Θησαυροί φιλελληνικής ζωγραφικής στο Μουσείο Μπενάκη

Πόσα βυρωνικά ποιήματα μπορεί να ανακαλύψει κανείς στους πίνακες μιας έκθεσης ζωγραφικής; Όπως θα διαπιστώσει ο επισκέπτης των «Θησαυρών φιλελληνικής ζωγραφικής», που εκτίθενται από τις 3 Νοεμβρίου στο Μουσείο Μπενάκη, αυτά είναι αρκετά.

Francesco Podesti (1800-1895) O θάνατος του Δαγλιόστριου

Επηρεασμένοι από το πνεύμα του ρομαντισμού, προικισμένοι, ταυτόχρονα, με τη νεοκλασική ματιά, οι ευρωπαίοι ζωγράφοι του 19ου αιώνα, έργα των οποίων ανήκουν στη Συλλογή του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός και παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, αναπλάθουν στα έργα τους όλες τις πτυχές του φιλελληνικού ρεπερτορίου.

Γερμανοί, Γάλλοι, Ιταλοί και Άγγλοι, οι ευρωπαίοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν τον αγώνα των Ελλήνων, δηλαδή των κατοίκων μιας χώρας που οι ίδιοι θεωρούσαν κοιτίδα του δικού τους πολιτισμού, σαν μια μάχη ενός μικρού λαού ενάντια σε μια πανίσχυρη αυτοκρατορία, αλλά και σαν μια μάχη του σταυρού ενάντια στην ημισέληνο.

Martinus Christian Wesseltoft Rorbye (1803-1848) H περιοχή γύρω από τον Πύργο των Ανέμων, 1839 Ελαιογραφία σε καμβά 60×80εκ

Ο αγώνας των Ελλήνων, αλλά και η ίδια τους η χώρα, αποτυπώνονται σε σκηνές εμβληματικές, συμβολικές, που αποτελούν ρομαντική μυθοπλασία μάλλον παρά ρεαλιστική απεικόνιση. Έτσι, ο Γάλλος Alexandre-Marie Colin και ο Βρετανός Henry-Nelson O’Neil αποτυπώνουν σκηνές από το βυρωνικό ποίημα «Δον Ζουάν» (1819-1924), ο Ολλανδός Ferdinand-Joseph Bernard Marinus μια εξαιρετική σκηνή μάχης από το ποίημα «Ο Γκιαούρης» (1813), ενώ δεν λείπει και η αγαπημένη του Βύρωνα Τερέζα Μακρή, η «Κόρη των Αθηνών» (1809), ζωγραφισμένη από τον Leopold Güterbock.

Πλάι σε αυτά τα έργα, στην έκθεση παρουσιάζονται συνολικά 32 πίνακες, ζωγράφων από την Ιταλία, όπως οι Ludovico Lipparini, Filippo Agricola, Francesco Podesti και Cesare Dell Acqua, από τη Γερμανία, όπως οι Peter H.L. von Hess, Johann G.C. Perlberg και Carl A.J. Rottmann, από τη Γαλλία, όπως οι Antoine-Alphonse Montfort και  Pierre Bonirote, από την Αγγλία όπως οι Denis Dighton, Charles Eastlake, Edward Lear, Hugh W. Williams και George P. Reinagle, αλλά και Ελλήνων, όπως ο Θεόδωρος Βρυζάκης. Προσφέρεται έτσι στον επισκέπτη η δυνατότητα να διερευνήσει συγκριτικά την προσέγγιση του φιλελληνικού ρεπερτορίου από δημιουργούς διαφορετικών χωρών.

Τοποθετημένα στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, σε ένα «δωμάτιο με θησαυρούς» που για την περίσταση έχει πάρει κομψό κλασικό μουσειακό ύφος, χάρη στη φροντίδα του εικαστικού Ανδρέα Γεωργιάδη και της Βιβής Γερολυμάτου, από τη «Μικρή Άρκτο», τα έργα παρατίθενται θεματολογικά.

Franz Anton Francesco Pige (1822-1862) O Άρχοντας Μαραθέας π.1850 Ελαιογραφία σε καμβά 81.5×65εκ

Στο πρώτο τμήμα φιλοξενούνται τοπιογραφίες, οι οποίες «προσφέρουν εδαφικότητα στην ιδεατή Ελλάδα των περιηγητών του 18ου αιώνα», όπως τόνισε η επιμελήτρια της έκθεσης, η ιστορικός τέχνης Φανή-Μαρία Τσιγκάκου. Το δεύτερο τμήμα, στο οποίο περιλαμβάνονται έργα μνημειακού χαρακτήρα, περιλαμβάνει αποτυπώσεις γεγονότων της Επανάστασης, μέσα από εικόνες ηρωισμού, αυτοθυσίας και φιλοπατρίας. Τέλος, στο τρίτο τμήμα ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί σε έργα που αποτυπώνουν ηθογραφικές σκηνές από την καθημερινότητα της οθωνικής περιόδου.

Με την έκθεση «Θησαυροί φιλελληνικής ζωγραφικής από τη Συλλογή του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός» το Μουσείο Μπενάκη ολοκληρώνει τον κύκλο των εκδηλώσεών του για τη δισεκατονταετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης. Την έκθεση, η είσοδος στην οποία είναι ελεύθερη, συνοδεύει πλούσια εικονογραφημένος κατάλογος, στον οποίο περιλαμβάνονται, σχολιασμένα από την Δρ. Φανή-Μαρία Τσιγκάκου, στο σύνολό τους τα φιλελληνικά έργα της Συλλογής του Ιδρύματος Αντώνιος Ε. Κομνηνός.