Σον Σκάλι, ένας «Επιβάτης» της ζωγραφικής παράδοσης στο Μουσείο Μπενάκη

Τον Sean Scully γνώρισε για πρώτη φορά το αθηναϊκό κοινό πριν από μία περίπου δεκαετία, μέσα από την έκθεση «Doric» («Δωρικός ρυθμός»), που φιλοξενήθηκε στο ίδιο χώρο, στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς, το 2012.

Σήμερα ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να αποκτήσει μία σφαιρική εικόνα για το σύνολο του έργου του, καθώς στην αναδρομική αυτή έκθεση περιλαμβάνονται αντιπροσωπευτικά έργα από όλες τις περιόδους της καλλιτεχνικής του πορείας. Η αναδρομική έκθεση «Passenger» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης, το 2020.

Όπως τόνισαν ο Κωνσταντίνος Παπαχρίστου, επιμελητής της Πινακοθήκης Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη, και ο Dávid Fehér, επιμελητής 20ού αιώνα και σύγχρονης τέχνης του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης, που επιμελήθηκαν την έκθεση, στην αθηναϊκή εκδοχή τα συνολικά 103 έργα δεν παρατίθενται χρονολογικά αλλά κατά θεματικές ενότητες, αναμιγνύοντας έργα της πρώιμης και της όψιμης περιόδου, σχέδια και ζωγραφικά έργα κ.λπ.

Φωτογραφία: Nicoletta Menti

Η έκθεση ξεκινά από την πρώιμη περίοδο της ζωγραφικής του δημιουργίας –εκτίθεται, μάλιστα, και ο πρώτος πίνακας που ζωγράφισε, ο μεταφορικά αυτοπροσωπογραφικός «Κάκτος» του 1964, πριν ακόμη ξεκινήσει τις σπουδές του στη ζωγραφική– με έργα παραστατικά, τα οποία συνδιαλέγονται με τους όψιμους παραστατικούς πίνακες της σειράς «Madonna» (2018), που δημιούργησε μετά τη γέννηση του γιου του, μια χρωματική πανδαισία με ευθείες αναφορές σε έργα του Ματίς.

Το τμήμα αυτό, που φιλοξενείται στον πρώτο όροφο του Μουσείου, συμπληρώνεται με την ενότητα «Supergrids», έργα μεγάλων διαστάσεων τα οποία ο Σκάλι δημιούργησε μετά από ένα ταξίδι του στο Μαρόκο, επηρεασμένος από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα των χαλιών και των υφασμάτων που είδε εκεί.

Φωτογραφία: Nicoletta Menti

Στον δεύτερο όροφο ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τα έργα του Σκάλι κατανεμημένα σε ενότητες με κριτήρια στυλιστικά και θεματικά. Αυτό που κυριαρχεί είναι ο διαρκής διάλογος με την παράδοση της ευρωπαϊκής τέχνης, στο πνεύμα όμως του αμερικανικού αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Όπως λέει συχνά και ο ίδιος ο ζωγράφος, αναγνωρίζοντας τις οφειλές του, «βάλε μαζί τα έργα του Μοντριάν, του Ρόθκο και του Ματίς κι έχεις τη δουλειά μου»…

Ιδιαίτερα μετά το 1991, ο καλλιτέχνης προσπάθησε διαρκώς να συνδέσει τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό με τη γεωμετρική αφαίρεση, την ορθολογικότητα της γεωμετρίας με τη συναισθηματική έκφραση. Το αποτέλεσμα αυτού του συνδυασμού φαίνεται καθαρά στα έργα του 2ου ορόφου, που κατανέμονται θεματικά σε τοπία, τοίχους και παράθυρα.

Sean Scully, Cactus, 1964. Oil on canvas 23 x 29.9 cm

Η έκθεση ολοκληρώνεται με ένα «Μαύρο τετράγωνο», έργο του 2020 –όπως είπε ο Ντάβιντ Φέχερ, όταν το έργο μεταφέρθηκε στη Βουδαπέστη προς έκθεση ήταν ακόμη νωπό και φοβήθηκαν μήπως οι μεταφορείς αφήσουν αποτυπώματα πάνω στον πίνακα! Έργο εξαιρετικής δύναμης, συνδυάζει την ουτοπική, ρομαντική εκφραστικότητα του τοπίου με τον μηδενισμό, την άρνηση της χειρονομιακής ζωγραφικής του μαύρου τετραγώνου, που, φυσικά, αποτελεί και έναν φόρο τιμής στον Κάζιμιρ Μάλεβιτς kαι το δικό του «Μαύρο τετράγωνο» (1915).

Sean Scully, Untitled (Homage to Paul Klee), 1968 Gouache and ink of cardstock 14.6 x 20.3 cm

Την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου, στις 13.00, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Χριστούγεννα στο Μουσείο Μπενάκη», θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση στην έκθεση. Παράλληλα, την Τετάρτη 22 Δεκεμβρίου, στις 19.00, θα μεταδοθεί διαδικτυακά η παρουσίαση της έκθεσης. Στο βίντεο που θα προβληθεί μιλούν ο Sean Scully από το στούντιό του στη Νέα Υόρκη, ο επιμελητής του Μουσείου Μπενάκη Κωνσταντίνος Παπαχρίστου και ο επιμελητής του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης David Feher. Αναλύουν τη σκεπτικό της αναδρομικής έκθεσης στην Αθήνα, μιλούν για την πρώτη παρουσίασή της στην Βουδαπέστη, καθώς και για την επιλογή των έργων και τη σημασία τους, ενώ θα προβληθούν και ανέκδοτα στιγμιότυπα από το στήσιμό της έκθεσης. Η μετάδοση θα γίνει από τη σελίδα του Μουσείου Μπενάκη στο Facebook,  https://www.facebook.com/TheBenakiMuseum/live/.