The Rehearsal: 5 λόγοι να (ξανα)δούμε τη σειρά του Nathan Fielder, όσο περιμένουμε το You Can See Everything

Το «You Can See Everything», το ντοκιμαντέρ των Nathan Fielder και Lance Oppenheim για την Elizabeth Holmes, έρχεται στους ελληνικούς κινηματογράφους στις 19 Νοεμβρίου. Μέχρι τότε, είναι μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε το «The Rehearsal», τη σειρά με την οποία ο Nathan Fielder σταθεροποίησε τη δημιουργική του γλώσσα, μετά το επίσης πρωτοποριακό και επιτυχημένο «Nathan for You» (2013-2017). Μια σειρά που όχι μόνο μας προετοιμάζει για το τι θα δούμε στη νέα του δουλειά, αλλά μας βοηθά να καταλάβουμε και με ποιον τρόπο να την κοιτάξουμε. Αν υπάρχει τρόπος να δεις έναν δημιουργό να σκέφτεται φωναχτά, είναι αυτός.

Ο Nathan Fielder καταπιάνεται με ένα βασικό ερευνητικό ερώτημα που ξεδιπλώνει στις ρίζες του άπειρα ψυχολογικά παρακλάδια: μέχρι πού μπορεί να φτάσει κάποιος προκειμένου να περιορίσει τις αβεβαιότητες της καθημερινής ζωής; Έτσι, πρωταγωνιστώντας ο ίδιος σε αυτή την σκηνοθεσία προβών, μελετημένες μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, στόχος είναι η προσομοίωση της ετοιμότητας για μια σημαντική στιγμή της ζωής των συμμετεχόντων. Ένα συνεργείο κατασκευών, μια ολόκληρη στρατιά ηθοποιών και φαινομενικά απεριόριστοι πόροι επιστρατεύονται για να δώσουν σε απλούς ανθρώπους τη δυνατότητα να κάνουν πρόβες για αυτές τις στιγμές με το διακύβευμα της υπόθεσης να μεγαλώνει σημαντικά στην δεύτερη (και αγαπημένη μου) σεζόν.

Στην καρδιά του «The Rehearsal» είναι η ίδια η συμμετοχή και η πλήρης ενσωμάτωση του Fielder ως μια φιγούρα, η οποία διασχίσει τα όρια σκηνοθέτη και συμμετέχοντα με εξίσου περιέργεια θολώνοντας πρακτικά κάθε ετικέτα που επιχειρούμε να βάλουμε σε αυτό που παρακολουθούμε. Στην πράξη, η σειρά είναι μια κινηματογραφημένη διατριβή, στην οποία ο παράγοντας άνθρωπος διαταράσσει διαρκώς τις πειραματικές συνθήκες, υπογραμμίζοντας ότι η ψυχολογική ανάγκη να είμαστε «έτοιμοι την σωστή στιγμή» ίσως είναι ένας φιλόδοξος και προκλητικός στόχος και ακριβώς όπως η ζωή, έτσι και η σειρά γίνεται απρόβλεπτη. Ιδίως με την δεύτερη σεζόν να πηγαίνει σε άλλα ύψη (κυριολεκτικά), το ερώτημα της κατασκευής μιας πραγματικότητας και ενός πειράματος μέσα στο άλλο όχι μόνο ενδυναμώνει τις διαστάσεις του είδους αλλά και τον πυρήνα των ίδιων των ριάλιτι: είναι τελικά η φιλοπεριέργειά μας να μπούμε στην κλειδαρότρυπα και να γυρίσουμε το κλειδί σαν συ-σκηνοθέτες ή συ-σκεπτόμενοι;

Η μανιακή και άκρως ευρηματική πορεία με την οποία βυθιζόμαστε στις υποθέσεις, έτσι που η σειρά παίρνει άλλη τροπή δεν καταφέρνει μόνο να (ανα)θεωρήσει τους ψυχολογικούς αρμούς της κεντρικής συνθήκης, αλλά να παραθέσει έναν παράπλευρο σχολιασμό και ένα συνεπές παράδειγμα μετα-τηλεόρασης. Εκείνο το σημείο που ακόμα και οι τηλεοπτικές επιλογές, η παρακολούθηση της παρακολούθησης φωτίζουν ακόμα πιο έντονα το ίδιο το νόημα και την πιο εσωτερική και καλλιτεχνική ανάγκη του Fielder να καταπιαστεί με το αν και κατά βάση πώς μπορούμε να μηχανευτούμε τα συναισθήματα.

