Μια λοξή ιστορία από τα ΚΑΠΗ Αλίμου στα σινεμά

Μια πολύ παράξενη ιστορία έχει ταράξει την τοπική κοινωνία του Αλίμου. Οι ωφελούμενοι του Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου έχουν πέσει θύματα μιας, τρομοκρατικής, θα έλεγε, κανείς επίθεσης, η οποία, μήνες μετά, παραμένει ανεξιχνίαστη από τις Aρχές. Όταν μια φέρελπις, αλλά τσαμπουκαλού σκηνοθέτρια αποφασίζει να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ για όσα συνέβησαν πριν τη μοιραία ημέρα – με τη χρηματοδότηση μιας γυναίκας της νύχτας – μια σειρά από κωμικοτραγικές ιστορίες αποκαλύπτονται· και η καθεμιά αφορά στους πιθανότερους ενόχους για τη φοβερή έκρηξη. «Η μεγάλη σφαγή των Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου», η έκπληξη του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, που στο μεταξύ έχει διακριθεί σε αρκετά κινηματογραφικά Φεστιβάλ του εξωτερικού, βγαίνει στις αίθουσες και στα θερινά σινεμά συνεχίζοντας την απρόσμενη πορεία της. Απρόσμενη, γιατί πέραν από το διαθέσιμο χαμηλό budget, οι πρωταγωνιστές της είναι όλοι ερασιτέχνες ηθοποιοί, κάτοικοι του Αλίμου που, σε στιγμές, ενθουσιάζουν με τον τρόπο που διαχειρίζονται το πέρασμα από την κωμωδία και τον σουρεαλισμό, στην εσωτερικότητα και στο δράμα.

Σκηνή από το φιλμ όπου πρωταγωνιστές είναι κάτοικοι του δήμου Αλίμου.

Ο σκηνοθέτης της ταινίας Τόμμυ Σκλάβος, που ζει και εργάζεται στην Αμερική την τελευταία δεκαετία, εξηγεί το ενδιαφέρον χρονικό της δημιουργίας της το οποίο αναδείχθηκε σε ένα ακόμα πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα. Ιθύνων νους της ταινίας ήταν ο δήμαρχος Αλίμου Ανδρέας Κονδύλης, ο οποίος ζήτησε από τον Σκλάβο να γυρίσει μια ταινία να εξ ολοκλήρου στον Άλιμο. Ωστόσο, καθώς δεν υπήρχε επαρκής προϋπολογισμός «αποφασίσαμε να το κάνουμε με έναν πειραματικό τρόπο, χρησιμοποιώντας δημότες Αλίμου αντί για επαγγελματίες ηθοποιούς. Προφανώς το ρίσκο ήταν μεγάλο, αλλά η αρχική ιδέα ήταν να λειτουργήσει σαν ένα πολιτιστικό project που θα μείνει μέσα στα όρια του Δήμου. Επέλεξα, λοιπόν, ενστικτωδώς 30 ανθρώπους από τις ερασιτεχνικές θεατρικές  ομάδες του Δήμου και τους εκπαίδευσα για εφτά μήνες. Η διαδικασία ήταν αρκετά δύσκολη, αλλά και πολύ δημιουργική. Έπρεπε να είμαι ταυτόχρονα δάσκαλος και σκηνοθέτης, μα το όφελος να δουλεύεις με ερασιτέχνες ηθοποιούς είναι ότι στο τέλος μπορεί να σε εκπλήξουν· και τότε η ικανοποίηση είναι τεράστια, γιατί απλούστατα το κατόρθωμα είναι ακόμα μεγαλύτερο», εξηγεί ο σκηνοθέτης της.

