Φλέβες στα πόδια: Γιατί εμφανίζονται και πώς αντιμετωπίζονται

Αν οι φλέβες στα πόδια γίνονται περισσότερο ορατές όσο περνούν τα χρόνια και σας προβληματίζουν, ήρθε η ώρα να μάθετε περισσότερα γι’ αυτές, πώς προκαλούνται και πώς αντιμετωπίζονται. Οι φλέβες στα πόδια μπορεί να εμφανίζονται ως λεπτές κόκκινες, μπλε ή μοβ γραμμές κάτω από το δέρμα, ενώ άλλοτε ως μεγαλύτερες, διογκωμένες φλέβες που συνοδεύονται από βάρος, πρήξιμο, κνησμό ή πόνο. Και παρότι συχνά αντιμετωπίζονται αρχικά ως αισθητικό ζήτημα, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελούν ένδειξη φλεβικής ανεπάρκειας.

Οι φλέβες των κάτω άκρων έχουν ένα δύσκολο έργο: πρέπει να μεταφέρουν το αίμα πίσω προς την καρδιά, δουλεύοντας ενάντια στη βαρύτητα. Για να το πετύχουν, διαθέτουν βαλβίδες μονής κατεύθυνσης, οι οποίες επιτρέπουν στο αίμα να κινείται προς τα πάνω και εμποδίζουν την παλινδρόμησή του.

Όταν οι βαλβίδες αυτές εξασθενήσουν ή υποστούν βλάβη, το αίμα δυσκολεύεται να επιστρέψει αποτελεσματικά προς την καρδιά και μπορεί να λιμνάζει στα κάτω άκρα. Η Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία ορίζει τη φλεβική ανεπάρκεια ως την αδυναμία ή δυσκολία των φλεβών των ποδιών να επιστρέψουν το αίμα στην καρδιά. Σταδιακά μπορεί να εμφανιστούν πρήξιμο, αίσθημα βάρους ή πόνος και, καθώς εξελίσσεται η πάθηση, ευρυαγγείες, κιρσοί και αλλοιώσεις στο δέρμα.

Οι μικρές κόκκινες, μπλε ή μοβ φλέβες που διακρίνονται κοντά στην επιφάνεια του δέρματος είναι οι γνωστές ευρυαγγείες. Μπορεί να σχηματίζουν ένα λεπτό δίκτυο και πολύ συχνά αποτελούν κυρίως αισθητικό πρόβλημα.

Οι κιρσοί είναι μεγαλύτερες, διογκωμένες και συχνά ελικοειδείς φλέβες. Μπορεί να συνοδεύονται από πόνο, βάρος στα πόδια, πρήξιμο, κνησμό και αίσθημα κόπωσης.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική παράμετρος. Οι κιρσοί και οι ευρυαγγείες μπορεί να είναι ορατοί, αλλά η σοβαρότητα μιας πιθανής υποκείμενης φλεβικής ανεπάρκειας δεν μπορεί να εκτιμηθεί απλώς κοιτάζοντας τα πόδια. Σύμφωνα με την Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία, η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα φλεβών και ο έλεγχος πρέπει να προηγείται της επιλογής θεραπείας.

Η ηλικία και η κληρονομικότητα έχουν σημαντικό ρόλο, όμως υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη φλεβική κυκλοφορία.

Οι ορμονικές μεταβολές αποτελούν έναν από αυτούς. Η εγκυμοσύνη είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς αυξάνεται ο όγκος του αίματος, ενώ όσο μεγαλώνει η μήτρα ασκείται μεγαλύτερη πίεση στις φλέβες των κάτω άκρων. Οι ορμονικές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα τοιχώματα των φλεβών και τη λειτουργία των βαλβίδων τους.

Σημαντικοί παράγοντες είναι ακόμη η πολύωρη ορθοστασία ή καθιστική θέση, η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και το αυξημένο σωματικό βάρος. Όταν οι μύες των ποδιών παραμένουν για πολλές ώρες αδρανείς, μειώνεται και η βοήθεια που προσφέρουν στην επιστροφή του αίματος προς την καρδιά.

Η κίνηση είναι από τα σημαντικότερα μέτρα που μπορείτε να εντάξετε στην καθημερινότητά σας. Αν εργάζεστε πολλές ώρες καθισμένοι, σηκωθείτε τακτικά και περπατήστε για λίγα λεπτά. Αντίστοιχα, αν η δουλειά σας απαιτεί πολύωρη ορθοστασία, αλλάζετε συχνά θέση και κάντε μικρά διαλείμματα για περπάτημα.

