Ο Παραχαράκτης

Ποιος ήταν ο «Σεζάν του πλαστού χρήματος», ο μυστηριώδης άνδρας που ξεγέλασε ακόμη και την Τράπεζα της Γαλλίας, ενώ τα πλαστά του χαρτονομίσματα θεωρούνται πια συλλεκτικής αξίας;

Στη μεταπολεμική Γαλλία, ένας Πολωνός πρόσφυγας αναγκάζεται να μετατρέψει το σπάνιο ταλέντο του στη μηχανική σε όπλο επιβίωσης. Ο Γιαν Μπογιάρσκι φτάνει στη Γαλλία χωρίς πατρίδα και χωρίς επίσημη ταυτότητα: όταν το κράτος τού αρνείται την αναγνώριση και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που δικαιούται, εκείνος θα βρει έναν άλλο τρόπο να αποδείξει την αξία του. Μέσα σε ένα αυτοσχέδιο εργαστήριο, δημιουργεί σχεδόν τέλεια πλαστά χαρτονομίσματα: τόσο άψογα που μπορούν να ξεγελάσουν ακόμη και την Τράπεζα της Γαλλίας.

Καθώς χτίζει μια διπλή ζωή, κρυφή ακόμη και από την οικογένειά του, η παρανομία μετατρέπεται σε προσωπικό στοίχημα τελειότητας και αναγνώρισης. Απέναντί του, ο αμείλικτος αστυνόμος Ματέι αφιερώνει χρόνια στην καταδίωξή του, στήνοντας ένα υπόγειο, εμμονικό παιχνίδι γάτας και ποντικιού, σε ένα συναρπαστικό αστυνομικό δράμα βασισμένο σε αληθινή ιστορία, για έναν άνθρωπο που ήθελε να αναγνωριστεί ως δημιουργός – ακόμη κι αν η αναγνώριση αυτή θα ήταν συνώνυμη με τη σύλληψή του.

Ο Γιαν Μπογιάρσκι (1912–2003), Πολωνός μηχανικός και αρχιτέκτονας που εγκαταστάθηκε στη Γαλλία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε ο εγκέφαλος μίας από τις πιο εντυπωσιακές υποθέσεις παραχάραξης του 20ού αιώνα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές του 1960, δούλευε απομονωμένος στο υπόγειο του σπιτιού του, όπου κατασκεύαζε ο ίδιος τα πάντα: από το χαρτί και τις πλάκες εκτύπωσης, μέχρι τα μηχανήματα και το μελάνι. Το αποτέλεσμα ήταν πλαστά γαλλικά φράγκα εξαιρετικής ποιότητας, τόσο πειστικά που μπορούσαν να ξεγελάσουν ακόμη και τους ειδικούς της Τράπεζας της Γαλλίας, επίδοση που του χάρισε το προσωνύμιο «ο Σεζάν του πλαστού χρήματος».

Για περισσότερα από 14 χρόνια, ο Μπογιάρσκι διοχέτευε στην αγορά εκατομμύρια φράγκα, μέχρι τη σύλληψή του το 1964, έπειτα από προδοσία συνεργατών που είχαν αναλάβει την κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων. Καταδικάστηκε σε πολυετή κάθειρξη και η υπόθεσή του απασχόλησε εκτενώς τον γαλλικό Τύπο, με πολλούς να τον αντιμετωπίζουν όχι μόνο ως εγκληματία, αλλά και ως ιδιοφυή τεχνίτη με σχεδόν καλλιτεχνική εμμονή στην τελειότητα. Σήμερα, τα πλαστά του χαρτονομίσματα θεωρούνται κειμήλια και η περίπτωσή του εξακολουθεί να μελετάται από ειδικούς στην καταπολέμηση της παραχάραξης.

Η ιστορία του, ωστόσο, άφησε βαθύ αποτύπωμα και στην οικογένειά του. Η κόρη του, Αν Μπογιάρσκι, ήταν 15 ετών όταν έμαθε την αλήθεια, την ημέρα που η αστυνομία ήρθε να συλλάβει τον πατέρα της. Μεγαλώνοντας μέσα σε μια σιωπή που αργότερα χαρακτήρισε «τραυματική», αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη της επικοινωνίας και της διαχείρισης συναισθημάτων. Η κινηματογραφική αναπαράσταση της ιστορίας δεν της αποκάλυψε απλώς έναν πατέρα, αλλά έναν μοναχικό άνθρωπο, και της επέτρεψε να επανεξετάσει το παρελθόν της. «Ο πατέρας μου είχε το ένστικτο να μας προστατεύει», λέει η ίδια, «αλλά δεν ήξερε πώς να έρθει πραγματικά κοντά με τα αγαπημένα του πρόσωπα. Τον κατάλαβα καλύτερα, όταν είδα την ταινία. Τότε μόνο τον κατάλαβα… Η ταινία με ηρέμησε. Μου επέτρεψε να νιώσω ξανά τον πόνο, αντί να τον αφήνω θαμμένο.»

Η ταινία φέρει την υπογραφή του Ζαν-Πολ Σαλομέ, δημιουργού πίσω από τα «Αρσέν Λουπέν, ο Άνθρωπος με τα Χίλια Πρόσωπα» με πρωταγωνιστή τον Ρομάν Ντουρί και του πολιτικού θρίλερ «Εύκολος Στόχος» με πρωταγωνίστρια την Ιζαμπέλ Ιπέρ, που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας. Με την ταινία αυτή, ο Σαλομέ παρουσιάζει μια ιστορία που ισορροπεί με μαεστρία ανάμεσα στο αστυνομικό θρίλερ και το δράμα, συνδυάζοντας τη, γεμάτη σασπένς, δομή ενός «παιχνιδιού» γάτας και ποντικιού με μια λεπτομερή, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη αποτύπωση της τέχνης της παραχάραξης.

Στον κεντρικό ρόλο, ο Ρεντά Κατέμπ, ένας από τους σημαντικότερους και πιο χαρισματικούς ηθοποιούς του σύγχρονου γαλλικού κινηματογράφου, ενσαρκώνει με εσωτερικότητα και ένταση έναν άνθρωπο απόλυτα διχασμένο ανάμεσα στη μυστική του ιδιοφυΐα και την ανάγκη του για αναγνώριση του έργου του, επιβεβαιώνοντας τη θέση του ως πρωταγωνιστή υψηλών απαιτήσεων στο ευρωπαϊκό σινεμά.