Κι ενώ στο πλαίσιο του σεναρίου, η δημοτική αρχή γίνεται αντικείμενο σαρκασμού αναπαράγοντας στερεότυπα γύρω από τις μικροπολιτικές πρακτικές της τοπικής αυτοδιοίκησης γενικότερα, στην πραγματικότητα ο Δήμος Αλίμου λειτούργησε ως παραγωγός για ένα καλλιτεχνικό προϊόν. Και μπορεί, όπως επισημαίνει και ο Τόμμυ Σκλάβος, τα χρήματα να ήταν λίγα για μια κανονική κινηματογραφική παραγωγή «αλλά ήταν πολλά σε σχέση με το πόσα διαθέτουν γενικότερα οι δήμοι για τέτοιες πρωτοβουλίες. Νομίζω ότι αυτή η πρωτοβουλία θα λειτουργήσει σαν πρότυπο για να ακολουθήσουν και άλλοι δήμοι σε αυτή την λογική», εκτιμά ο ίδιος.

Ο σκηνοθέτης της “Μεγάλης σφαγής”, Τόμμυ Σκλάβος.

Για τις Αλιμιώτισες και τους Αλιμιώτες, η ταινία μοιάζει με ένα roller coster στη γειτονιά τους, σε στέκια της πόλης και φυσικά σε πολλά οικεία πρόσωπα της περιοχής. Όμως, «Η μεγάλη σφαγή στα Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου» έχει υπερτοπική θεματική, καθώς κάτω από την επιφάνεια του σουρεαλισμού και της παραδοξότητας, θίγονται βαθιά κοινωνικά ζητήματα, όπως το αποτύπωμα της απώλειας και οι διάφορες μορφές διαφορετικότητας και ρατσισμού. «Και στις τρεις ιστορίες ο κοινός παρονομαστής είναι η απουσία του άνδρα από την οικογένεια. Στην πρώτη ιστορία της μάνας με την κόρη, ο άντρας λείπει. Στην δεύτερη ιστορία, επίσης, ο πατέρας της μικρής είναι απών και ζει με τον παππού της και τη μητέρα της, στην τρίτη ιστορία η αρσενική ενέργεια εξατμίζεται και ο άντρας μεταμορφώνεται σε γυναίκα ενώ στην τέταρτη ιστορία του συνεργείου, λείπει αλληγορικά, όλο το αρσενικό στοιχείο αφού το συνεργείο αποτελείται μόνο από γυναίκες και κάποιους εφήβους που δεν μπορούν να θεωρηθούν άντρες. Πάνω σ’ αυτό το μοτίβο, λοιπόν, ήθελα να εξερευνήσω τους διαφορετικούς τρόπους επίδρασης που μπορεί να έχει το ίδιο τραύμα σε διαφορετικές συνθήκες».

Η ταινία τολμά να τοποθετήσει τους ανθρώπους της Τρίτης Ηλικίας στο επίκεντρο – γνωρίζοντας πως τόσο τα σενάρια όσο και οι δραματουργίες τους αποκλείουν – και την ίδια ώρα μιλά για την LGΒTQ+ κοινότητα ή τα άτομα με ψυχικές διαταραχές, πάντα με ένα βλέμμα βαθιάς τρυφερότητας. «Οι κοινωνικά αποκλεισμένοι δημιουργούν ένα γκρουπ ανθρώπων που συλλογικά φωνάζουν για αναγνώριση. Αυτό είναι ένα αρχετυπικό ζήτημα και αφορά τον καθένα μας. Όλοι έχουμε κάποια στοιχεία αποκλεισμένα μέσα μας και ο ρόλος των αποκλεισμένων είναι να τα καθρεφτίζουν. Γι’ αυτό και σε ένα πλαίσιο αλληγορίας τοποθέτησα στο σενάριο τους ηλικιωμένους ως θύματα μιας έκρηξης που ψάχνουν δικαίωση, αλλά ουσιαστικά ζητούν συμπερίληψη από την κοινωνική απομόνωση και το κοινωνικό στίγμα». Την ίδια στάση, τηρεί ο Τόμμυ Σκλάβος κρατάει και για τα θέματα της σεξουαλικής ταυτότητας που περνούν μέσα από την ταινία, λέγοντας πως «για μένα δεν υπάρχει διαφορετικότητα, είναι μία συλλογική κοινωνική αντίληψη ή πεποίθηση καλύτερα. Επί της ουσίας, όλοι διαφορετικοί είμαστε και όλοι ίδιοι. Λίγο πολύ, πάσχουμε  από κοινά ψυχολογικά τραύματα και όλοι ψάχνουμε κάποια αποκούμπια, ο καθένας με τον δικό του τρόπο».

