Άρωμα Ελευθερίας

2009. O Jason Jones, πρώην ρεπόρτερ της σατιρικής εκπομπής Daily Show του CNN, κάνει μια σατιρική συνέντευξη με τον Maziar Bahari την παραμονή των εκλογών στο Ιράν. Ο οικοδεσπότης της εκπομπής αστειευόμενος, αποκαλεί τον καλεσμένο του κατάσκοπο. Κατά τη διάρκεια των εξεγέρσεων που ξέσπασαν στους δρόμους εξαιτίας της νοθείας των αποτελεσμάτων και τις οποίες ο Bahari μαγνητοσκόπησε, οι ιρανικές αρχές τον συνέλαβαν με την κατηγορία της κατασκοπείας. Βασική απόδειξη της ενοχής του θεωρήθηκε η συνέντευξη στο Daily Show. Για τις επόμενες 118 μέρες, ο Bahari βασανίστηκε και ανακρίθηκε από έναν αστυνομικό με το κωδικό όνομα Rosewater.

Στο video του Jason Jones για το Ιράν, που βασικά σατιρίζει τα στερεότυπα των Αμερικανών για τους Ιρανούς, ο Bahari εμφανίζεται δήθεν ως κατάσκοπος και βρίσκει τον μπελά του. Μερικά χρόνια αργότερα, ο οικοδεσπότης του show που φιλοξένησε το σατιρικό αυτό video, ο Jon Stewart- ίσως και για να εξιλεωθεί κατά κάποιον τρόπο, που έβαλε σε τόσους μπελάδες τον δύσμοιρο Bahari- κάνει ταινία την εξωφρενική αυτή ιστορία. Βασίστηκε βέβαια στο best seller (Then They Came for Me: A Family’s Story of Love, Captivity, and Survival) του ίδιου του Bahari.

Για να πούμε την αλήθεια, η ιστορία που συνδέει τον σκηνοθέτη με την ιστορία έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την ταινία που δημιούργησε. Με κάποια εφέ και τρικ καταφέρνει να δώσει μια αίσθηση αγωνίας και να προβάλει τους μηχανισμούς καταπίεσης στο Ιράν, τη γραφειοκρατική τους δομή, την φοβία τους απέναντι στους ανωτέρους, την αμορφωσιά τους και τη βλακεία τους. Αλλά σε γενικές γραμμές το έργο δεν έχει τόσα πολλά να πει, επαναλαμβάνεται διαρκώς και τα 103 λεπτά της ταινίας κυλάνε πολύ αργά, με τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο να έχει εξαντλήσει τα όποια ευρήματα του, για να την γεμίσει.   

Αξίζει να σημειωθεί πως τους Ιρανούς κεντρικούς πρωταγωνιστές ερμηνεύουν ένας Μεξικάνος κι ένας Δανός. Στο ρόλο του Ιρανοκαναδού Bahari εμφανίζεται ο γνωστός Μεξικανός Gael Garcia Bernal, χωρίς να εντυπωσιάζει. Απέναντι του και στον ρόλο του βασανιστή στέκεται πολύ πειστικά ο Δανός Kim Bodnia.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Το “Άρωμα Ελευθερίας” είναι μια μέτρια ταινία, με μεγάλο όμως δημοσιογραφικό ενδιαφέρον. Πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά όταν την έχει σκηνοθετήσει ένας τηλεπαρουσιαστής κι όταν η υπόθεση της αναφέρεται στην πραγματική ιστορία ενός δημοσιογράφου. 

Γιώργος Σμυρνής