ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
18
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ
Ο Κωνσταντίνος Δέμης είναι μία από τις σημαντικές φωνές του σύγχρονου ελληνικού animation. Σκηνοθέτης με έδρα την Αθήνα και συνιδρυτής του Mascista Animation Studio, δραστηριοποιείται στο ευρύτερο πεδίο της κινούμενης εικόνας, με μια δημιουργική πορεία που κινείται ανάμεσα στο animation, τη ζωγραφική, το collage, το video art και την ψηφιακή εικόνα.
Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από έναν διαρκή οπτικό πειραματισμό και από τη συνύπαρξη αναλογικών και ψηφιακών μέσων. H πρόσφατη ταινία του με τίτλο «Ο Σκύλος» (“The Dog”), βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα της Γλυκερίας Πατραμάνη, απέσπασε το βραβείο sound design στο Φεστιβάλ Δράμας και συνεχίζει τη φεστιβαλική της πορεία με τη συμμετοχή της στο ελληνικό διαγωνιστικό πρόγραμμα του ANIMASYROS.
Με αυτή την αφορμή, συζητάμε μαζί του για το πώς γεννήθηκε και δημιουργήθηκε το “The Dog”, για την τεχνική και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του, για τα όρια ανάμεσα στην προσωπική και την εμπορική δημιουργία, αλλά και για το τι είναι εκείνο που, εξακολουθεί να τον γοητεύει στο animation.
Η δημιουργική σας πορεία απλώνεται από το animation και το VFX μέχρι τη ζωγραφική και το video art. Υπάρχουν για εσάς σαφή όρια ανάμεσα σε αυτές τις διαφορετικές εκφράσεις ή τις αντιμετωπίζετε ως κομμάτια της ίδιας καλλιτεχνικής γλώσσας;Θα ήθελα να τα διαχωρίσω κάπως. Θεωρώ τα VFX πιο πολύ ένα εργαλείο στη διάθεση του film maker παρά ένα μέσο έκφρασης. Υπάρχουν συγκεκριμένα προβλήματα να λυθούν ανά shot και ο artist καλείται ανάλογα με την εμπειρία του, τις γνώσεις και την οξυδέρκεια του να χρησιμοποιήσει τις κατάλληλες τεχνικές για να τα λύσει.
Ζωγραφική, κολάζ, video art και animation αποτελούν μέρος του φάσματος εκφραστικών μέσων που χρησιμοποιώ, μεταξύ άλλων, για να πω τις ιστορίες μου. Υπάρχει διαρκής ώσμωση μεταξύ τους και μια διαρκής εξερεύνησή τους είτε αναλογικά είτε ψηφιακά. Οπότε όντως θεωρώ πως όλα μαζί διαμορφώνουν την προσωπική μου εκφραστική παλέτα.
Και για το Mascista Animation Studio και για εμένα προσωπικά είναι σημαντικό να βλέπουμε το αποτέλεσμα των κόπων μας στη μεγάλη οθόνη, παρέα με συνάδελφους, συνεργάτες, φίλους και γνωστούς. Το animation είναι στη βάση του ένα κινηματογραφικό μέσο και ο φυσικός χώρος του είναι το σινεμά. Τα φεστιβάλ δίνουν τον χώρο και τον χρόνο να συζητήσεις με όλους αυτούς τους ανθρώπους, να δημιουργήσεις νέους δεσμούς και νέες ευκαιρίες να προκύψει κάτι νέο, είτε σε επίπεδο έργων, διαδικασιών είτε μερικές φορές και κάτι ευρύτερο.
