«Άνθρωποι και Ζώα: Μια πανάρχαια σχέση»: Νέα έκθεση στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή

Τι σχέσεις είχαν οι άνθρωποι με τα ζώα στην αρχαιότητα; Πότε εξημερώθηκε ο σκύλος; Υπήρχαν λιοντάρια και πάνθηρες στην Ελλάδα; Και τι πίστευε ο Αριστοτέλης για τα χταπόδια; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η νέα περιοδική έκθεση «Άνθρωποι και Ζώα: μια πανάρχαια σχέση», που παρουσιάζεται στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή (ΕΜΦΙΓ), σε συνεργασία με το Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου (CAMU).

Για πρώτη φορά, ένα μουσείο φυσικής ιστορίας και ένα αρχαιολογικό μουσείο συνεργάζονται για να φωτίσουν τη σύνθετη και διαχρονική σχέση ανθρώπου και ζώων.

Στην έκθεση παρουσιάζονται περισσότερα από 130 αρχαιολογικά αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, τα οποία συνομιλούν με τα εκθέματα της μόνιμης συλλογής του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή. Παράλληλα, παρουσιάζονται σύγχρονα ζωολογικά κατάλοιπα από τη συγκριτική συλλογή της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα – Εργαστήριο Αρχαιολογικών Επιστημών M.H. Wiener, προσφέροντας μια διαφορετική ματιά στον τρόπο με τον οποίο μελετάμε σήμερα τη σχέση ανθρώπων και ζώων στην αρχαιότητα.

Τα αντικείμενα προέρχονται κυρίως από την Ελλάδα με επιμέρους παραδείγματα και από άλλες περιοχές. Καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα από την Εποχή του Χαλκού έως το τέλος της Ρωμαϊκής περιόδου και οργανώνονται με βάση θεματικές που αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές της σχέσης ανθρώπου και ζώων από την καθημερινή συνύπαρξη και την οικονομία έως τη μυθολογία και τη θρησκεία.

2. Αττικό αγγείο (χους) με σκηνή παιδιού που παίζει με ελαφάκι.τέλη 5ου αιώνα π.Χ. (Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. Δ 549).

«Η έκθεση αποπνέει τη χαρά και την φρεσκάδα μιας απρόσμενης συνεργασίας. Αρχαιολόγοι, βιολόγοι και ζωο-αρχαιολόγοι μελέτησαν από κοινού τη σχέση μας με τα ζώα στη διάρκεια του χρόνου. Έμαθαν πολλά από αυτόν το διάλογο και έφτιαξαν μια έκθεση που είναι πρωτότυπη και πολύ διασκεδαστική». 

5. Eιδώλιο αλόγου με τροχούς και αναβάτη πολεμιστή, πιθανότατα παιδικό παιχνίδι.
Βοιωτικού εργαστηρίου, 7ος-6ος αιώνας π.Χ. (Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. Δ 1816)

Η εισαγωγική ενότητα αναπτύσσεται σε τρεις αίθουσες της (πρώην) βοτανικής συλλογής του Μουσείου και παρουσιάζει τη διαχρονική σχέση ανθρώπων και ζώων στην αρχαιότητα. Μέσα από αρχαιολογικά αντικείμενα, γραπτές πηγές, απεικονίσεις και ζωολογικά κατάλοιπα, οι επισκέπτες γνωρίζουν τους τρόπους με τους οποίους μελετάται αυτή η σχέση, αλλά και τις διαφορετικές μορφές που αυτή έλαβε.

Η ενότητα οργανώνεται γύρω από πέντε βασικές θεματικές:

• Τρόποι μελέτης: γραπτές πηγές, απεικονίσεις και αρχαιολογικά/ζωολογικά κατάλοιπα
• Τρόποι αλληλεπίδρασης: οικονομία, καθημερινή ζωή, ζώα-συνεργάτες και σχέση ζώων και  παιδιών
• Τα ζώα ως σύμβολα: θεοί, πόλεις, δύναμη και εξουσία, ομορφιά
• Τα ζώα στη θρησκεία
• Τα ζώα στον μύθο

1. Αργυρό δίδραχμο από τον Τάραντα (Κάτω Ιταλία) με παράσταση του ήρωα Φάλανθου (ιδρυτή της πόλης) πάνω σε δελφίνι.
281-272 π.Χ. (Μουσείο Κανελλοπούλου, αρ. Ν 833).

Η δεύτερη ενότητα αναπτύσσεται στις αίθουσες της μόνιμης ζωολογικής έκθεσης του Μουσείου, όπου μικρές προθήκες με αρχαιολογικά ευρήματα συνδιαλέγονται με τα αντίστοιχα ζωολογικά εκθέματα. Μέσα από αυτή τη συνύπαρξη, οι επισκέπτες γνωρίζουν τις χρήσεις και τους συμβολισμούς των ζώων στην αρχαιότητα και έχουν τη δυνατότητα να συγκρίνουν τις αρχαίες απεικονίσεις με τα πραγματικά ζώα.

Η έκθεση απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Το εκθεσιακό πρόγραμμα πλαισιώνεται από εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία, δράσεις για γονείς και παιδιά, διαδραστικές θεματικές ξεναγήσεις για ενήλικες, καθώς και συμπεριληπτικές δράσεις-εργαστήρια για άτομα με προβλήματα όρασης και ακοής, δίνοντας τη δυνατότητα σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες να προσεγγίσουν το θέμα με τρόπο βιωματικό και συμμετοχικό.

Η  έκθεση θα συνοδεύεται από ειδική έκδοση με εισαγωγικά κείμενα και κατάλογο των εκθεμάτων..

Η νέα αυτή συνεργασία του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή και του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου δημιουργεί έναν ξεχωριστό χώρο συνάντησης της επιστήμης, της αρχαιολογίας και του πολιτισμού και μας καλεί να ανακαλύψουμε ξανά μια σχέση που ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια πριν και συνεχίζει να διαμορφώνει τον κόσμο μας.