Γιώργος Λάππας – Αφροδίτη Λίτη: Παράλληλες οπτικές

Βίος κοινός, ακαδημαϊκή διδασκαλία παράλληλη, εικαστικές προσεγγίσεις που ξεκινούν από μια κοινή αφετηρία για να οδηγήσουν σε αποκλίνουσες εκφράσεις. Αυτά τα στοιχεία χαρακτήρισαν την κοινή πορεία του Γιώργου Λάππα και της Αφροδίτης Λίτη στη ζωή και την τέχνη, πορεία που συνεχίζει να είναι κοινή, μέσα από το έργο και τη μνήμη, ακόμη και μετά τον πρόωρο θάνατο, πριν από τρία χρόνια, του Λάππα, ενός από τους σημαντικότερους γλύπτες του ελληνικού 20ού αιώνα.

Οι δυο σύντροφοι στη ζωή και την τέχνη συναντώνται για πρώτη φορά σε μια κοινή έκθεση, που με τον τίτλο «Παράλληλες οπτικές» εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 6 Μαΐου σε έναν χώρο αφιερωμένο στην εκπαίδευση, στις εγκαταστάσεις της Ελληνογερμανικής Αγωγής, στην Παλλήνη, σε συνεργασία με την γκαλερί Citronne.

«Η συνύπαρξη του Γιώργη και εμού μέσω του γλυπτικού μας έργου σε έναν σχολικό χώρο μου προξενεί μία ιδιαίτερη συγκινησιακή φόρτιση, διότι γυρίζοντας πίσω στον χρόνο επαναφέρω στη μνήμη μου ότι στον συγκεκριμένο χώρο εκφράστηκαν οι πρώτες μας ανησυχίες για την τέχνη και ξεκίνησε η διάπλαση της καλλιτεχνικής μας συνείδησης», λέει η Αφροδίτη Λίτη, ανατρέχοντας στην κοινή τους πορεία, ως σπουδαστών αλλά και ως καθηγητών, στη Σχολή Καλών Τεχνών.

Γιώργος Λάππας / Κόκκινη Φιγούρα, μέταλλο και ύφασμα, 43x24x32 εκ., 2015

Στην έκθεση παρουσιάζονται δύο ομάδες έργων του Γιώργου Λάππα: έργα της εποχής των σπουδών του στην ΑΣΚΤ και έργα της τελευταίας δεκαετίας της ζωής του. Η πρώτη ομάδα (1979-1981) απαρτίζεται από μπρούντζινα έργα μικρών διαστάσεων, τα οποία εστιάζονται στη «φυσιογνωμία» κοντινών του ανθρώπων, φίλων ή μοντέλων, από το πεδίο της καθημερινής του παρατήρησης. Στα μεταγενέστερα έργα του (2010-2015) το μοντέλο είναι ο ίδιος ο καλλιτέχνης. Πρόκειται για αυτοβιογραφικές γλυπτικές απεικονίσεις, με θέματα που συναντώνται στο σύνολο του έργου του, όπως ο ταξιδιώτης ή ο ισορροπιστής, όπου τα συνήθη άφθαρτα υλικά της γλυπτικής έχουν αντικατασταθεί από φθαρτά υλικά της καθημερινότητας. Το έντονο κόκκινο χρώμα τους αιχμαλωτίζει το βλέμμα, επιβάλλοντας στον θεατή μια αναγκαστική συμμετοχή στην ανθρώπινη περιπέτεια.

Αφροδίτη Λίττη / Το κουτί του θησαυρού, χαλκός, σίδερο, ψηφίδες, 20x40x20 εκ., 2004

Επτά έργα της Αφροδίτης Λίτη, τα περισσότερα απεικονίσεις του φυσικού περιβάλλοντος, συνομιλούν με εκείνα του Λάππα. Υπάρχει, παράλληλα, μια ολόσωμη φιγούρα μιας νέας κοπέλας, η οποία παραπέμπει στο ξεκίνημα της ενεργού ζωής, στην άνοιξη, στην αφθαρσία. Ένα εντυπωσιακό δαχτυλίδι επισφραγίζει το δώρο της ζωής, με τις προσδοκίες και τα οράματά της, ενώ «το κουτί του θησαυρού», ανοιχτό, απελευθερώνει ανθρώπινες φιγούρες, από το σκότος του εγκλωβισμού στο φως του βίου. Η Λίτη χρησιμοποιεί μέταλλα, χυτό αλουμίνιο, χαλκό, σίδερο, ψηφίδες. Τα υλικά αυτά συντελούν στη διαμόρφωση μίας ισχυρής φύσης, η οποία γεννά και στεγάζει έναν ανθρώπινο χώρο χωρίς «εξημέρωση», σε μια ατμόσφαιρα με εγγενείς αδιατάρακτες ισορροπίες.

