Κωστής Σταφυλάκης: «Αιματοβαμμένη πανήγυρις» μαζί με τους κατοίκους του Ρέντη

Έχοντας μεταθέσει το ραντεβού της με το φιλότεχνο κοινό της Αθήνας για τον Νοέμβριο, στην καρδιά του φθινοπώρου, η Art Athina 2026 ανοίγει τις θύρες της την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, σε έναν καινούριο χώρο, στο Onassis Ready, στου Ρέντη.

Στο πλαίσιο του πλούσιου προγράμματος που πλαισιώνει την κύρια έκθεση των αιθουσών τέχνης, συγκεκριμένα στο πλαίσιο της ενότητας ON SITE, ο Κωστής Σταφυλάκης, εικαστικός καλλιτέχνης και καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, θα παρουσιάσει, μαζί με φοιτητές και φοιτήτριες του 11ου Εργαστήριου Ζωγραφικής και Διευρυμένων Μέσων, την περφόρμανς «Αιματοβαμμένη πανήγυρις (με ιδρωμένους ναύτες και βελούδινο αγριογούρουνο)». Η περφόρμανς θα παρουσιαστεί το Σάββατο 14 Νοεμβρίου και θα ξεκινήσει στις 20.00 από τη διασταύρωση των οδών Αγίας Άννης και Λεωνίδου, στη γειτονιά του Ρέντη.

Η δράση υλοποιείται σε συνεργασία με κατοίκους και τους φορείς τους, τον Σύλλογο συνοικιστών εργατικών πολυκατοικιών Αγίας Άννης και το ΚΑΠΗ Αγίας Άννης. Στόχος της δεν είναι να αναπαραστήσει τους μύθους του παρελθόντος αλλά, όπως λένε οι εμπνευστές της, να απαντήσει στο ερώτημα «πώς θα κατοικούσαν τα φαντάσματα των μύθων τη σύγχρονη περιοχή;»

Με την ευκαιρία της δράσης αυτής, ενόψει και των εγκαινίων της Art Athina 2026, ζητήσαμε από τον Κωστή Σταφυλάκη να μας προϊδεάσει για το ποια θα μπορούσε να είναι η απάντηση στο ερώτημα αυτό, αλλά και για το τι μορφές θα μπορούσε να πάρει το «συλλογικό ντελίριο» στο οποίο καλείται να συμμετάσχει ο επισκέπτης.

Χωρίς πολλά spoiler, το συλλογικό μας παραλήρημα περιέχει ναύτες, αγριογούρουνα, ζόμπι ποδοσφαιριστές, ερινύες κ.ά. Χωρίς να το πολυκαταλάβουμε –άλλωστε κυκλοφορούμε στον συγκεκριμένο τόπο μόλις ενάμιση μήνα– σχεδιάσαμε ένα κοινωνικό Halloween. Δεν είμαστε κοινωνικοί ανθρωπολόγοι, ούτε κοινωνικοί λειτουργοί, δεν θέλουμε να «διορθώσουμε» τίποτα. Βλέπουμε την πανέμορφη αυτή γειτονιά μέσα από έναν συλλογικό παραμορφωτικό φακό, που ελπίζουμε να προκαλέσει αναταραχή. Τα φοιτητά, οι απόφοιτες του 11ου Εργαστηρίου της ΑΣΚΤ και οι φίλοι του συγκροτούν ένα δίκτυο που, τα τελευταία χρόνια, πειραματίζεται συστηματικά πάνω στη σχέση του παιχνιδιού με την εικαστική επιτέλεση, την κατασκευή κόσμων και την ανάπτυξη χαρακτήρων.

Χωρίς να το πολυκαταλάβουμε, σχεδιάσαμε ένα κοινωνικό Halloween

Φυσικά, δεν πιστεύουμε σε φαντάσματα. Αλλά σχεδόν κάθε προφορική ιστορία της περιοχής περιέχει και ένα. Η πιο γνωστή είναι, μάλλον, η αστική μυθολογία που συνδέεται με ένα συμβάν του 1936. Ναύτες παρενοχλούσαν κάποιες γυναίκες. Ένας γνωστός αθλητής της περιοχής, ο Πατουλίδης, επενέβη, με αποτέλεσμα τον ξυλοδαρμό του από τους ναύτες και τον θάνατό του. Έκτοτε, ένας τοπικός μύθος μιλάει για την εμφάνιση του Πατουλίδη με τη μορφή σκοτεινού εκδικητή που συνοδεύεται από ένα νεκροζώντανο λυσσασμένο αγριογούρουνο. Ένας άλλος αστικός μύθος αναφέρει τον ήχο ποδοβολητών από κοπάδια βοδιών και προβάτων που κατεβαίνουν κεντρικούς δρόμους του Ρέντη το βράδυ. Οι μύθοι αυτοί συνδέονται, μάλλον, με τις περιόδους ραγδαίας εκβιομηχάνισης της περιοχής. Από γη μικροκαλλιεργητών μετετράπη ταχέως σε βιομηχανικό πάρκο, με καμινάδες, σκοτεινούς δρόμους, εργοστασιακές μονάδες που το βράδυ φάνταζαν απόκοσμες. Τα φορτηγά μετέφεραν ζώα στα σφαγεία του Ταύρου. Οι ιαχές τους συνέβαλλαν, πιθανώς, στην παραγωγή παραισθήσεων. Περπατώντας τις βραδινές ώρες στις άκρες της γειτονιάς, μοιράζεσαι μια παρόμοια αγωνία. Τι θα έκαναν πραγματικά αυτά τα φαντάσματα, αν κατοικούσαν τη γειτονιά σήμερα; Πού θα εργάζονταν; Ποιους χώρους θα στοίχειωναν;

Πανεύκολη! Ο πρόεδρος του συλλόγου των οικιστών των εργατικών πολυκατοικιών Αγίας Άννης και τα μέλη του συλλόγου μας υποδέχθηκαν θερμά. Μας βοήθησαν με πολλή διάθεση και ενέργεια σε όλες τις φάσεις προετοιμασίας της δράσης μας. Βλέποντας ένα τσούρμο φοιτητών/ριών να περιδιαβαίνει τον χώρο, οι κάτοικοι δεν δίστασαν να ρωτήσουν ποιοι ήμασταν και, με άνεση, ξεκίνησαν να μοιράζονται ιστορίες για τις αλλαγές στην κοινωνική σύνθεση της περιοχής, για το πώς οι δημοτικές αρχές και η πολιτεία βλέπει κατά καιρούς τη συγκεκριμένη γειτονιά. Ένας νεαρός που ζει και εργάζεται στην περιοχή μάς έκανε ένα πολύ αναλυτικό tour στη «σκοτεινή» μυθολογία της. Στους πιο γνωστούς αστικούς μύθους προστέθηκε μια πληθώρα τρομακτικών αναφορών, που περιλαμβάνει φονικά, κατάρες, στοιχειωμένα σπίτια, πηγάδια με νεκρούς – διαφιλονικούμενες ιστορίες που αναστατώνουν τη σχέση ανάμεσα στο πραγματικό και το επινοημένο συμβάν. Συνεργαστήκαμε με γυναίκες των ΚΑΠΗ. Θα συμμετάσχουν στην τελετουργία που οργανώνουμε με τις μπαλακλάβες που κατασκευάσαμε από κοινού. Στις αθλητικές εγκαταστάσεις που κρύβονται στα πολεοδομικά όρια της γειτονιάς συναντήσαμε διαφορετικές «φυλές» από διάφορες ηλικίες. Ελπίζουμε να γίνουν τμήμα της «κοινωνικής μας γλυπτικής».