη μεταξύ τους σχέση».

6. Σπουδή και σημειώσεις του Γιάννη Παππά στις μελέτες του Leonardo da Vinci από το 1508-10 για Μνημείο του Sforza και του Trivulzio. Δεκαετία 1930, Παρίσι

Παρεμβαίνοντας κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο γιος του γλύπτη Αλέκος Παππάς επισήμανε πως η επιλογή του Αλέξανδρου τον Νοέμβριο του 1941 ήταν ένας τρόπος για τον πατέρα του να κρατηθεί όρθιος μέσα στις συνθήκες της πείνας και του λιμού που προκάλεσε η γερμανική κατοχή, τις οποίες έχει αποτυπώσει σε σχέδια και ζωγραφικά έργα του που εκτίθενται στο Εργαστήρι Γιάννη Παππά.