Παναγώτης Χ. Βούρος: Η “Παραξενιά” είναι η δύναμή μας να μπορούμε να διαφέρουμε

Συγγραφέας, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, στιχουργός και δικηγόρος Αθηνών παρ’ Αρείω Πάγω, ο Παναγιώτης Χ. Βούρος έχει διαμορφώσει μια πολυσχιδή πορεία ανάμεσα στη νομική και τη λογοτεχνία, με έργα που εξερευνούν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τις κοινωνικές αντιφάσεις και την προσωπική ευθύνη. Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Παραξενιά – άηχα κι ακοινώνητα στιχουργήματα» (εκδ. Κοράλλι), της πρώτης του ποιητικής συλλογής, μιλά στο monopoli.gr για την ανάγκη της έκφρασης, τη δύναμη της διαφορετικότητας και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο προσωπικό βίωμα και τη λογοτεχνική δημιουργία.

Η Παραξενιά είναι το πέμπτο μου βιβλίο, αλλά η πρώτη ποιητική συλλογή (ορθότερα συλλογή στιχουργημάτων) που “βλέπει” το φως των εκδόσεων. Έχουν προηγηθεί συλλογές διηγημάτων μου, μυθιστορήματα και συμμετοχές διηγημάτων και ποιημάτων μου σε σχετικές συλλογές. Από παιδί πάντως προχωρώ αχόρταγα το ασύγκριτο μονοπάτι της λογοτεχνίας. Αναγνώστης, συγγραφέας, διαβάτης. Από την άλλη, η δικηγορία απασχολεί την καθημερινότητά μου για περισσότερα από είκοσι χρόνια. Δεν αναγνωρίζω “σταθμούς” παρά μετακινώ διαρκώς το ανήσυχό μου ίχνος στον ορίζοντα της δημιουργίας ως που να με βαρεθούν οι σελίδες, οι λέξεις, το μοναδικό αυτό μεταμορφωτικό σύμπαν.

Ο λογοτέχνης ασφαλώς προϋπήρχε και συναντώντας στην ενήλικη στιγμή του τον δικηγόρο “εξοπλίστηκε” νομίζω με ικανότερη παραγωγική σκέψη, έστω και με τη δυναμική της αφήγησης πιο δυναμικά, πιο συγκροτημένα, πιο αποτελεσματικά σε μέσα και ροή. Αργότερα ξεχώρισαν οι δυο τους σε διάθεση κι απόφαση και κατανόησαν πως ο πρώτος (λογοτέχνης) θα δοκιμάζει την τέχνη, όσο ο δεύτερος θα συγκρατεί την τεχνική. Περισσότερο παριστάνουν πως συνυπάρχουν. Δεν συμβαίνει δηλαδή. Ο λογοτέχνης θα επικρατεί πάντοτε, αφού το συναίσθημα των ιστοριών και των ηρώων της πεζογραφίας, της ποίησης κλπ, δεν υπακούει σε στεγανά και σε κουμάντα. Ταξιδεύει για πραγματικότητες τις ουτοπίες και τις δυστοπίες ενός κόσμου που δεν μάς “στενεύει”.

Το βιβλίο «Παραξενιά – άηχα κι ακοινώνητα στιχουργήματα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κοράλλι.

Κάθε στοιχείο της εμπειρίας, της σκέψης, της αίσθησής μου συναρμολογεί τους ήρωες των βιβλίων μου. Δεν εξαιρώ τη σύμπτωση, τη φαντασία, ούτε και το ιστορικό ούτε και το κοινωνικό γεγονός. Προτεραιότητά μου, ωστόσο, είναι να γράψω την ιστορία, ακόμα και μέσα από ένα στιχούργημα όπως εν προκειμένω, με κατεύθυνση στη ματιά του αναγνώστη πρωτογενώς. Σκεφτείτε το εξής. Ο Γιόζεφ Κ. του Κάφκα, ο Λιάπκιν του Καραγάτση, ο αιώνιος σύζυγος του Ντοστογέφσκι κ.ο.κ έχει τα ίδια εξωτερικά, αλλά και ψυχικά γνωρίσματα για εμένα και για εσάς;

Η θέση μου σε όλη σχεδόν την έκταση του προηγούμενου από την Παραξενιά έργου μου ήταν ας το πούμε πιο αποστασιοποιημένη. Δεν σημαίνει βέβαια αυτό πως δεν ακολουθούσα ή δεν βίωνα το τραύμα των ηρώων μου. Σε καμία περίπτωση. Στο “ΤάSOS από Κίεβο” μίκρυνα την άνω απόσταση αποτυπώνοντας έναν αφηγητή που επέτρεψε κομμάτια του στους χαρακτήρες των ηρώων κι έτσι αυθόρμητα με την Παραξενιά άφησα λογοτεχνικά ανεξέλεγκτη και τη δική μου έκθεση, την έκθεση της δικής μου ρωγμής με δευτερεύοντα προσανατολισμό να διαπιστώσω αν μπορεί ν’ αποδειχθεί, να οδηγηθεί το προσωπικό βίωμα σε εν γένει κοινωνική εμπειρία. Αν συνέβη, είναι μία άλλη συζήτηση.

