«Αποκατάσταση της αισιοδοξίας» στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων

Με έργα επιλεγμένα από τις μόνιμες συλλογές της, αλλά και έργα 18 προσκεκλημένων σύγχρονων καλλιτεχν(ιδ)ών, η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, παρουσιάζει την έκθεση «Η αποκατάσταση της αισιοδοξίας», σε επιμέλεια Βικτώριας Ζυγούρου, Κώστα Νικάκη και Στέισης Βεντούρα, η οποία φιλοξενείται από 26 Σεπτεμβρίου έως 3 Νοεμβρίου στις αίθουσές της, στην Πλατεία Αυδή, στο Μεταξουργείο.

Με την έκθεση αυτή, που υλοποιείται από τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), η Δημοτική Πινακοθήκη συμμετέχει στις επετειακές εκδηλώσεις του Δήμου Αθηναίων «1974 & 1944: Η Αθήνα γιορτάζει την ελευθερία της», τιμώντας παράλληλα δύο σημαντικές επετείους για την Αθήνα, την συμπλήρωση 80 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης από τη γερμανική κατοχή και 50 χρόνων από την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Τον κύριο κορμό της έκθεσης αποτελούν τα έργα των μονίμων συλλογών, έργα ζωγραφικής, χαρακτικής, γλυπτικής, σχέδια και κατασκευές που αντανακλούν τη σύγχρονη ιστορία και φέρνουν στο φως έννοιες που την έχουν διαμορφώσει. Πλάι σε αυτά, οι επιμελητές εντάσσουν στην έκθεση καλλιτέχνες με σύγχρονες εικαστικές προτάσεις, σε μια προσπάθεια να προσδώσουν μια διαφορετική αίσθηση στη θεματική της, που εκτυλίσσεται με βάση το δίπολο δημοκρατία/διάλογος, θέτοντας ερωτήματα, προκαλώντας έντονα συναισθήματα, ανακαλώντας εμπειρίες και βιώματα.

Οι «Αρχόντισσες» του Τάσσου, αξέχαστες μορφές και αναμνήσεις της βιωμένης ιστορίας που υπηρέτησε ενεργά. Ένα σπάνιο χαρακτικό της Βάσως Κατράκη, που μέσα από την τέχνη της υπηρέτησε τους ιδεολογικούς στόχους και τα κοινωνικά αιτήματα της εποχής της με εργαλείο την αμεσότητα της εξπρεσιονιστικής τραχύτητας. Τεκμήρια βίας, αντοχής, εγκαρτέρησης αλλά συνάμα και σύμβολα αισιοδοξίας και αντίστασης στη σκληρότητα και την απανθρωπιά εκείνης της περιόδου, τα 25 ζωγραφισμένα βότσαλα και 5 σχέδια από την εξορία της στη Γυάρο (1967).

Στα κάρβουνα της Άννας Κινδύνη συνυπάρχουν οι φριχτές μνήμες του πολέμου, της κατοχής και της εξαθλίωσης. Ο «Έφηβος» του Χρήστου Καπράλου μεταβάλλεται σε καθολικό σύμβολο αντίστασης και αισιοδοξίας. Ο Γιώργος Βακιρτζής στις «Ειρωνείες και επικλήσεις» ασκεί κριτική και καταγράφει με εξπρεσιονιστικό ιδίωμα τις κοινωνικές και πολιτικές συγκυρίες της εποχής, αλλά και την ελπίδα της αντίστασης. Στο σχέδιο του Δημήτρη Μεγαλίδη αποδίδονται τα δεινά της κατοχής. Οι ξυλογραφίες του Λάμπρου Ορφανού στο βιβλίο «Η μεγάλη νύχτα», του 1945, προκαλούν αισθήματα ελευθερίας και αισιοδοξίας.