The Dog
Το σενάριο της ταινίας βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα της Γλυκερίας Πατραμάνη, το οποίο μπορείτε να βρείτε στη συλλογή διηγημάτων της «Χοσάφι», εκδόσεις Ροδακιό. Το διήγημά της μου δημιούργησε αμέσως εικόνες και με τράβηξε συναισθηματικά στον κόσμο του πρωταγωνιστή. Ήρθαν στην επιφάνεια αναζητήσεις, φοβίες και σκέψεις σε σχέση με το τι σημαίνει να προσπαθεί να διαφυλάξει κανείς την αυτοεικόνα του σε ένα περιβάλλον που της επιτίθεται διαρκώς. Η πρότασή της λοιπόν να το κάνουμε animation ταινία με γέμισε χαρά. Το σενάριο σε γενικές γραμμές ακολουθεί το διήγημα. Πολλές εικόνες, φωτογραφίες και βιώματά μας όμως έγιναν οι καταλύτες για να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν κάποιες από τις πιο σημαντικές σκηνές.
Ποια τεχνική χρησιμοποιήσατε στο The Dog και γιατί επιλέξατε αυτή τη συγκεκριμένη προσέγγιση; Ποιο ήταν το πιο απαιτητικό κομμάτι στην υλοποίησή της, τόσο τεχνικά όσο και δημιουργικά;Καθώς υπήρχε η δυνατότητα να δουλέψει μέρος του Mascista Animation Studio και υπάρχει μεγάλη εξοικείωση με τη συγκεκριμένη τεχνική, αποφασίσαμε να γίνει η ταινία 3d animation με hold frames, δίνοντας ένα στυλ στην κίνηση παρόμοιο με αυτό του stop motion. Κατά μια έννοια είναι σαν να κάνεις όντως stop motion μέσα στο 3d πρόγραμμα, καθώς οι ενδιάμεσες πόζες δεν σχηματίζονται από τα curves ανάμεσα στα κλειδιά, αλλά δημιουργούνται από τον animator μόνο όπου χρειάζονται. Το πιο απαιτητικό κομμάτι ήταν η δημιουργία του πλήθους των χαρακτήρων και περιβαλλόντων χώρων που έπρεπε να δημιουργηθούν. Αν και η ταινία είναι μικρής διάρκειας, υπήρχε δυσανάλογα μεγάλος αριθμός σκηνών που έπρεπε να μοντελοποιηθούν, να ντυθούν με υφές και να φωτιστούν κατάλληλα. Δημιουργικά, το μεγάλο στοίχημα ήταν όπως πάντα να υπάρχει συνέχεια και συνέπεια στην εικαστική αντιμετώπιση καθώς και στην ποιότητα της τελικής εικόνας καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας.
Οι προσωπικές σας εικόνες έχουν συχνά μια σκοτεινή, εξπρεσιονιστική διάσταση, με παραμορφώσεις και έντονη συναισθηματική φόρτιση. Από πού ξεκινά συνήθως μια τέτοια εικόνα; Από μια ιδέα, ένα συναίσθημα, μια προσωπική εμπειρία ή από την ίδια τη διαδικασία της δημιουργίας;Οι άνθρωποι θέλουν γενικά να βλέπουν τι δημιουργούν άλλοι άνθρωποι. Η τέχνη χρειάζεται εμμονές, ψεγάδια, ταύτιση, θυμό, αγάπη και γενικότερα οίστρο, τόσο για να παραχθεί όσο και για να «ιδωθεί», πιστεύω. Η τέχνη δεν έχει τίποτα να φοβάται από την τεχνολογία.
Μου αρέσει πολύ αυτή η ερώτηση, καθώς περιέργως μέχρι τώρα δεν έχω μπει στη διαδικασία να παρατηρήσω την εκκίνηση. Στην περίπτωση που μου έχει ζητηθεί να σχεδιάσω κάτι, αυτό συνήθως βγαίνει πιο δομημένο και «καθαρό» στην απόδοσή του. Αντιθέτως, τα πιο προσωπικά μου σχέδια ξεκινάνε πιο αφαιρετικά· στην πρώτη φάση η ίδια η διαδικασία τα οδηγεί, και στη δεύτερη φάση γίνονται αλλαγές και συγκεκριμενοποιείται το θέμα. Στην πρώτη φάση μου αρέσει να δουλεύω σε μέσα που “δεν συγχωρούν”. Παραδείγματος χάρη, αναλογικά δουλεύω κατευθείαν με μελάνι, χωρίς προσχέδιο με μολύβι, ή ψηφιακά δουλεύω στο Alchemy, ένα πρόγραμμα που δεν έχει undo. Δεν είμαι πολύ αναλυτικός και η διαδικασία καθοδηγείται κυρίως από συναισθήματα και συνειρμούς που δομούν μια κατάσταση παρά ένα ξεκάθαρο statement.
Στο στούντιο προσπαθούμε να αφήνουμε χώρο για προσωπικό πειραματισμό και εξέλιξη. Επίσης, με κάθε ευκαιρία υλοποιούμε μικρά self initiated projects, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Χριστουγεννιάτικα promos μας. Σε αυτά προσπαθούμε κυρίως να αναδείξουμε και να εξελίξουμε τη γραφή μας ως στούντιο. Έχουμε κάνει και μια αρκετά μεγάλη στροφή σε σχέση με την κατεύθυνσή μας και προσπαθούμε να αναπτυχθούμε πιο πολύ στον χώρο των κινηματογραφικών ταινιών animation αλλά και σειρών. Δουλεύουμε φυσικά ακόμα σε επιλεγμένα projects στον χώρο της διαφήμισης.
Σε προσωπικό επίπεδο προσπαθώ να βρίσκω χρόνο να σχεδιάζω και να πειραματίζομαι με νέες τεχνικές. Αυτό περιλαμβάνει ψηφιακά αλλά και αναλογικά μέσα και διαδικασίες, οι οποίες εκ πρώτης όψεως μπορεί να μην έχουν ιδιαίτερη σχέση με το animation.
Θα αφήσω κατά μέρος το θέμα του οικολογικού αποτυπώματος και το ηθικό κομμάτι του πώς εκπαιδεύονται τα περισσότερα μοντέλα, γιατί θεωρώ πως είναι αντικειμενικά πολύ προβληματικά ως καταστάσεις. Θα εστιάσω στο αν πρέπει να φοβόμαστε ως δημιουργοί. Θεωρώ πως δεν κινδυνεύει η ανθρώπινη δημιουργία να χάσει την αξία της. Οι άνθρωποι θέλουν γενικά να βλέπουν τι δημιουργούν άλλοι άνθρωποι. Η τέχνη χρειάζεται εμμονές, ψεγάδια, ταύτιση, θυμό, αγάπη και γενικότερα οίστρο, τόσο για να παραχθεί όσο και για να «ιδωθεί», πιστεύω. Η τέχνη δεν έχει τίποτα να φοβάται από την τεχνολογία. Οι αμοιβές όμως των καλλιτεχνών ή των σχεδιαστών φαίνεται να απειλούνται, καθώς υπάρχει η διάχυτη αίσθηση πως μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού μπορεί να αντικατασταθεί. Αυτό όμως είναι εν μέρει αλήθεια. Εργασίες όπως το rotoscoping, το matchmoving, το retopology λογικά θα μπορούν να έρθουν εις πέρας σε μεγάλο βαθμό από AI agents, με ανθρώπινη επίβλεψη. Αυτές οι θέσεις εργασίας είναι επισφαλείς. Οι πραγματικά δημιουργικοί καλλιτέχνες, σχεδιαστές, σκηνοθέτες, διευθυντές φωτογραφίας κτλ. δεν θεωρώ πως κινδυνεύουν πραγματικά.
Αν έπρεπε να περιγράψετε την προσωπική σας σχέση με το animation χωρίς να μιλήσετε για τεχνική, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας γοητεύει σε αυτό;Η σχέση μου με το animation είναι η ίδια από την παιδική μου ηλικία. Θαυμασμός για την ελευθερία που προσφέρει το μέσο και δέος για τους κόσμους οι οποίοι θα ήταν αδύνατο να περιγραφούν αλλιώς.
Το ANIMASYROS Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων, φιλοξενείται στη Σύρο από τις 21 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.