Η Παραξενιά είναι ο καταρράκτης των “θέλω” μας στα λιμνάζοντα ύδατα των “πρέπει”

Η Παραξενιά είναι η δύναμή μας να μπορούμε να διαφέρουμε, να εκφράζουμε έμπρακτα τα ποιοτικά μας χαρακτηριστικά και στοιχεία και να μην τα ορίζουμε ως στοιχειά επειδή τάχα απαγορεύεται από όχλους ή κοινωνικές συνθήκες. Η Παραξενιά είναι ο καταρράκτης των “θέλω” μας στα λιμνάζοντα ύδατα των “πρέπει”. Είναι ο έρωτας που προκύπτει κι ας μην ανταποκρίνεται σε μανιέρες, είναι οι λέξεις που συμπυκνώνουν το νόημα και όχι την επικοινωνία, την επιφάνειά τους, είναι η αντοχή μας στην ανατροπή, στον καλπασμό, στο ψήλωμά μας. Είναι η ευκαιρία μας να μας αλλάξουμε. Η Παραξενιά είναι η ρωγμή που δεν θα μας σκοτώσει διότι δεν σημάδεψε το σώμα μας, μόνο το έμαθε κάτι σπουδαιότερο. Είναι η αποδοχή, η έκφραση, η ευθύνη. Αφού με την Παραξενιά, λοιπόν, μοιράστηκα τη ρωγμή μου, ποιος άλλος τίτλος να ορίσει το βιβλίο;

«Δεν αναγνωρίζω “σταθμούς”· μετακινώ διαρκώς το ανήσυχό μου ίχνος στον ορίζοντα της δημιουργίας», αναφέρει ο συγγραφέας Παναγιώτης Χ. Βούρος.

Ο πυκνός λόγος, ο πλούσιος συμβολισμός που “αξιώνει” το διήγημα με συναρπάζουν και μ’ εκπαιδεύουν από καιρό. Δεν έκρυψα ποτέ την αγάπη μου, εξάλλου, για το διήγημα. Μια ιστορία δεν χρειάζεται, κατά τη γνώμη μου χώρο για ν’ αναπτυχθεί, μόνο χώρο και χρόνο και σκέψη κι ελεύθερο αναγνωστικό συναίσθημα για ν’ αναπνεύσει. Η βουτιά στο βάθος των ηρώων και της ιστορίας τους, που θα παρασύρει με ένταση και σπουδή το μέσα μας είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί και με μια λέξη. Ποια σπουδαιότερη ιστορία γράφτηκε από το “σ’ αγαπώ” των εραστών παραδείγματος χάριν. Τι να σημειώσει το παρελθόν τους σε τούτο το αμετάκλητο; Πόσο προσωρινούς και σύντομους θα τους ματαιώσει το μέλλον; Πόσους συμβολισμούς και πόσα σύμπαντα κραδαίνει στο νου μας μια λέξη που λέει όχι μια ιστορία, αλλά την ιστορία ολόκληρου του κόσμου.

Μια ιστορία δεν χρειάζεται χώρο για να αναπτυχθεί, μόνο χώρο και χρόνο και σκέψη κι ελεύθερο αναγνωστικό συναίσθημα για ν’ αναπνεύσει

Μέχρι την Παραξενιά ναι, διάλεγα το φιλτράρισμα του βιώματος και την διάπλασή του σε χαρακτήρες ηρώων και αντιηρώων, τόσο που να με κρατά ασφαλή. Η συγκλονιστική πορεία όμως στη λογοτεχνία δεν ζητά πάντοτε να κοιτάμε και να περιγράφουμε κάπως διδακτικά το μονοπάτι. Ίσα – ίσα. Αν η αιμορραγία μας το χαράξει θα ‘χουμε επικοινωνήσει τη συνείδησή μας με το συλλογικό και θα ‘χουμε αγκαλιάσει τα μονοπάτια των αναγνωστών – κριτών – συνοδοιπόρων, τόσο που να αντιλαμβανόμαστε πως πολύ πάνω από εμάς στέκουν οι ιστορίες μας.

Δεν θα πω ψέματα. Η γενεσιουργός αιτία του άηχου των στιχουργημάτων της Παραξενιάς ήταν να προκαλέσουν τη μουσική να τα φορέσει και να μεταμορφωθούν. Σ’ αυτό το σημείο ελέγχου της πρόκλησης με συναντάτε. Στο μέλλον θα πούμε περισσότερα…