Η πρόβα γίνεται μια χορογραφία του φόβου. Δεν είναι τυχαίο ότι η σειρά πρωτοεμφανίστηκε σε μια εποχή που προβάρουμε διαρκώς τα πάντα, από την λήψη μιας φωτογραφίας μέχρι την κλήση που θα κάνουμε. Ακριβώς αυτή η εκτέλεση διαμορφώνει ένα παράδειγμα μιας εμπειρίας στην οποία όλοι μπορούμε να ταυτιστούμε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Ζούμε με μια ενσωματωμένη κάμερα που μάς βλέπει πριν μάς δει κανείς άλλος. Το «The Rehearsal» παίρνει αυτή τη συνήθεια και την κάνει ορατή, φέρνοντας στο προσκήνιο πολλή αμηχανία, ενδιαφέρον, και την κοινή αλήθεια ότι έχουμε πάψει να πιστεύουμε στο να αιφνιδιαζόμαστε θετικά. Ο Nathan χτίζει τα πιστά αντίγραφα, τρέχει τα σενάρια και κάπου στη διαδρομή βλέπουμε το αντίγραφο να αρχίζει να έχει περισσότερη βαρύτητα από το πρωτότυπο.

Στην πραγματικότητα η σειρά αφορά (και) τον ίδιο. Ο κωμικός είναι σίγουρα ένας ευφυής άνθρωπος και ευρηματικός καλλιτέχνης και αναμφίβολα, όπως και η σειρά, έτσι και ο ίδιος δεν μπορεί να μπει σε κατηγορία. Όσο παρατηρεί και παρεμβαίνει, ως αναπόσπαστο μέρος της «χειραγώγησης», άλλο τόσο παρατηρούμε τον ίδιο και τις επιλογές του. Ο Nathan είναι ο εγκέφαλος πίσω από αυτό το δημιούργημα και δε μπορεί κανείς να παραβλέψει τις σκέψεις που προκαλεί η παρατήρηση των καλλιτεχνικών και πειραματικών διόδων που ακολουθεί. Εντυπωσιακό πώς ο ίδιος εκθέτει και εκτίθεται ταυτόχρονα.

Ειδικός και συγκεκριμένος λόγος για να δει κανείς και την δεύτερη σεζόν που κυριολεκτικά απογειώνεται. Η μετάσταση από το πιο εσωτερικό προσωπικό επίπεδο στο θεσμικό, όχι μόνο εξερευνάει τι γίνεται στο πιλοτήριο, έναν χώρο με αυστηρή ιεραρχία, όπου η αδυναμία ενός συγκυβερνήτη να πει το αυτονόητο στον κυβερνήτη έχει συνδεθεί με τραγικές συνέπειες αλλά και με αυτό της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Ο Nathan, σε ένα ταξίδι αναζήτησης και αυτή τη φορά ξεσκεπάζει μοναδικά τους κανόνες της επαγγελματικής ευγένειας, τους ρόλους που καθορίζουν ποιος μιλά και ποιος σωπαίνει, ό,τι θεωρείται ευπρεπές να ειπωθεί και ό,τι όχι τοποθετώντας το σε context με απίθανο ενδιαφέρον και μεγάλη κλίμακα. Δεν είναι τυχαίο που η δεύτερη σεζόν συγκεντρώνει μέσο όρο 9 στα 6 επεισόδιά της. Ο δημιουργός στήνει μια τεράστια και διαρκώς μεταβαλλόμενη παραγωγή, το αντίγραφο πιλοτηρίου, μικρότερα πειράματα και προβάρει, ξανά και ξανά, τη φράση που κανείς δεν τολμά, χωρίς ποτέ να παραμένει στα προφανή.

Και στο «You Can See Everything» η ιστορία της Holmes είναι γνωστή, από podcast, βιβλία και σειρές. Ο Fielder και ο Oppenheim κινηματογραφούν επί τρία χρόνια και, αν πιστέψουμε τις πρώτες κριτικές, το ζητούμενο δεν είναι μια ακόμη αποκάλυψη αλλά τα ερωτήματα της ταυτότητας, του περφόρμανς και του ελέγχου. Ανυπομονώ να δω ποιες ερωτήσεις και ποιες αποχρώσεις θα μάς δοθούν ως ερωτήσεις και όχι ως απαντήσεις και σε αυτή την δουλειά του δημιουργού.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι πάντα θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να εκπλαγούμε!