Βάγνκερ Μόουρα: από τα Όσκαρ στην Πειραιώς 260

Από το Φεστιβάλ των Καννών έφυγε με το βραβείο του Ά Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του στο «Μυστικό Πράκτορα». Λίγους μήνες μετά θα γινόταν ο πρώτος Βραζιλιάνος ηθοποιός που προτεινόταν στην ιστορία της χώρας για Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Ο Βάγνκερ Μόουρα σε τρεις ημέρες θα βρίσκεται στην Πειραιώς 260 για να πρωταγωνιστήσει στο «Trial».

Η νέα σκηνοθεσία της συμπατριώτισσας του Κριστιάν Ζαταί τον ξαναβάζει μετά από χρόνια, στις θεατρικές ράγες, πάνω στο απόγειο της κινηματογραφικής του καριέρας. Τι κι αν δεν πήρε το Όσκαρ; Ο 49χρονος Μόουρα ήταν ένα από τα πιο πολυσυζητημένα πρόσωπα της χρονιάς. Οι Times έγραφαν ότι το βραβείο του ανήκε. Όχι μόνο για την ερμηνεία και το, κατά κοινή ομολογία, ταλέντο του, αλλά και γιατί είναι ένας δημιουργός με πολιτικό εκτόπισμα και καυστικό λόγο.

Στο ρόλο του δρ. Στόκμαν, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες της Κριστιάν Ζαταϊ.

Το κλασικό του Ίψεν «Ο εχθρός του λαού», διασκευασμένο ως σίκουελ από τον ίδιο και την Ζαταί, υπό τον τίτλο «A trial» (Η δίκη) ενθουσίασε το κοινό του Φεστιβάλ της Αβινιόν, όπου παρουσιάστηκε για δέκα βράδια στα μέσα Ιουλίου∙ και με αυτή τη φόρα έρχεται στην Αθήνα. Στο ρόλο του αδιάφθορου γιατρού Στόκμαν, ο Βάγκνερ Μόουρα ετοιμάζεται να επαληθεύσει αυτό που υποστηρίζει εδώ και καιρό για τον εαυτό του. «Δεν φέρω την πίεση των αναγνωρισμένων ηθοποιών να μιλήσουν ανοιχτά, γιατί το θεωρώ άδικο. Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος πρέπει να μιλάει ελεύθερα για να υποστηρίξει μια βαθιά πεποίθηση του, ακόμα κι αν πρέπει να υποστεί τις συνέπειες του δημόσιου λόγου του. Δεν φοβάμαι και ποτέ δεν φοβόμουν να εκφράσω τα πιστεύω μου. Είμαι ένας ηθοποιός, οι απόψεις του οποίου μπορεί να διχάσουν. Αποφάσισα να μην θυσιάσω τα πιστεύω μου και να μην κλείσω το στόμα μου. Δεν θα κοιμόμουν ήσυχος αν το έκανα» εξηγεί, έχοντας σχολιάσει ανοιχτά το καθεστώς Μπολσονάρο ως φασιστικό και τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ – την ώρα που, πλέον μένει με την οικογένεια του στο Λος Άντζελες, ως «μετανάστης».

Οι Βραζιλιάνοι τόλμησαν κάτι που οι Αμερικανοί δεν έχουν κάνει: Ο Μπολσονάρο βρίσκεται στη φυλακή

«Ο Μπολσονάρο υπήρξε ένας αρνητής των εκλογών – άρα και της δημοκρατίας – και επιτέθηκε με κάθε τρόπο στους θεσμούς στη Βραζιλία. Ακριβώς τα ίδια κάνει και ο Τραμπ στην Αμερική. Αλλά οι Βραζιλιάνοι τόλμησαν κάτι που οι Αμερικανοί δεν έχουν κάνει: Ο Μπολσονάρο βρίσκεται στη φυλακή. Πιστεύω πως οι Βραζιλιάνοι γνωρίζουν καλά τι σημαίνει Δικτατορία, την ώρα που οι Αμερικανοί θεωρούν τη Δημοκρατία δεδομένη».