Ακόμη και απλές ασκήσεις, όπως το να ανεβαίνετε στις μύτες των ποδιών και να κατεβάζετε αργά τις φτέρνες, ενεργοποιούν τους μυς της γάμπας και βοηθούν την κυκλοφορία. Η ανύψωση των ποδιών όταν ξεκουράζεστε μπορεί επίσης να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Στις ήπιες μορφές φλεβικής ανεπάρκειας δεν απαιτείται απαραίτητα επεμβατική θεραπεία. Η Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία αναφέρει ότι απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής και η χρήση καλτσών συμπίεσης μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα και να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου.

Οι κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης ασκούν μεγαλύτερη πίεση χαμηλά, στην περιοχή του αστραγάλου, η οποία μειώνεται σταδιακά προς τα πάνω. Με αυτόν τον τρόπο υποστηρίζουν τη φλεβική επιστροφή και περιορίζουν τη λίμναση του αίματος στα κάτω άκρα. Μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες σε περιόδους παρατεταμένης ορθοστασίας ή καθιστικής θέσης και σε πολύωρα ταξίδια.

Δεν εξαφανίζουν, ωστόσο, τους ήδη υπάρχοντες κιρσούς. Η συντηρητική αντιμετώπιση έχει ως στόχο κυρίως τον έλεγχο των συμπτωμάτων και την επιβράδυνση της εξέλιξης της φλεβικής νόσου. Όταν απαιτείται θεραπεία, υπάρχουν διαφορετικές επιλογές, οι οποίες επιλέγονται ανάλογα με το πρόβλημα και τα ευρήματα του ελέγχου.

Η κατάλληλη θεραπεία εξαρτάται από το είδος και το μέγεθος των φλεβών, την ύπαρξη ή όχι φλεβικής ανεπάρκειας και τα συμπτώματα.

Η σκληροθεραπεία χρησιμοποιείται ευρέως για ευρυαγγείες και κιρσούς. Κατά τη διαδικασία εγχύεται ειδικό διάλυμα στη φλέβα, με αποτέλεσμα αυτή σταδιακά να σκληραίνει, να συρρικνώνεται και τελικά να απορροφάται από τον οργανισμό. Για μεγαλύτερους κιρσούς το διάλυμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μορφή αφρού με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία τονίζει ότι πριν ξεκινήσει σκληροθεραπεία για ευρυαγγείες πρέπει να έχει αποκλειστεί ή αντιμετωπιστεί τυχόν υποκείμενη φλεβική ανεπάρκεια.

Για μεγαλύτερες επιφανειακές φλέβες που παρουσιάζουν ανεπάρκεια εφαρμόζονται σήμερα ενδοφλεβικές θεραπείες με laser ή ραδιοσυχνότητες. Οι μέθοδοι αυτές χρησιμοποιούν θερμική ενέργεια για να κλείσουν την προβληματική φλέβα, ενώ το αίμα εξακολουθεί να κυκλοφορεί μέσω των υγιών φλεβών. Σύμφωνα με την Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία, έχουν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό την παραδοσιακή χειρουργική σαφηνεκτομή για την αντιμετώπιση της ανεπάρκειας των μεγάλων κεντρικών επιφανειακών φλεβών.

Για μεγάλους κιρσούς μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν mini φλεβεκτομές, κατά τις οποίες οι κιρσοί αφαιρούνται μέσα από πολύ μικρές τομές. Η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί μόνη της ή σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες, ανάλογα με την περίπτωση.

Μερικές μικρές ευρυαγγείες μπορεί να αποτελούν αποκλειστικά αισθητικό ζήτημα. Όταν όμως οι εμφανείς φλέβες συνοδεύονται από βάρος, πόνο, πρήξιμο ή άλλες ενοχλήσεις, χρειάζεται να διερευνηθεί αν υπάρχει φλεβική ανεπάρκεια.

Η Ελληνική Φλεβολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι στα πιο προχωρημένα στάδια η φλεβική ανεπάρκεια μπορεί να προκαλέσει δυσχρωμία και άλλες αλλοιώσεις του δέρματος, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν φλεβικά έλκη που επουλώνονται δύσκολα.

Γι’ αυτό, πριν αποφασίσετε να αντιμετωπίσετε τις φλέβες στα πόδια αποκλειστικά ως αισθητικό πρόβλημα, έχει σημασία να γνωρίζετε τι τις προκαλεί. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος μπορεί να δείξει εάν υπάρχει υποκείμενη φλεβική ανεπάρκεια και να καθοδηγήσει την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης, από απλές αλλαγές στην καθημερινότητα μέχρι πιο στοχευμένες θεραπείες.