Τα γυρίσματα έγιναν στο Δήμο Αλίμου.

Κεντρικοί ήρωες του σεναρίου είναι μια αθυρόστομη συνταξιούχος, πελάτισσα ενός ηλικιωμένου κρεοπώλη που ζει με την κόρη και την εγγονή του, η καθημερινότητα των οποίων διαταράσσεται όταν ένας ωφελούμενος του ΚΑΠΗ αρχίζει να εμφανίζεται στη δομή, στο κολυμβητήριο, παντού ντυμένος με τα ρούχα της γυναίκας του, που μόλις πέθανε. Ο σκηνοθέτης παραδέχεται πως πρόκειται για μια λοξή ιδέα, γεγονός που αποδίδει στο γεγονός ότι «βαριέμαι πολύ εύκολα σαν άνθρωπος και το λοξό και απρόβλεπτο μου τράβαγε πάντα την προσοχή. Όσο πιο τρελοί και απρόβλεπτοι είναι οι χαρακτήρες, τόσο περισσότερη έμπνευση και διάθεση έχω», σημειώνει.

Κι ήταν αυτό, το λοξό weird ελληνικό χιούμορ που κατέκτησε τα διεθνή Φεστιβάλ, παρότι ο ίδιος εκτιμούσε πως δύσκολα θα άγγιζε το ξενόγλωσσο κοινό. Παρά την καλή πορεία της ταινίας εκτός Ελλάδας, ο Τόμμυ Σκλάβος, εξακολουθεί να ξεχωρίζει μέσα του το ντεμπούτο υποδοχής της στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.  «Το φεστιβάλ μας αγκάλιασε κυριολεκτικά. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Ορέστης Ανδρεαδάκης πίστεψε πολύ στο εγχείρημα αυτό και παρότρυνε πολλούς φορείς του Δημοσίου να ακολουθήσουν αυτό το παράδειγμα. Επίσης, έπαιξε μεγάλο ρόλο στην προώθηση της ταινίας για να φτάσει στο σημείο να πάρει διανομή».

Μεγαλωμένος στον Άλιμο, αλλά γεννημένος στον Καναδά, ο Τόμμυ Σκλάβος ζει και εργάζεται στην Αμερική, αφού, όπως λέει, πάντα ένιωθε μια έλξη προς την αμερικανική ήπειρο. «Μπορεί το γεγονός ότι έχω γεννηθεί στον Καναδά να έχει να κάνει κάτι με αυτό, αλλά ο τρόπος ζωής εκεί μου ταιριάζει και θα έλεγα ότι βγάζει τον καλύτερο εαυτό μου». Δημιουργός που έκανε τα πρώτα του βήματα ως ηθοποιός, εργάζεται πλέον αποκλειστικά ως σκηνοθέτης και σχολιάζει πως δεν θα μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό τον να κάνει κάτι άλλο. Η «Μεγάλη σφαγή στα Β΄ ΚΑΠΗ Αλίμου» σηματοδοτεί μια προσωρινή επιστροφή του στα πάτρια εδάφη, καθώς για τα δύο επόμενα χρόνια θα παραμείνει στις ΗΠΑ με σχεδιασμό υλοποίησης δύο ταινιών. «Ο σκοπός, όμως, είναι να κάνω, κάποια στιγμή, μία δεύτερη ταινία στην Ελλάδα», λέει.