Στον «Μυστικό Πράκτορα» (σε σκηνοθεσία του Κλεμπέρ Μεντόκα Φίλο) με τον οποίο έδρεψε δάφνες, ο Βάγκνερ Μόουρα υποδύθηκε τον Μαρσέλο, έναν ακαδημαϊκό ερευνητή, κυνηγημένο από το χουντικό καθεστώς της Βραζιλίας της δεκαετίας του ’60: το 1964 οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας ανέτρεψαν τον Γκουλάρτ από την προεδρία με την υποστήριξη των ΗΠΑ, φυσικά βυθίζοντας την Βραζιλία για δύο δεκαετίες στο χάος του φασισμού. Η ταινία καταγράφει την πορεία του Μαρσέλο που δεν γεννήθηκε αντιστασιακός, αλλά βρέθηκε στο στόχαστρο του στρατιωτικού παραλογισμού, όπως και χιλιάδες άλλοι συμπολίτες του οι οποίοι δεν συμφωνούσαν με αυτό. Αν και ήταν παιδί κατά τα πραγματικά γεγονότα –  (σήμερα φλερτάρει με τα 50 – «δεν αισθάνεται πως όλο αυτό συνέβη σε κάποιο μακρινό παρελθόν. Η λογική της δικτατορίας είναι πολύ παρούσα και στη σημερινή Βραζιλία: είναι μια χώρα φανταστική, πανέμορφη, πολιτισμένη, φιλόξενη,  αλλά είναι και η τελευταία χώρα που απαγόρευσε τη δουλεία εμποτισμένη από τη βία της αποικιοκρατίας και του ιμπεριλιασμού αιώνων. Ακόμα παλεύουμε με αυτά, καθημερινά».

Στις ΗΠΑ δεν επικρατεί ακόμα δικτατορία, αλλά ο αυταρχισμός εκφράζεται παντού

Η ταινία είχε πολύ καλή πορεία και στις αμερικανικές αίθουσες και ο Μόουρα το αποδίδει στο γεγονός πως οι Αμερικανοί αναγνώρισαν το δικό τους παρόν, στο βραζιλιάνικό παρελθόν. «Στις ΗΠΑ δεν επικρατεί ακόμα δικτατορία, αλλά ο αυταρχισμός εκφράζεται παντού. Η κυβέρνηση περιορίζει διαρκώς τα δικαιώματα των πολιτών, ανάμεσα σε αυτών και των επιστημόνων – όπως παρουσιάζεται και στην ταινία. Όλα αυτά χτυπούν το καμπανάκι του κινδύνου, αν είσαι διατεθειμένος να διαβάσεις τα γεγονότα». Τολμηρές τοποθετήσεις για έναν ηθοποιό που μόλις κάνει τα πρώτα του βήματα στις ΗΠΑ καθώς πριν από πέντε χρόνια μετακόμισε στο Λος Άντζελες με τη γυναίκα και τους τρεις γιους του.

Η καριέρα του στον κινηματογράφο και την τηλεόραση ξεκίνησε πριν από 25 χρόνια. Το 2007 ήρθε η πρώτη μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία  στη Βραζιλία με το «Elit Squad», από το οποίο πήρε και την πρώτη φεστιβαλική αναγνώριση στο Φεστιβάλ Βερολίνου του 2008. Τότε, η Βραζιλιάνικη έκδοση της Vouge τον ονόμασε «Άνδρα της χρονιάς» και οι εγχώριες μετοχές του ανέβηκαν ακαριαία. Μέχρι και το Χόλυγουντ άρχισε να τον λοξοκοιτάζει συμμετέχοντας στο καστ του «Elysium» σε σκηνοθεσία Νιλ Μπλόμκαμπ, με πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον.
Βέβαια, το διεθνές κοινό τον γνώρισε ως Πάμπλο Εσκομπάρ (40 κιλά πιο παχύ ειδικά για το ρόλο) στην ισπανόφωνη σειρά του Netflix «Narcos» και λίγο αργότερα στο θρίλερ του Άλεξ Γκάρλαντ «Εμφύλιος πόλεμος».

Όσο πολύτιμη ήταν η ώθηση που του έδωσε ο ρόλος του Εσκομπάρ, άλλο τόσο αποδείχθηκε επικίνδυνη να τον παγιδεύσει σε ρόλους του Λατίνου «σκληρού», του εγκληματία, του εμπόρου ναρκωτικών. «Όχι δεν τα κάνω αυτά», απάντησε στις επόμενες προτάσεις που δέχθηκε, καταλαβαίνοντας πως έτσι λειτουργεί το Χόλυγουντ και πως αυτή είναι η ρητορική του Τραμπ για τους πολίτες της Νότιας Αμερικής. Είχε, λοιπόν, την πεποίθηση ότι στο δρόμο του θα έρθουν προτάσεις εκτός των στερεοτύπων, δηλώνοντας πως «θέλω να δοκιμαστώ σε ρόλους που θα έκανε ο κάθε λευκός Αμερικανός ηθοποιός».