Οι αρχέτυπες μορφές στα «Προσωπεία» της Δήμητρας Σιατερλή θέτουν αγωνιώδεις εκφραστικές αναζητήσεις και υπαρξιακά ερωτήματα. Δύο έργα της Ρίκας Πανά, αντανάκλαση της ανθρώπινης ερημιάς, όπως η ίδια τη βίωσε μέσα στα χρόνια της χούντας. Τα σχέδια με πενάκι των Μίνου Αργυράκη και Δανιήλ Παναγόπουλου αντικατοπτρίζουν την αισιόδοξη πλευρά, ενώ η «Υπόσχεση» της Εύας Μελά συμβολίζει την ανάγκη για δημοκρατία και ελευθερία όλων των λαών. Το έργο του Πάνου Σαραφιανού, έκφραση του ανθρώπινου δράματος, αλλά και της εξέγερσης που εμπεριέχει τον σπόρο της λύτρωσης. Στη «Μνήμη του ’73», η Αλίκη Σκουλικίδη καταθέτει με σεμνότητα, σεβασμό και ευαισθησία την σπασμένη καγκελόπορτα του Πολυτεχνείου.

Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα από τη μόνιμη συλλογή της Πινακοθήκης, καλλιτεχνών όπως, μεταξύ άλων οι: Μίνως Αργυράκης, Γιώργος Βακιρτζής, Χάρης Γαβρίλος, Γιώργος Γουναρόπουλος, Δανιήλ (Παναγόπουλος), Μάκης Θεοφυλακτόπουλος, Τηλέμαχος Κάνθος, Χρήστος Καπράλος, Βάσω Κατράκη, Άννα Κινδύνη, Άρια Κομιανού, Ράλλης Κοψίδης, Κωνσταντίνος Μαλάμος, Εύα Μελά, Ρίκα Πανά, Ρένα Παπασπύρου, Πάνος Σαραφιανός, Στέργιος Στάμος, Τάσσος (Αλεβίζος), Κωστής Τριανταφύλλου, Αλέκος Φασιανός, Βασίλης Χάρος κ.ά.

Πλάι σε αυτούς συμμετέχουν με έργα τους 18 σύγχρονοι καλλιτέχνες, οι: Αλέξανδρος Γεωργίου, Μάρθα Δημητροπούλου, Κατίνα Σαββοπούλου (B612), Ιφιγένεια Σδούκου, Νίκος Κανόγλου, Δήμητρα Κουμαντάκη, Έφη Κουταβά, Γεώργιος Μπάλος, Θεοδοσία Παπαδοπούλου, Νίνα Παπακωνσταντίνου, Πέτρος Πέτρου – Στέλλα Χατζηπαναγιώτου (BODARCH), Μάνος Ποντικάκης, Νικόλας Πυρομάλλης, Νίκος Σκλαβενίτης, Ματίνα Σταυροπούλου, Σόλων Τσούνης, Θεοδώρα Χανδρινού.

Την έκθεση θα συνοδεύει πρωτότυπη μουσική σύνθεση που έγραψε η μουσικός Μαρκέλλα Σκούρτη.

Η έκθεση θα παρέχει υπηρεσίες πρόσβασης σε μη βλέποντες και μη ακούοντες, με ακουστικές περιγραφές έργων, QR code, λεζάντες σε γραφή Braille, κείμενα σε γραφή Braille, δύο ξεναγήσεις σε μη ακούοντες με διερμηνεία στην ελληνική νοηματική και δύο ξεναγήσεις σε μη βλέποντες.

Ακόμη, διοργανώνονται αναγνώσεις ποιημάτων με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Καφέ, με συντονίστρια την ποιήτρια Αντιγόνη Κατσαδήμα («Ποίηση, δημοκρατία και καφές», 1.10), συζήτηση γύρω από το εμβληματικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Το μεγάλο μας τσίρκο», με την Άννα Μαυρολέων («Το θέατρο στα χρόνια της δικτατορίας», 12.10), ειδικά σχεδιασμένη χορευτική επιτέλεση, εμπνευσμένη από τα έργα της έκθεσης και τη θεματική της, από σπουδαστές της Κρατικής Σχολής Ορχηστικής Τέχνης («Χορός στην Πινακοθήκη», 1.11), συναυλία από τη Χορωδία του Δήμου Αθηναίων (2.11), ενώ στις 20 Οκτωβρίου η Πινακοθήκη υποδέχεται μέρος του σπάνιου φωτογραφικού αρχείου του Μουσείου Τηλεπικοινωνιών Ομίλου ΟΤΕ, που συνομιλεί με τις θεματικές και τα έργα της έκθεσης.