Γιώργος Λάππας / Ισορροπιστής, μέταλλο πλαστικό, λαμπτήρες, 127χ25χ25 εκ., 2013

«Ο Γιώργος Λάππας επικεντρώνεται στην ανθρώπινη φιγούρα, στην ανθρωπο-γνωσία. Τα έργα του απεικονίζουν κυρίως βιώματα προσωπικά που έχουν διατηρηθεί και ενσαρκωθεί μέσα από μια μνήμη πλούσια και γόνιμη» σημειώνει η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη. «Η Αφροδίτη Λίτη αναζητεί τη φυσιο-γνωσία. Στις γλυπτικές της εικόνες και εγκαταστάσεις ανατέμνει και αναπαράγει εικόνες από τη φύση, που αποσπώνται από το φυσικό τους περιβάλλον, ώστε να αποδώσουν στη φύση ένα ενδότερο, σχεδόν μεταφυσικό νόημα. Στους δύο αυτούς καλλιτέχνες, το κλειδί για τη δημιουργία βρίσκεται στην παρατήρηση και την κατανόηση του περιβάλλοντος», προσθέτει.

Αφροδίτη Λίτη / Φτερό με πουλιά, μέταλλο, χυτό αλουμίνιο, 210x80x50 εκ., 2009

Τη Δευτέρα 6 Μαΐου, ημέρα των εγκαινίων, η Αφροδίτη Λίτη θα συνομιλήσει με τη δημοσιογράφο Μαργαρίτα Πουρνάρα για τις συγκλίσεις και τις αποκλίσεις στο έργο των δύο εικαστικών, αλλά και για το καλλιτεχνικό και προσωπικό απόσταγμα της κοινής τους ζωής, ενώ θα προλογίσει η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη. Η συζήτηση θα μεταδοθεί σε live streaming από τον ιστότοπο της Ελληνογερμανικής Αγωγής (www.ea.gr) και της γκαλερί Citronne (www.citronne.gr).

Γεννήθηκε το 1950 στο Κάιρο της Αιγύπτου, αλλά το 1958 η οικογένειά του μετεγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Σπούδασε κλινική ψυχολογία στο Reed College στην Αμερική (1969-1973). Ταξίδεψε ως υπότροφος του Watson Foundation στην Ινδία, συλλέγοντας ντοκουμέντα για την ινδική γλυπτική και αρχιτεκτονική (1974). Φοίτησε στο Architectural Association School of Architecture στο Λονδίνο (1975) και συνέχισε τις σπουδές του με εκπαιδευτικό σεμινάριο στην Ιταλία. Φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1976-1981), με καθηγητές τον Γιάννη Παππά και τον Γιώργο Νικολαΐδη. Με υποτροφία του γαλλικού κράτους έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην École Nationale Supérieure des Beaux-Arts στο Παρίσι (1984). Παρουσίασε τα έργα του στην Biennale του Σάο Πάολο (1987), στο Aperto της Biennale της Βενετίας (1988) και εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Biennale της Βενετίας (1991). Με υποτροφία της Fondation Cartier φιλοξενήθηκε στο Jouy-en-Josas (1991). Παραλλήλως, ταξίδεψε και εξέθεσε έργα του στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Ασία και στην Αφρική. Από το 1987 έως το 2016 δίδαξε ως καθηγητής στο τμήμα Γλυπτικής της Σχολής Καλών Τεχνών στην Αθήνα. Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές. Πέθανε στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2016. 

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε γλυπτική, ψηφιδωτό και αγιογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1972-1978), με καθηγητές τον Γιάννη Παππά, τον Γιάννη Κολέφα και τον Κωνσταντίνο Ξυνόπουλο. Με υποτροφία της ιταλικής κυβέρνησης παρακολούθησε μαθήματα κουλτούρας στο Universita Degli Studi του Μιλάνου (1978), ενώ με υποτροφία του ΙΚΥ πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο London University (1983-1986). Τιμήθηκε με το βραβείο γλυπτικής από το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος (1985). Εργάστηκε ως μουσειακή γλύπτρια στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών (1978-2000). Από το 2000 έως και σήμερα διδάσκει στον Τομέα Γλυπτικής στην ΑΣΚΤ, στη βαθμίδα του καθηγητή. Εκθέτει έργα της σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έργα της βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές.