Νίκος Χαλιάσας: Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ακροατές με μουσική παιδεία

Με ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει έργα ελλήνων συνθετών από τον ύστερο 19ο αιώνα μέχρι και τις αρχές του 21ου, κάποια από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ολοκληρώνει τις εμφανίζεις της για τη φετινή χειμερινή σεζόν με τη συναυλία της 5ης Ιουνίου, στο Μέγαρο Μουσικής.

Στο πρόγραμμα της συναυλίας, που παρουσιάζεται σε καλλιτεχνική επιμέλεια και μουσική διεύθυνση του μαέστρου και βιολιστή της ΚΟΑ Νίκου Χαλιάσα, περιλαμβάνεται το «Κοντσέρτο Γκρόσο» του Βασίλη Ρώτα για τούμπα, βιόλα και πιάνο, με σολίστ τους Γεώργιο-Θεόδωρο Ραράκο, Μιχαήλ Σμιρνώφ και Έφη Παπαθωμαΐδη, γραμμένο ειδικά για το συγκεκριμένο τρίο. Επίσης, το συμφωνικό ποίημα «Η μεταμόρφωση του Νάρκισσου», του Γιάννη Γκίκα, το πρώτο μέρος από τη Συμφωνία κοντσερτάντε «La ville s’endormait» του Ευάγγελου Κοκκόρη, καθώς επίσης και τα «Επινίκια» του Σπύρου Σαμάρα και μια άρια από το ηρωικό ορατόριο «Eleazaro» του Ιωσήφ Μαστρεκίνη, με σολίστ τη μεσόφωνο Μαρίτα Παπαρίζου.

Σε αντίστιξη με τα ελληνικά έργα, σημαντική θέση στη βραδιά έχει το «Κοντσέρτο της Κορίνθου», για κιθάρα και ορχήστρα, του κουβανού συνθέτη Λέο Μπρόουερ, που γράφτηκε μετά από ανάθεση της ΚΟΑ και του Δήμου Κορινθίων, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Δημήτρης Σουκαράς ως σολίστ.

Με την ευκαιρία αυτής της τελευταίας, για τη χειμερινή σεζόν, συναυλίας, συνομιλήσαμε με τον μαέστρο και βιολιστή Νίκο Χαλιάσα, τόσο για την ελληνική μουσική δημιουργία, που βρίσκεται στο επίκεντρο της συναυλίας της 5ης Ιουνίου, όσο και για τη διάχυση της λόγιας μουσικής στο, συνήθως πολιτιστικά απομονωμένο, κοινό της ελληνικής περιφέρειας, αφού ο ίδιος είναι καλλιτεχνικός διευθυντής, μεταξύ άλλων, του φεστιβάλ «ΜουσιΚώς», που γίνεται κάθε χρόνο στα Δωδεκάνησα με επίκεντρο την Κω, αλλά και του Φεστιβάλ Μουσικής Χάλκης «Δημήτρης Κρεμαστινός».

Αξίζει να σημειώσουμε, πριν δώσουμε τον λόγο στον ίδιο, ότι ο Νίκος Χαλιάσας ξεκίνησε τις σπουδές του στο βιολί στο Ωδείο Αθηνών με τον Τάτση Αποστολίδη, ενώ συνέχισε σπουδές σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο Λονδίνο, τόσο στο βιολί όσο και στη διεύθυνση ορχήστρας. Ως σολίστ έχει συμπράξει με τις Κρατικές Ορχήστρες Αθηνών και Θεσσαλονίκης, ενώ έχει δώσει πάρα πολλές συναυλίες μουσικής δωματίου και ρεσιτάλ. Από το 2012 είναι καλλιτεχνικός διευθυντής του διεθνούς φεστιβάλ μουσικής «Συμφωνία» Πειραιά και Αργοσαρωνικού και από το  2018 καλλιτεχνικός διευθυντής και μαέστρος της Ορχήστρας Καμεράτα Τζούνιορ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Ο αρχιμουσικός και κορυφαίος βιολιστής της ΚΟΑ, Νίκος Χαλιάσας

Νομίζω πως το ύφος κι ο χαρακτήρας του καθενός από τα έξι έργα της τελευταίας χειμερινής συναυλίας μας είναι τελείως διαφορετικός. Επίσης έχουν διαφορετικές ενορχηστρώσεις. Από το πιο σύνθετο, πολύπλοκο, δυναμικό και με τεράστια ενορχήστρωση έργο του Γιάννη Γκίκα «Η μεταμόρφωση του Νάρκισσου», έως το κοντσέρτο του Βασίλη Ρώτα για τούμπα, βιόλα και πιάνο, συνοδεία ορχήστρας εγχόρδων με τέσσερα ξύλινα πνευστά. Μια μικρή ενορχήστρωση, που αποσκοπεί στο να δώσει τη δυνατότητα στα τρία αυτά όργανα, εκ των οποίων η βιόλα κι η τούμπα έχουν, δυστυχώς, περιορισμένο αριθμό κοντσέρτων, να έχουν τον «ηχητικό χώρο» για να αναδειχτούν. Κοινή συνισταμένη και των έξι έργων ότι παίζονται για πρώτη φορά από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, τα τέσσερα δε εξ αυτών για πρώτη φορά γενικώς.

