Γάτα ή σκύλος; Ποιο κατοικίδιο προκαλεί συχνότερα αλλεργίες;

Η γάτα που γουργουρίζει στον καναπέ, ο σκύλος που μας περιμένει στην πόρτα, ακόμη και το κουνέλι ή το χάμστερ που έχει γίνει μέλος της οικογένειας. Τι συμβαίνει όμως όταν η συμβίωση με ένα κατοικίδιο συνοδεύεται από φτέρνισμα, μπούκωμα, κόκκινα μάτια ή ακόμη και δύσπνοια; Και τελικά, ποιο ζώο είναι πιθανότερο να μας προκαλέσει αλλεργία;

Οι αλλεργίες στα κατοικίδια είναι αρκετά συχνές και γύρω τους εξακολουθούν να κυκλοφορούν πολλοί μύθοι. Ο πιο γνωστός είναι ότι για όλα φταίνε οι τρίχες. Ένας άλλος θέλει ορισμένες φυλές σκύλων και γατών να είναι απολύτως «υποαλλεργικές». Και κάπου ανάμεσα βρίσκεται το δύσκολο ερώτημα για όσους αγαπούν τα ζώα: αν εμφανίσω αλλεργία, πρέπει να αποχωριστώ το κατοικίδιό μου;

Τι ισχύει πραγματικά εξηγεί η κ. Σοφία Σολιδάκη, Αλλεργιολόγος Παίδων και Ενηλίκων και επιστημονικά υπεύθυνη του Αλλεργιολογικού Τμήματος του Metropolitan General.

Οι τρίχες έχουν αποκτήσει μάλλον άδικα τη φήμη του βασικού ενόχου. Η αλλεργική αντίδραση προκαλείται κυρίως από πρωτεΐνες που υπάρχουν στην πιτυρίδα του ζώου, δηλαδή στα νεκρά κύτταρα του δέρματος, στο σάλιο και στα ούρα του.

Οι τρίχες μπορούν να συγκρατούν αυτά τα αλλεργιογόνα και να συμβάλλουν στη μεταφορά τους μέσα στο σπίτι, αλλά δεν αποτελούν από μόνες τους την αιτία της αλλεργίας.

Και τα αλλεργιογόνα δεν μένουν απαραίτητα δίπλα στο ζώο. Μπορούν να μεταφέρονται στον αέρα, να εγκαθίστανται σε καναπέδες, χαλιά και κλινοσκεπάσματα ή να μεταφέρονται με τα ρούχα μας.

Η γάτα έχει ένα ιδιαίτερα ισχυρό αλλεργιογόνο, την πρωτεΐνη Fel d 1, η οποία παράγεται κυρίως στους σιελογόνους και σμηγματογόνους αδένες της. Όταν η γάτα περιποιείται το τρίχωμά της γλείφοντάς το, η πρωτεΐνη μεταφέρεται επάνω του και στη συνέχεια διασπείρεται στο περιβάλλον.

Τα σωματίδια που μεταφέρουν τα αλλεργιογόνα της γάτας είναι πολύ μικρά, μπορούν να παραμένουν αιωρούμενα και να μεταφέρονται εύκολα από χώρο σε χώρο. Γι’ αυτό ένα άτομο με αλλεργία στη γάτα μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα ακόμη και σε έναν χώρο όπου εκείνη τη στιγμή δεν υπάρχει ζώο.

Οι σκύλοι παράγουν επίσης αρκετές αλλεργιογόνες πρωτεΐνες, γνωστές ως Can f, και ένας άνθρωπος μπορεί να αντιδρά περισσότερο σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα ή ακόμη και σε συγκεκριμένους σκύλους.

Συνεπώς, το αν θα εμφανιστεί αλλεργία και πόσο έντονη θα είναι δεν εξαρτάται απλώς από το αν στο σπίτι υπάρχει γάτα ή σκύλος, αλλά και από την ευαισθητοποίηση του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Η αλλεργία σε ένα κατοικίδιο μπορεί να εκδηλωθεί με:

• επαναλαμβανόμενο φτέρνισμα και ρινική συμφόρηση,
• καταρροή ή φαγούρα στη μύτη,
• κνησμό, δακρύρροια ή κοκκίνισμα των ματιών,
• βήχα, συριγμό ή δύσπνοια,
• δερματική αντίδραση μετά την επαφή με το ζώο.

Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται συστηματικά ή επιδεινώνονται μετά την επαφή με ένα ζώο ή κατά την παραμονή σε σπίτι όπου υπάρχουν κατοικίδια, χρειάζεται αξιολόγηση από αλλεργιολόγο. Η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην παρατήρηση των συμπτωμάτων, καθώς μέσα στο ίδιο σπίτι μπορεί να υπάρχουν και άλλα αλλεργιογόνα, όπως ακάρεα ή μούχλα.

Δεν ισχύει. Τα αλλεργιογόνα δεν προέρχονται από την ίδια την τρίχα. Βρίσκονται κυρίως στο σάλιο, στο δέρμα και σε άλλες εκκρίσεις του ζώου.

Το ξύρισμα, επομένως, δεν αντιμετωπίζει την αιτία της αλλεργίας και δεν αποτελεί λύση για έναν αλλεργικό ιδιοκτήτη.

Η έννοια της απόλυτα «υποαλλεργικής» φυλής χρειάζεται προσοχή. Δεν υπάρχει σκύλος ή γάτα που να μπορεί να θεωρηθεί εγγυημένα απαλλαγμένος από αλλεργιογόνα.

Η ποσότητα και το είδος των αλλεργιογόνων μπορεί να διαφέρουν από ζώο σε ζώο, ακόμη και μέσα στην ίδια φυλή. Το ότι ένας σκύλος μαδάει λιγότερο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση.

Γι’ αυτό, ειδικά όταν υπάρχει γνωστή αλλεργία και κάποιος σκέφτεται να αποκτήσει κατοικίδιο, η επιλογή μιας φυλής που διαφημίζεται ως «hypoallergenic» δεν αποτελεί εγγύηση ότι δεν θα εμφανιστούν συμπτώματα.

Ο περιορισμός του κατοικίδιου μπορεί να μειώσει την άμεση έκθεση σε έναν χώρο, αλλά τα αλλεργιογόνα μεταφέρονται εύκολα μέσα στο σπίτι.

Μπορούν να βρίσκονται στον αέρα, στα υφάσματα, στα έπιπλα και στα ρούχα μας. Αυτός είναι και ο λόγος που αλλεργιογόνα γάτας έχουν εντοπιστεί ακόμη και σε χώρους όπου δεν ζουν γάτες.

Υπάρχει όμως ένας χώρος που αξίζει να προστατεύεται ιδιαίτερα: το υπνοδωμάτιο του αλλεργικού ατόμου, καθώς εκεί περνά πολλές συνεχόμενες ώρες καθημερινά.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το είδος και τη βαρύτητα της αλλεργίας και χρειάζεται εξατομίκευση. Υπάρχουν, ωστόσο, μέτρα που μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στα αλλεργιογόνα:

• κρατάμε το κατοικίδιο έξω από το υπνοδωμάτιο,
• καθαρίζουμε τακτικά το σπίτι,
• χρησιμοποιούμε ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA,
• αερίζουμε επαρκώς τους χώρους,
• περιορίζουμε, όπου είναι εφικτό, επιφάνειες και υφάσματα που συγκρατούν αλλεργιογόνα,
• φροντίζουμε τακτικά το ζώο, ακολουθώντας τις κατάλληλες οδηγίες για το είδος του.

Το πλύσιμο ενός κατοικίδιου μπορεί να μειώσει προσωρινά την ποσότητα αλλεργιογόνων στο τρίχωμα, αλλά από μόνο του δεν αποτελεί μόνιμη λύση.

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.

Η απόφαση εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, από το αν υπάρχει αλλεργικό άσθμα, από το επίπεδο έκθεσης και από το πόσο αποτελεσματικά μπορούν να ελεγχθούν τα συμπτώματα με τα κατάλληλα μέτρα και τη θεραπεία.

Η ιατρική αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, αντιισταμινικά, ρινικά κορτικοστεροειδή και άλλες θεραπείες για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να εξεταστεί και η ειδική ανοσοθεραπεία, με στόχο τη μείωση της ευαισθησίας του οργανισμού σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα.

Γι’ αυτό και πριν μια οικογένεια φτάσει σε μια τόσο δύσκολη απόφαση όσο η απομάκρυνση ενός ζώου, χρειάζεται πρώτα σωστή διάγνωση και συζήτηση με αλλεργιολόγο.

«Οι αλλεργίες μπορεί να μας δυσκολεύουν, αλλά δεν χρειάζεται πάντα να βάλουν τέλος στη σχέση μας με τα ζώα. Με σωστή ενημέρωση και επιστημονική καθοδήγηση μπορούμε να εξετάσουμε τις επιλογές που έχουμε», καταλήγει η κ. Σολιδάκη.