Ένας αιώνας Cahiers d’art στο Μουσείο Μπενάκη

Πριν από 100 ακριβώς χρόνια, ο Κριστιάν Ζερβός, αλεξανδρινός τεχνοκρίτης και συλλέκτης, εξέδωσε στο Παρίσι τα Cahiers d’art, ένα περιοδικό που διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του «κανόνα» του μοντερνισμού στην Ευρώπη, όπως και στη συνύφανση του «πρωτόγονου», του αρχαϊκού, του μη δυτικού με το πεδίο της σύγχρονης τέχνης.

Με την ευκαιρία της επετείου αυτής, ο εκδοτικός οίκος που συνεχίζει το έργο του Κριστιάν Ζερβός, εκδίδοντας ακόμη το περιοδικό, ως ετήσια επιθεώρηση πλέον, συντονίζει ένα διεθνές αφιέρωμα, που περιλαμβάνει εκθέσεις, εκδόσεις και ποικίλες εκδηλώσεις σε σημαντικά μουσεία.

Ανάμεσα σε αυτά (το Peggy Guggenheim Collection στη Βενετία, τα γαλλικά MDAM – Collection Zervos στο Vézelay, LUMA Arles και Musée national Picasso-Paris στο Παρίσι, το Museum of Modern Art στη Νέα Υόρκη και το Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía στη Μαδρίτη), το Μουσείο Μπενάκη συμμετέχει με την έκθεση «Cahiers d’art 100 χρόνια: Μέσα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη», που εγκαινιάστηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού, στην οδό Κουμπάρη.

Έχοντας παρουσιάσει, το 2019, την έκθεση «Christian Zervos και Cahiers d’art: Η αρχαϊκή στροφή», οι επιμελήτριες της τρέχουσας έκθεσης, Πολύνα Κοσμαδάκη και Βασιλική Δανιήλ, απέφυγαν τη διοργάνωση μίας ακόμη ιστορικής έκθεσης, που θα έριχνε το βάρος της στην τεκμηρίωση της παρουσίας αντικειμένων από τις συλλογές του Αντώνη Μπενάκη στις σελίδες του περιοδικού του Ζερβός.

Αντιθέτως, έδωσαν βάρος στα ίδια τα αντικείμενα, που προέρχονται από όλες τις συλλογές του Μουσείου, περιορίζοντας την τεκμηρίωση στο ελάχιστο απαραίτητο. Στόχος τους, όπως εξήγησαν, ο επισκέπτης να αποκομίσει πρώτα μια όσο το δυνατόν περισσότερο αδιαμεσολάβητη εντύπωση από την έκθεση, που θα τον οδηγήσει, σε δεύτερο χρόνο, στην τεκμηρίωση, όπως αυτή καταγράφεται στον συνοδευτικό κατάλογο, ο οποίος, εκτός από την εξαντλητική παρουσίαση των εκθεμάτων και της σχέσης τους με τις δημοσιεύσεις των Cahiers d’art, αποτελεί και ένα τυποτεχνικό κομψοτέχνημα.

Στο πλαίσιο αυτής ακριβώς της επιμελητικής αντίληψης εντάσσεται και η ανάθεση στην εικαστικό Ναταλία Παπαδοπούλου της επιμέλειας μιας εγκατάστασης πολυμέσων, που με τίτλο «Afterimages: Μικρή αρχαιολογία των πιθανοτήτων» (2026) καταλαμβάνει το κέντρο του χώρου όπου παρουσιάζεται η έκθεση. Πρόκειται για ένα πολυεδρικό κατοπτρικό γλυπτό, όπου εικόνα, ήχος, αντικείμενα και θεατής συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν. Προσφέρει, έτσι, «μια πολυαισθητηριακή, εμβυθιστική προσέγγιση, που θυμίζει την ίδια τη χωροχρονική καρδιά του περιοδικού», όπως τόνισε η καλλιτέχνιδα. Στο κέντρο της εγκατάστασης βρίσκεται μια γλυπτική μηχανή προβολής από ημιδιάφανο υλικό, η οποία διαχέει το φως προς όλες τις κατευθύνσεις, προβάλλοντας νέο οπτικό υλικό αντλημένο από τα αντικείμενα, τις σελίδες και τα εξώφυλλα του περιοδικού, σε ένα πρισματικό, πολυεπίπεδο περιβάλλον.

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται ξεναγήσεις από τις επιμελήτριές της Πολύνα Κοσμαδάκη και Βασιλική Δανιήλ, που για τον επόμενο μήνα θα διεξαχθούν στις 8, 14, 22 και 28 Νοεμβρίου, στις 12.00.