Δεν θα έκανα ποτέ κάτι για τα χρήματα. Ποτέ δεν έχω επιλέξει ένα ρόλο ζυγίζοντας το πως θα με οδηγήσει στον επόμενο. Ποτέ δεν έπαιξα σε μια ταινία επειδή είχε την προοπτική του blockbuster

Φαίνεται πως οι φιλοδοξίες του είναι πολύ συγκεκριμένες και πως δεν έχει κάποιο στρατηγικό σχέδιο για να χτίσει την καριέρα του. «Καταρχάς, δεν θα έκανα ποτέ κάτι για τα χρήματα – αυτό είναι σίγουρο. Ποτέ δεν έχω επιλέξει ένα ρόλο ζυγίζοντας το πως θα με οδηγήσει στον επόμενο. Ποτέ δεν έπαιξα σε μια ταινία επειδή είχε την προοπτική του blockbuster. Όταν έρθει η στιγμή να γυρίσω πίσω για να επεξεργαστώ τις επαγγελματικές μου αποφάσεις θα ήθελα να διαπιστώσω πως υπάρχει μεταξύ τους μια συνάφεια. Γι’ αυτό και συμμετέχω διαρκώς σε πολιτικές ταινίες γιατί αγαπώ τις ταινίες, αγαπώ την πολιτική και θέλω να βλέπω τον κοινωνικό τους αντίκτυπο».

Αν το σινεμά είναι η κύρια δουλειά του τα τελευταία χρόνια, το υποκριτικό γονίδιο του Βάγκνερ Μόουρα είναι θεατρικό. Η εμπλοκή του στο «Trial» της Ζαταί δεν είναι καθόλου τυχαία, καθώς πάντα πίστευε πως «ένας ηθοποιός μπορεί να ονειρευτεί μόνο πάνω στη σκηνή». Από το θέατρο ξεκίνησε, έφηβος. Ήταν μόλις 15 ετών και οι ηθοποιοί στη Βραζιλία έβρισκαν δουλειά μόνο σε σαπουνόπερες όταν εκείνος μπλέχτηκε σε θεατρικές ομάδες του σχολείου περισσότερο από κοινωνικό, παρά καλλιτεχνικό ενδιαφέρον. «Δεν πιστεύω πως είχα κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο, αλλά έψαχνα έναν τρόπο να συνδεθώ. ΄Ημουν πολύ ντροπαλός και όταν άρχισα να παίζω στις θεατρικές παραστάσεις του σχολείου, ήθελα να βρίσκομαι γύρω από αυτόν τον πυρήνα ανθρώπων. Ένιωθα πως, κοντά τους, κάπου ανήκω».

΄Ημουν πολύ ντροπαλός και όταν άρχισα να παίζω στις θεατρικές παραστάσεις του σχολείου, ήθελα να βρίσκομαι γύρω από αυτόν τον πυρήνα ανθρώπων. Ένιωθα πως, κοντά τους, κάπου ανήκω

Ο χειρουργός πατέρας του ήθελε να δει τον γιο να ‘αποκαθίσταται’ σε κάποιο επάγγελμα κύρους, ως γιατρό ή δικηγόρο. Πόσα παιδιά με όνειρα για την τέχνη δεν έχουν μοιραστεί το ίδιο βίωμα; Όμως, ο νεαρός Βάγκνερ αποφάσισε να μην απογοητεύσει τους γονείς του – τουλάχιστον όχι ολοκληρωτικά. Κι έτσι έπιασε δουλειά ως δημοσιογράφος, εμπειρία που τον έκανε πιο ανήσυχο ως πολίτη και άνθρωπο. Στο μεταξύ, οι παραστάσεις στο θέατρο συνεχίζονταν, οι αγωνίες της οικογένειας του μεγάλωναν μέχρι που έπαιξε τον «΄Αμλετ»∙ ο πατέρας του παρακολούθησε την παράσταση δέκα φορές. Έκτοτε δεν έχει σταματήσει να πιστεύει πως το θέατρο έχει κάτι το απέραντα πνευματικό, τελετουργικό, σχεδόν θρησκευτικό και ιερό.

Ο Βάγκνερ Μούρα υπογράφει και τη διασκευή του ιψενικού έργου μαζί με την Ζαταϊ.

Έχουν περάσει πάνω από δέκα χρόνια από την τελευταία του σκηνική εμφάνιση και ο δρ. Στόκμαν όσο και η Κριστιάν Ζαταί ευθύνονται για την επιστροφή του. Στα επόμενα σχέδια του, επιστρέφοντας από την θεατρική ευρωπαϊκή περιοδεία στην Ευρώπη, θα μπει σε γυρίσματα για μια νέα σειρά στο Netflix, θα αρχίσει να προμοτάρει ένα νέο ανεξάρτητο φιλμ, του οποίου έχουν ήδη ολοκληρωθεί τα γυρίσματα ενώ το νέο μεγάλο του εγχείρημα ακούει στη σκηνοθεσία, ενός «πολύ μικρού ανεξάρτητου φιλμ» στο οποίο συνάμα θα πρωταγωνιστήσει. Βέβαια, η είδηση του κινηματογραφικού ρεπορτάζ είναι πως θα συμμετάσχει σε ρόλο κακού στο πρίκουελ του «Ocean’s Eleven». «Συνήθιζα να κάνω μεγάλα σχέδια μικρότερος» λέει. «Τώρα όσα έχω μπροστά μου είναι ήδη πολλά».