Αναζητώντας το «(α)ορατό»: Μια έκθεση για το εβραϊκό νεκροταφείο του Διδυμοτείχου

Έξω από το ιστορικό κάστρο του Διδυμοτείχου, στη δυτική όχθη του Ερυθροπόταμου, πίσω από το χριστιανικό κοιμητήριο της ακριτικής πολιτείας, βρίσκεται το εβραϊκό νεκροταφείο, το σημαντικότερο σωζόμενο υλικό ίχνος μιας άλλοτε ακμαίας εβραϊκής κοινότητας, με μακραίωνη παρουσία στην πόλη.

Επιχειρώντας να αναδείξει τον χώρο και την ιστορία του, μέσα από τα υλικά κατάλοιπα, τα τεκμήρια και τις σιωπές που τον περιβάλλουν, εγκαινιάστηκε το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στο Βυζαντινό Μουσείο Διδυμοτείχου, η έκθεση «(α)ορατό: το Εβραϊκό Νεκροταφείο του Διδυμοτείχου», η οποία θα είναι ανοιχτή στο κοινό έως και τις 24 Ιανουαρίου.

Βασικό αφηγηματικό άξονα της έκθεσης αποτελούν οι φωτογραφίες, μέσα από τις οποίες καταγράφεται η σημερινή κατάσταση του χώρου: ερειπιώδης και απεριποίητος, παραμελημένος, σε αντίθεση με το γειτονικό χριστιανικό κοιμητήριο.

Στη συνέχεια, ιστορικά έγγραφα, προπολεμικές φωτογραφίες και αποσπάσματα από θρησκευτικά κ.ά. κείμενα συνομιλούν με τη φωτογραφική τεκμηρίωση, φωτίζοντας διαφορετικές όψεις της ιστορίας του νεκροταφείου και της εβραϊκής κοινότητας του Διδυμοτείχου.

Η έκθεση, που είναι διαθέσιμη και διαδικτυακά, βασίστηκε σε επιτόπια έρευνα και αρχειακό υλικό από τη Θράκη και την υπόλοιπη Ελλάδα, που πραγματοποιήθηκε από τους ιστορικούς Ελένη Κούκη και Γιάννη Παπακονδύλη, στο πλαίσιο της δράσης δημόσιας ιστορίας «Το Εβραϊκό Νεκροταφείο του Διδυμοτείχου: Ανάμεσα στη λήθη και τη μνήμη».

Ήδη οι επιμελητές πραγματοποίησαν ιστορικό περίπατο στο Εβραϊκό Νεκροταφείο Διδυμοτείχου, ενώ παράλληλα, για την αξιοποίηση της έρευνας στην εκπαιδευτική διαδικασία, έχει σχεδιαστεί ειδικό σχέδιο μαθήματος για εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, διαθέσιμο μέσω του e-class του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος.

Η έκθεση είναι προϊόν συνεργασίας της Πρωτοβουλίας για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (SNFPHI) στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης και του Υπουργείου Πολιτισμού – Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου / Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, και πραγματοποιείται με την αποκλειστική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.