Ο Μπάτλερ

Γεννήθηκε φτωχό αγροτόπαιδο στον αμερικανικό Νότο. Μολονότι είχαν περάσει δεκαετίες από την απελευθέρωση των σκλάβων, οι συνθήκες που καταγράφει η ταινία θυμίζουν αρκετά τα όσα έδειξε και το 12 Χρόνια Σκλάβος. Η αυθαιρεσία των λευκών νοτίων παρέμενε. Το παιδί μεγάλωσε, βλέποντας το φόνο του πατέρα του από ένα λευκό ιδιοκτήτη. Κάποτε έφυγε και έγινε μπάτλερ σε ένα ξενοδοχείο. Από εκεί πέρασε στο Λευκό Οίκο. Οι πρόεδροι έρχονταν κι έφευγαν (ή τους σκότωναν, όπως στην περίπτωση Kennedy), ο μπάτλερ όμως έμενε.

Παράλληλα με τις προεδρικές θητείες και την καριέρα του μπάτλερ στον Λευκό Οίκο, έχουμε το θέμα της καταπίεσης των μαύρων. Το θέμα θα συνέχιζε να δημιουργεί τεράστιες κοινωνικές αναταραχές. Τη δεκαετία του 60, πάντως, οι κυβερνήσεις των δημοκρατικών (JFK και Lyndon Johnson πήραν πολύ σημαντικά μέτρα για τα δικαιώματα των αφροαμερικανών). Επίσης, ο μπάτλερ στο σπίτι του αντιμετωπίζει πολλά οικογενειακά προβλήματα. Η γυναίκα του (η Oprah Winfrey) νιώθει την έλλειψη του και γίνεται άστατη και μπεκρού. Ο ένας γιος γίνεται επαναστάτης και τρώει συνέχεια ξύλο από τους λευκούς. Ο άλλος γιος πάει να πολεμήσει στο Βιετνάμ, για να… σώσει την Αμερική.

SOAP-OPRAH

Κάπου το πράγμα με τα οικογενειακά προβλήματα του μπάτλερ καπελώνει στο θέμα, που είναι η διαδοχή των προέδρων. Κανείς δεν θα έδινε σημασία στον τύπο αυτόν, πόσο μάλλον να τον κάνει και ταινία, αν δεν δούλευε στο Λευκό Οίκο επί τόσα χρόνια. Επομένως, η εναλλαγή των προέδρων και το γεγονός ότι ήξερε πράγματα από μέσα για τις παραξενιές τους έχει όλο το ζουμί.

Ε, λοιπόν, αυτό το ζουμί της υπόθεσης στην ταινία ελάχιστα αξιοποιείται. Σε μια εποχή που κυριαρχούσε ο Ψυχρός Πόλεμος και υπήρχαν αμέτρητα ζητήματα για την αμερικανική πολιτική και τεράστιες κοινωνικές μεταβολές, η ταινία επιμένει μονότονα στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αφροαμερικανών και λίγο στο Βιετνάμ. Και μάλιστα το κάνει «προσωπικό», καθώς ο γιος του μπάτλερ είναι συνέχεια μπλεγμένος σε τέτοιες ιστορίες, δημιουργώντας προβλήματα μέσα στην οικογένεια. Τα οικογενειακά προβλήματα –ο αλκοολισμός της μάνας, οι τσακωμοί του πατέρα με το γιο, ο άλλος γιος που πάει φαντάρος, διάφορα άλλα δράματα, τα οποία προβάλλονται με κάπως σαχλό τρόπο- καταλαμβάνουν τέτοια έκταση, που σχεδόν μονοπωλούν την ταινία. Κι ένα έργο, που σε ιντριγκάρει για το πολιτικό του παρασκήνιο, τελικά γίνεται μια σαπουνόπερα. Αντί να βλέπεις τους προέδρους μέσα από την κλειδαρότρυπα, βλέπεις μια μέσου εισοδήματος μαύρη οικογένεια. Ποιο το ενδιαφέρον σε αυτό; Επειδή τη μάνα κάνει η Oprah;

Από τους αμερικανούς προέδρους, ο Robin Williams ως Αϊζενχάουερ είναι ψιλοαδιάφορος. Ο James Marsden που παίζει τον Kennedy μοιάζει κάπως στη μορφή και λιγότερο στη φωνή, αλλά είναι ρηχός στο παίξιμο μιας πολυσύνθετης προσωπικότητας. Η σέξι Minka Kelly που παίζει την Jackie είναι πιο πειστική από τον άντρα της και δείχνει αισθητά βελτιωμένη σε σχέση με την “τραγική” μαζορέτα που έπαιζε σε σίριαλ για το αμερικάνικο ποδόσφαιρο. Αλλά ανεκδιήγητη πραγματικά είναι η επιλογή του John Cusack για Nixon. Δεν του μοιάζει απολύτως σε τίποτα, ούτε στη φωνή, ούτε στη φάτσα. Ο Alan Rickman που παίζει το Reagan κάτι λέει από άποψη πειστικότητας. Και νομίζω ότι το έργο μόνο στην παρουσίαση αυτού του Αμερικανού προέδρου είχε ενδιαφέρον.

Όσο για τις ερμηνείες των υπόλοιπων ηθοποιών, ήταν καλές για σαπουνόπερα. Με πρωθιέρεια, φυσικά, την παρουσιάστρια που άφησε εποχή στην εμπορική τηλεόραση της Αμερικής και τώρα θέλει να παραστήσει την ακτιβίστρια των δικαιωμάτων των Αφροαμερικανών. Πάντως, για να είμαι δίκαιος πρέπει να παραδεχθώ ότι η Oprah παίζει πολύ καλά για παρουσιάστρια και δεν την ξεχωρίζεις σε τίποτα από επαγγελματίες ηθοποιούς. . Αλλά το γεγονός ότι ο ρόλος της (ο ρόλος της κυρίας Μπάτλερ δηλαδή) παίρνει τέτοια έκταση, είναι εις βάρος της ταινίας. Μου άρεσε ο Cuba Gooding Jr., ο οποίος και το χιούμορ του έχει και σοβαρός είναι εκεί που πρέπει, αναδεικνύοντας το πολύπλευρο ταλέντο του, ενώ και η Vanessa Redgrave είχε ένα ρολάκι που ερμήνευσε με ποιότητα. Ο πρωταγωνιστής Forest Whitaker το κουράζει λίγο.

Γενικά, ο Μπάτλερ, αν και είχε ένα θέμα που σε ιντριγκάρει, είναι μια ρηχή και ανούσια ταινία. Αν και έχει τόσα πολιτικά αναφερόμενα, έτσι όπως την έκαναν, μοιάζει περισσότερο με σαπουνόπερα, παρά με πολιτικό έργο.

Γιώργος Σμυρνής