Το «Κοντσέρτο της Κορίνθου» είναι μια από κοινού παραγγελία στον συνθέτη από την ΚΟΑ και τον Δήμο Κορινθίων. Το ύφος του είναι σαφώς μοντέρνο, είναι όμως εμφανής η προσπάθεια να «φέρει» ένα αρχαϊκό πνεύμα μέσα στο έργο.

Η ευχαρίστηση από την ακρόαση απαιτεί μουσική παιδεία

Γενικά θα έλεγα πως οι Ορχήστρες μας ερμηνεύουν αρκετά αυτού του είδους το ρεπερτόριο και δη ελλήνων συνθετών. Εδώ θα παρατηρήσω δύο πράγματα. Το ένα έχει να κάνει με τη μουσική παιδεία του κόσμου. Δυστυχώς, επειδή σε αυτόν τον τομέα είμαστε πολύ πίσω, για να μπορέσει ο μέσος ακροατής να καταλάβει και να ευχαριστηθεί ένα σύγχρονο έργο, θα πρέπει πρώτα να έχει εντρυφήσει στα κλασικά έως και τα «λιγότερο σύγχρονα» που μας έφερε ο 20ός αιώνας. Οπότε δεν θα ήταν και τόσο «φρόνιμο» να τον πάμε απευθείας σε πολλά «δύσκολα» ακούσματα και να τον αποθαρρύνουμε…

Το άλλο έχει να κάνει με τη φύση της τέχνης της μουσικής. Η οποία, σε αντίθεση με άλλες, όπως π.χ. η ζωγραφική, η γλυπτική, δεν είναι απτή. Ακούς ένα έργο, καλή ώρα σαν αυτά που θα παίξουμε στις 5 Ιουνίου, και μπορεί να μην έχεις (ακόμα κι αν θα ήθελες) την ευκαιρία να το ακούσεις ποτέ ξανά. Και μέσα σ’ αυτά, λοιπόν, τα 10-15 λεπτά, της πρώτης και μοναδικής ακρόασης, πρέπει να καταλάβεις, να νιώσεις τι θέλει και τι μπορεί να σου δώσει… Ενώ, αντίθετα, μπροστά σε έναν πίνακα, σε ένα γλυπτό, μπορείς να στέκεσαι όσο θέλεις, μέχρι να πάρεις τα «μηνύματά» του, να μπεις στο νόημα που θέλει να περάσει ο δημιουργός του…

Εμπειρία μοναδική η μουσική προσφορά στην περιφέρεια

Τον συνδυασμό των δύο αυτών ρόλων τον κάνω εδώ και 26 χρόνια, οπότε μου είναι απόλυτα φυσικό. Ούτε βέβαια, απ’ όσο θυμάμαι από τα πρώτα μου χρόνια, είχα κάποιο πρόβλημα. Με «γεμίζουν» και οι δύο ρόλοι πολύ και τους χαίρομαι και τους δύο. Με το βιολί παράγω ο ίδιος τον ήχο, και με τη διεύθυνση καθοδηγώ τους συναδέλφους μουσικούς προς αυτό. Είμαι ως εκ τούτου ευγνώμων και για τους δύο ρόλους. Για τον συνδυασμό που ρωτάτε, αν εννοείτε να παίζω και να διευθύνω ταυτόχρονα, αυτό το έχω κάνει μεν, αλλά ελάχιστα και δεν είναι κάτι που το επιδιώκω…

Είναι μια εμπειρία μοναδική! Τα νησιά των Δωδεκανήσων και ειδικότερα τα πιο μικρά εξ αυτών, όπως η μαγευτική Χάλκη, βιώνουν έντονα τον αποκλεισμό, την απομόνωση, την έλλειψη των πολλών επιλογών που έχει ο κάτοικος μιας πόλης, και δη μεγάλης, της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι κάτοικοι των νησιών αυτών, έχω την αίσθηση, μετά από τόσα χρόνια, πως είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι που τους επισκεπτόμαστε κάθε Σεπτέμβριο. Τα παιδιά στα σχολεία, όπου κάνουμε εκπαιδευτικές δράσεις, ενθουσιάζονται με την πρωτόγνωρη για τα περισσότερα εμπειρία, να βλέπουν και να ακούν από τόσο κοντά τα όργανα, τη μουσική, τους μουσικούς. Να ρωτάνε, να τους εξηγούμε, να συμμετέχουν…

Αισθανόμαστε ευτυχείς, τόσο εγώ όσο και όλοι οι προσκεκλημένοι μουσικοί, καθώς και οι πολύτιμοι συνεργάτες μου, όταν βλέπουμε και «εισπράττουμε» τις αντιδράσεις αγάπης και θαυμασμού. Είναι ευλογία να μπορούμε να προσφέρουμε αυτή τη χαρά, αυτή την εμπειρία στους μικρούς και μεγάλους κατοίκους των νησιών μας!