Χαμηλή βιταμίνη Β12: Γιατί μπορεί να έχετε έλλειψη ακόμη κι αν τρέφεστε σωστά

Ακούμε «έλλειψη βιταμίνης» και συνήθως το μυαλό μας πηγαίνει στη διατροφή. Στην περίπτωση της βιταμίνης Β12, όμως, τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Μπορεί κάποιος να καταναλώνει κρέας, ψάρια, αυγά και γαλακτοκομικά και παρ’ όλα αυτά οι εξετάσεις του να δείξουν χαμηλή Β12.

Ο λόγος είναι ότι για να αξιοποιήσει ο οργανισμός τη Β12 δεν αρκεί να την προσλάβει από τις τροφές. Πρέπει και να μπορέσει να την απορροφήσει.

Στην απορρόφηση της βιταμίνης Β12 σημαντικό ρόλο παίζει το στομάχι. Εκεί παράγεται μια πρωτεΐνη που ονομάζεται «ενδογενής παράγοντας». Η Β12 συνδέεται μαζί της και με αυτόν τον τρόπο μπορεί στη συνέχεια να απορροφηθεί στο έντερο.

Εάν κάποιο στάδιο αυτής της διαδικασίας δεν λειτουργεί σωστά, η ποσότητα Β12 που τελικά αξιοποιεί ο οργανισμός μπορεί να μειωθεί. Αυτός είναι και ο λόγος που η χαμηλή Β12 δεν αντιμετωπίζεται πάντα απλώς με την προσθήκη περισσότερων τροφών που την περιέχουν.

Η πιθανότητα ανεπάρκειας είναι μεγαλύτερη σε ανθρώπους που ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χωρίς επαρκή πρόσληψη Β12 από εμπλουτισμένα τρόφιμα ή συμπληρώματα, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτούς.

Αυξημένο κίνδυνο για ελλείψεις σε βιταμίνες μπορεί να έχουν επίσης άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, άνθρωποι με κακοήθη αναιμία ή παθήσεις του γαστρεντερικού που επηρεάζουν την απορρόφηση, καθώς και όσοι έχουν υποβληθεί σε ορισμένες επεμβάσεις στο στομάχι ή το έντερο.

Υπάρχουν επίσης φάρμακα που μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα της Β12, όπως η μετφορμίνη και φάρμακα που μειώνουν την παραγωγή γαστρικού οξέος. Η λήψη τους φυσικά δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς οδηγία γιατρού.

Η έλλειψη Β12 μπορεί να εξελίσσεται αργά και τα πρώτα σημάδια να είναι αρκετά γενικά. Κόπωση, αδυναμία και ωχρότητα μπορεί να εμφανιστούν όταν η ανεπάρκεια έχει οδηγήσει σε αναιμία.

Υπάρχουν όμως και συμπτώματα που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα, όπως μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια, προβλήματα ισορροπίας και δυσκολίες στη μνήμη ή τη συγκέντρωση.

Μάλιστα, νευρολογικά συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς αναιμία, γι’ αυτό και η απουσία της δεν αρκεί από μόνη της για να αποκλείσει την ανεπάρκεια Β12.

Η Β12 βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Καλές πηγές είναι το κρέας, τα ψάρια και τα θαλασσινά, τα αυγά, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Υπάρχουν επίσης τρόφιμα φυτικής προέλευσης που έχουν εμπλουτιστεί με Β12, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ακολουθούν vegan διατροφή.

Επίμονη κόπωση, ανεξήγητο μούδιασμα, προβλήματα ισορροπίας ή μεταβολές στη μνήμη και τη συγκέντρωση είναι συμπτώματα που αξίζει να συζητηθούν με γιατρό, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν παράγοντες κινδύνου για έλλειψη Β12.

Ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να δείξει εάν τα επίπεδα της βιταμίνης είναι χαμηλά και, όταν χρειάζεται, να ακολουθήσει περαιτέρω διερεύνηση της αιτίας. Αυτό έχει σημασία και για την αντιμετώπιση: διαφορετική προσέγγιση μπορεί να χρειάζεται κάποιος που δεν προσλαμβάνει αρκετή Β12 και διαφορετική κάποιος που δεν μπορεί να την απορροφήσει αποτελεσματικά.