Κατερίνα Κατσιφαράκη: Πλέκοντας το ΝΗ.Μ.Α. της μνήμης στο Μουσείο Μπενάκη

Οι πλεκτικές μηχανές, όταν είναι σε λειτουργία, αιχμαλωτίζουν το βλέμμα με την αέναη κίνησή τους, υπνωτίζουν με τον ρυθμό τους και σε κάνουν να πιστέψεις πως αυτή τους η διαδρομή δεν πρόκειται να τελειώσει ποτέ.

Ίσως αυτός να ήταν ένας από τους λόγους που έφερε την Κατερίνα Κατσιφαράκη στη Νηματουργία Μέντης – Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.), στο πιο μικρό από τα μικρά παραρτήματα του Μουσείου Μπενάκη, όπου και παρουσιάζει την ατομική της έκθεση «Οικείο-Οικείν».

Εφήμερη εγκατάσταση, (φύκι, εύρημα), inkjet τύπωμα σε fine art χαρτί, μεταβλητές διαστάσεις

Γιατί η διαρκής κίνηση, το νομαδικό ταξίδι από τόπο σε τόπο, η εφήμερη κατοίκηση, οι ρίζες και το ξερίζωμα, βρίσκονται στο επίκεντρο της δουλειάς της, όπως και η βιωμένη μνήμη. Γλυπτικές εγκαταστάσεις, φωτογραφίες και βίντεο συνομιλούν με τα απομεινάρια μιας άλλοτε κραταιάς τέχνης, της νηματουργίας και της πλεκτικής, με τα υλικά αποτυπώματα του έργου που κάποτε έφερναν σε πέρας.

‘carpet’, moving notes (2019)

Ακριβώς όπως το δικό της έργο αποτελεί το υλικό αποτύπωμα ανθρώπων, σχέσεων, ιστοριών, τόπων· με δυο λόγια μια μνημονική καταγραφή εκείνων που κάποτε υπήρξαν και άφησαν το στίγμα τους: μια επιτοίχια γλυπτική εγκατάσταση φτιαγμένη από τα απομεινάρια των διχτυών ενός ψαρά που γνώρισε στην Πάτμο· φόρμες εύθραυστες σαν δαντέλα, με πρώτη ύλη τον ξεραμένο και αφυδατωμένο ιστό από τις φραγκοσυκιές που συναντά στα ταξίδια της στη Βόρεια Αφρική. Τα βασικά υλικά της είναι το φυσικό τοπίο κι όσα συναντά τυχαία σε αυτό, αλλά και τα ποικίλα απομεινάρια.

‘καρέκλα πάσσαλος’, 2019, βίντεο

Τα ίδια τα νήματα του Μέντη μετατρέπονται σε φωτογραφίες, που γεννήθηκαν μέσα από τις επισκέψεις και τις συζητήσεις της με τους ανθρώπους που εργάζονται στη νηματουργία, όπως η «Θάλασσα» (2019).

«Ο χώρος αυτός είναι για μένα ένας οικείος τόπος, όπου γίνεται κανείς μέρος ιστοριών άλλων ανθρώπων, είτε τις έχει ζήσει είτε όχι», σημειώνει η Κατερίνα Κατσιφαράκη. «Σαν μια κλωστή, ένα νήμα που ενώνεται και συνδέεται με τους άλλους, σε τόπους και χρόνους, από το παρελθόν στο μέλλον. Λειτουργεί σαν κοινός τόπος, όπου νιώθει κανείς σαν το σπίτι του. Σαν κενός τόπος, όπου μέσα του πάντα κάτι δημιουργείται και ζει. Και όλα μοιάζουν ένα, με πολλαπλές και διαφορετικές εκφάνσεις –υλικά, σχέσεις, συνδέσεις». Γι’ αυτό τον λόγο, άλλωστε, επέλεξε όχι μόνο τα έργα που θα εκτεθούν αλλά και τα υλικά της νηματουργίας που θα «συνοδεύουν» το κάθε έργο στο άμεσο περιβάλλον του…

‘θάλασσα’, 2019, inkjet τύπωμα σε fine art χαρτί, μεταβλητές διαστάσεις

«Η πολυτέλεια απουσιάζει από τα έργα της Κατσιφαράκη», σημειώνει από τη μεριά του ο επιμελητής της έκθεσης Χριστόφορος Μαρίνος. Αντιθέτως, θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για μια τέχνη «φτωχή», «αποτελούμενη από τα ουσιώδη, όσα απλόχερα μας προσφέρει η φύση και που συνήθως περνούν απαρατήρητα. Αξίζει, λοιπόν, να σημειωθεί εξαρχής ότι η δουλειά της Κατσιφαράκη έλκει την καταγωγή της από την ιταλική Arte Povera, συνομιλώντας ταυτόχρονα με το έργο σύγχρονων καλλιτεχνών, όπως της Kim Sooja, που καταπιάνονται με τον νομαδισμό και την κινητικότητα».

Η έκθεση «Οικείο-Οικείν» πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ και θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό, με ελεύθερη είσοδο.

‘άλογα’, 2017, inkjet τύπωμα σε fine art χαρτί

Η Κατερίνα Κατσιφαράκη σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Το 2001 ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στις Διεπιστημονικές Τέχνες (Interdisciplinary Arts) στο Dutch Art Institute στην Ολλανδία, με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών. Μέχρι το 2006 παρακολούθησε μαθήματα σύγχρονου χορού και performance με την ομάδα της M. Mendez.

Έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις, residencies και performances στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Διαμόρφωσε και πραγματοποίησε in situ εγκαταστάσεις σε διάφορους χώρους, όπως στον Συνοικισμό Χαλανδρίου, Αθήνα (2019), Πάτμιον πολιτιστικό κέντρο, Πάτμος (2018), Al Maken d’Art Actuel, Rencontres Internationales, Τυνησία (2016), Libby Sacer Foundation, Αθήνα (2014) κ.α. Έχει συμμετάσχει στο Digital Art Festival, Θεσσαλονίκη (2006), 6ο Διεθνές Πανόραμα Ανεξάρτητων Δημιουργών φιλμ και βίντεο, Θεσσαλονίκη (2004), International film festival on the internet Zeta Films, Βραζιλία (2002) κ.ά.

Προσκλήθηκε το 2001 από την ιστορικό τέχνης Biljana Tomic στο Βελιγράδι να πραγματοποιήσει μια in situ εγκατάσταση στο Studentski Kulturni Centar (SKC) και μία performance στο Museum of Yugoslav History – Museum 25 May για την οποία βραβεύτηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού της Σερβίας. Άλλες performances που έχει πραγματοποιήσει είναι με την Nomadic/Topos/Athena, Αθήνα (2017), στο Academietheatre van Utrecht, Ολλανδία (1999 και 2000) και Stredoceske Muzeum Rostoky, Τσεχία (2000). Έχει εργαστεί ως εκπαιδευτικός στην Αρχιτεκτονική του Πολυτεχνείου Κρήτης, στο Κολλέγιο Αθηνών και σε δημόσια σχολεία.