Αλέκος Λεβίδης: 65 χρόνια ζωγραφικής στο Μουσείο Μπενάκη

«Δεν φοβηθήκαμε το συναίσθημα», εξομολογήθηκε η Μαρίκα Ρόμπου Λεβίδη, μιλώντας για την επιλογή των έργων και την επιμέλεια της αναδρομικής έκθεσης του συζύγου της, Αλέκου Λεβίδη, στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς.

«Μια έκθεση για 65 χρόνια δουλειάς», είπε κατά την παρουσίασή της στους δημοσιογράφους, λίγο πριν τα επίσημα εγκαίνια, που πραγματοποιούνται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026. Η έκθεση, που επιμελήθηκαν οι δυο τους, με συντονιστή, εκ μέρους του Μουσείου του <Κωνσταντίνου Παπαχρήστου, συγκεντρώνει πάνω από 500 έργα, και αποτελεί την πρώτη αναδρομική του ζωγράφου και ακαδημαϊκού, καλύπτοντας το σύνολο της καλλιτεχνικής του πορείας, από το 1961 μέχρι σήμερα.

Ενθύμιον Κέρου-Δήλου, 150 x 150 εκ., μικτή τεχνική σε ξύλο, 6/2006-5/2007, ιδιωτική συλλογή.

Έργο έξι δεκαετιών

Μολονότι η έκθεση του Μουσείου Μπενάκη αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο την εξέλιξη της ζωγραφικής του Αλέκου Λεβίδη μέσα σ’ αυτές τις έξι δεκαετίες, το αφηγηματικό νήμα που επελέγη σέβεται μεν τη χρονολογική διαδοχή, αλλά ιναι διαρθρωμένο θεματολογικά.

Ξεκινά από το 1961, όταν, σε ηλικία 17 ετών ο αυτοδίδακτος καλλιτέχνης κάνει τις πρώτες του μελέτες και δοκιμές στην τέχνη της ζωγραφικής, για να περάσει, στη συνέχεια, στα πρώτα πολιτικά έργα, της περιόδου 1961-1976, όπου ξεχωρίζουν τα δεκάδες σχέδια όπου αποτύπωσε τα βασανιστήρια του δικτατορικού καθεστώτος, ιδιαίτερα εκείνο του φάλαγγα, σύμφωνα με τις αφηγήσεις του Περικλή Κοροβέση, προκειμένου να παρουσιαστούν ενώπιον του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου ο φυλακισμένος αγωνιστής κατέθεσε ενάντια στη δικτατορία. Παρόμοια, ο επισκέπτης θα δει έργα έντονα επηρεασμένα από τον Μάη του ’68 και το εξεγερσιακό πνεύμα που επικρατούσε διεθνώς.

Εσωτερικό εργαστηρίου με μοντέλο, 220 x 110 εκ., ακρυλικό σε ξύλο, 1984 – 1985, συλλογή του ζωγράφου

Η ανθρώπινη μορφή και το χρώμα

Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι πρώτοι πειραματισμοί του με το χρώμα και την ανθρώπινη μορφή, με προσωπογραφίες, τοπία και νεκρές φύσεις, που συνοδεύονται από πλήθος εικαστικά σημειωματάρια του καλλιτέχνη. Σε αυτό το σημείο της έκθεσης κυριαρχεί μια εντυπωσιακή ολόγραφη αψίδα με τρία περάσματα, που αποτελεί ανασύσταση, κατά μεγάλο μέρος, μιας τοιχογραφίας από κατοικία στην Κηφισιά, που αποτοιχίστηκε και φυλάσσεται στο Μουσείο Μπενάκη.

Ακόμη, παρουσιάζονται τα έργα που φιλοτέχνησε για το ημερολόγιο της ΑΓΕΤ Ηρακλής, το 1999, με θέμα του τοπία της Μεγάλης Ελλάδας (Νότια Ιταλία και Σικελία), επαυξημένη η σειρά  με τίτλο «Μυθ-ιστορικά», καθώς και η εγκατάσταση «Μνήμη Παλμύρας», που είχε παρουσιάσει στο Μουσείο Μπενάκη.

Τέλος, σε δύο ξεχωριστούς χώρους παρουσιάζονται τα έργα που φιλοτέχνησε για δεκάδες εξώφυλλα βιβλίων (ιδιαίτερα για τις εκδόσεις Άγρα και τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), αλλά και η μνημειακή σκηνογραφία του για την «Αντιγόνη» του Λευτέρη Βογιατζή στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων, που ανασυστήνεται εξολοκλήρου.

Ο Πέτρος με άσπρο λινό κουστούμι. Δεκαετία ’70, κάρβουνο και παστέλ σε χαρτί, συλλογή του ζωγράφου

«Ανακεφαλαίωση του έργου 65 χρόνων»

Η έκθεση αποτελεί «ανακεφαλαίωση του έργου 65 χρόνων, μια μορφή αυτοβιογράφησης, που αποτελεί κάτι παραπάνω από το σύνολο των μεμονωμένων έργων και μας δίνει, έτσι, μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσουμε τον καλλιτέχνη», παρατήρησε ο ιστορικός τέχνης και καθηγητής Ευγένιος Ματθιόπουλος. «Ο Λεβίδης διασχίζει τη φάση της ύστερης πρωτοπορίας του μοντερνισμού επιμένοντας στην παραστατικής ζωγραφική – κάτι που απαιτεί εσωτερικό σθένος», επισήμανε, προσθέτοντας πως, παράλληλα, «δημιουργεί μέσα στη σύγχυση του μεταμοντέρνου, χωρίς να τη συμμερίζεται». Η αναδρομική αυτή έκθεση «δείχνει πώς ένας ζωγράφος γίνεται ζωγράφος στη διάρκεια του καιρού του», κατέληξε.

Ο Ευγένιος Ματθιόπουλος υπογράφει μια εκτενή ερμηνευτική προσέγγιση στο έργο του καλλιτέχνη, η οποία δημοσιεύεται στο ομότιτλο βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα, περιλαμβάνοντας το σύνολο των έργων, καθώς και κείμενα του ίδιου του ζωγράφου και του ποιητή Διονύση Καψάλη. Πρόκειται για ένα βιβλίο που επιμελήθηκε ο ίδιος ο ζωγράφος, στο οποίο, όπως επισήμανε ο εκδότης Σταύρος Πετσόπουλος, «συγκεντρώνεται ένα έργο ζωής». Έργο ζωής που ο ίδιος αντιμετώπισε πάντα σαν παιχνίδι – εξου και ο τίτλος «Διά βίου παιχνίδι» της έκθεσης, όπως συμπλήρωσε η Μαρίκα Ρόμπου Λεβίδη.