Ζούμε καλύτερα στην εμμηνόπαυση: Ναι ή όχι στην ορμονική θεραπεία;
Προσθήκη ως αγαπημένη πηγήΑϋπνίες, εξάψεις, αλλαγές στη διάθεση. Ναι, είναι η εμμηνόπαυση! Τι λένε οι ειδικοί για την ορμονική θεραπεία και τα αποτελέσματά της.
Για κάποιες γυναίκες, τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης ξεκινούν με τον ύπνο που διακόπτεται μέσα στη νύχτα. Για άλλες, με μια έξαψη στη μέση μιας επαγγελματικής συνάντησης, με ένα σώμα που αλλάζει χωρίς να έχει αλλάξει ιδιαίτερα η καθημερινότητά τους ή με μια ανεξήγητη κόπωση που επιμένει.
Η εμμηνόπαυση δεν έρχεται με τον ίδιο τρόπο για όλες. Μπορεί να περάσει σχεδόν αθόρυβα ή να επηρεάσει την ενέργεια, τη διάθεση, τη σεξουαλική ζωή και τη σχέση μιας γυναίκας με το σώμα της. Πίσω από αυτές τις αλλαγές βρίσκεται η σταδιακή μείωση των γυναικείων ορμονών, η οποία δεν αφορά μόνο στην περίοδο και την αναπαραγωγική λειτουργία: επηρεάζει το δέρμα, τους μυς, τα οστά, τον ύπνο και το καρδιαγγειακό σύστημα.
«Η απουσία έκκρισης μιας ορμόνης μπορεί να οφείλεται είτε σε κάποιο παθολογικό αίτιο είτε στη φυσιολογική εξέλιξη του οργανισμού με την πάροδο της ηλικίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εμμηνόπαυση, κατά την οποία μειώνεται σταδιακά και τελικά διακόπτεται η παραγωγή των γυναικείων ορμονών. Η ορμονική αυτή μεταβολή οδηγεί στη διακοπή της ωορρηξίας και συνοδεύεται από σημαντικές αλλαγές σε πολλά συστήματα του γυναικείου οργανισμού», αναφέρει ο κ. Χάρης Κανδηλώρος, Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ και τ. Επιμελητής του Πανεπιστημίου του Nancy.
Οι αλλαγές που εμφανίζονται στην καθημερινότητα
Οι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν συμπτώματα κατά την εμμηνόπαυση, χωρίς όλες να τα βιώνουν με την ίδια ένταση ή για το ίδιο χρονικό διάστημα.
Ανάμεσα στα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνονται:
- Οι εξάψεις, οι οποίες συνδέονται με τη διαταραχή του θερμορυθμιστικού κέντρου του υποθαλάμου.
- Η δυσπαρευνία, δηλαδή ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, εξαιτίας της ατροφίας του κόλπου, της μειωμένης αιμάτωσης, της απώλειας ελαστικότητας και της περιορισμένης φυσικής λίπανσης.
- Η ξηρότητα και η απώλεια ελαστικότητας του δέρματος.
- Οι μεταβολές στη διάθεση και την ψυχολογία.
Σήμερα, περίπου το 75% των γυναικών αναφέρει κάποιο σύμπτωμα κατά την εμμηνόπαυση, ενώ σχεδόν μία στις τρεις δηλώνει ότι οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής της.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τη δεκαετία του 1940 τα καταγεγραμμένα ποσοστά των εξάψεων κυμαίνονταν μεταξύ 25% και 45%, ενώ τη δεκαετία του 1960 έφταναν το 40% έως 60%. Η διαφορά αυτή μπορεί να σχετίζεται με τους σύγχρονους στρεσογόνους ρυθμούς ζωής, την αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία, αλλά και με το γεγονός ότι σήμερα οι γυναίκες μιλούν πιο ανοιχτά για όσα βιώνουν και αναζητούν ευκολότερα βοήθεια.
Η πρώιμη εμμηνόπαυση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Όταν η εμμηνόπαυση εμφανίζεται σε μικρότερη ηλικία, η επίδραση της ορμονικής ανεπάρκειας στον οργανισμό διαρκεί περισσότερο. Οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρότερες και να περιλαμβάνουν:
- Σαρκοπενία, δηλαδή επιτάχυνση της απώλειας μυϊκής μάζας.
- Αυξημένο κίνδυνο οστεοπενίας και, στη συνέχεια, οστεοπόρωσης.
- Αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό, η πρώιμη εμμηνόπαυση χρειάζεται ολοκληρωμένη ιατρική αξιολόγηση και συστηματική παρακολούθηση. Η αντιμετώπισή της αφορά συνολικά την προστασία της υγείας της γυναίκας και δεν περιορίζεται μόνο στις εξάψεις ή στις αλλαγές της περιόδου.
Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης στην εμμηνόπαυση – Οι διαφορετικές επιλογές
Η σύγχρονη ιατρική διαθέτει αποτελεσματικές επιλογές για τη διαχείριση των συμπτωμάτων μέσω της Ορμονικής Θεραπείας Υποκατάστασης, γνωστής ως HRT από τον αγγλικό όρο Hormone Replacement Therapy.
Η θεραπεία αναπληρώνει ορμόνες που μειώνονται κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, κυρίως οιστρογόνα και, όπου χρειάζεται, προγεστερόνη. Τα εγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα διαθέτουν συγκεκριμένη μοριακή σύσταση και σταθερή περιεκτικότητα σε δραστική ουσία, ενώ έχουν αξιολογηθεί μέσα από κλινικές μελέτες.
Η ορμονική θεραπεία θεωρείται η αποτελεσματικότερη επιλογή για την αντιμετώπιση των ενοχλητικών εξάψεων και της νυχτερινής εφίδρωσης. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, για την πρόληψη της απώλειας οστικής μάζας.
Η απόφαση για τη χορήγησή της λαμβάνεται εξατομικευμένα, αφού αξιολογηθούν η ηλικία, ο χρόνος που έχει περάσει από την έναρξη της εμμηνόπαυσης, τα συμπτώματα, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, καθώς και οι πιθανοί παράγοντες κινδύνου.
Βιοταυτόσημες ορμόνες και αυξανόμενο ενδιαφέρον
Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά το ενδιαφέρον για τη Βιοταυτόσημη Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης, γνωστή ως BHRT.
Οι βιοταυτόσημες ή βιοπανομοιότυπες ορμόνες έχουν μοριακή δομή ίδια με εκείνη των ορμονών που παράγει φυσιολογικά ο ανθρώπινος οργανισμός. Σε αυτές περιλαμβάνονται η 17β-οιστραδιόλη και η μικροποιημένη προγεστερόνη, οι οποίες παράγονται μέσω χημικών μετατροπών φυτικών στερολών, όπως η διοσγενίνη, η στιγμαστερόλη και η β-σιτοστερόλη.
Όταν πρόκειται για βιομηχανικά παραγόμενα και εγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα, οι βιοταυτόσημες ορμόνες αποτελούν προϊόντα εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας. Διαθέτουν σταθερή δοσολογία και έχουν περάσει από τις προβλεπόμενες διαδικασίες αξιολόγησης.
Η οιστραδιόλη μπορεί να χορηγηθεί με διαφορετικούς τρόπους, όπως από το στόμα, μέσω του δέρματος με επιθέματα ή γέλες και τοπικά στην περιοχή του κόλπου. Η μικροποιημένη προγεστερόνη χρησιμοποιείται όταν είναι απαραίτητη η προστασία του ενδομητρίου, κυρίως στις γυναίκες που διατηρούν τη μήτρα τους και λαμβάνουν οιστρογόνα.
Η επιλογή της δραστικής ουσίας, της δόσης και του τρόπου χορήγησης εξαρτάται από τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τις ανάγκες της κάθε γυναίκας.
Τα εξατομικευμένα γαληνικά σκευάσματα
Μια διαφορετική κατηγορία αποτελούν τα μη βιομηχανικά παρασκευαζόμενα, εξατομικευμένα γαληνικά σκευάσματα, γνωστά ως Compounded BHRT. Παρασκευάζονται σε φαρμακείο μετά από ιατρική συνταγή, με στόχο να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε γυναίκας.
Μπορεί να περιέχουν διαφορετικούς συνδυασμούς οιστρογόνων, όπως οιστραδιόλη και οιστριόλη, καθώς και προγεστερόνη. Σε ορισμένες χώρες χρησιμοποιούνται και εξατομικευμένα σκευάσματα τεστοστερόνης, με διάφορες μορφές χορήγησης.
Η λέξη «εξατομικευμένο» μπορεί να ακούγεται ιδιαίτερα ελκυστική. Η επιστημονική κοινότητα, ωστόσο, επισημαίνει ότι χρειάζεται σαφής διάκριση ανάμεσα στα εγκεκριμένα, βιομηχανικά παραγόμενα σκευάσματα βιοταυτόσημων ορμονών και στα γαληνικά σκευάσματα.
Τα δεύτερα δεν ακολουθούν την ίδια αυστηρή διαδικασία αξιολόγησης ως προς την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα, την καθαρότητα και τη σταθερότητα της δοσολογίας.
Οι διάσημες γυναίκες που άνοιξαν τη συζήτηση
Η βιοταυτόσημη ορμονική θεραπεία έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από δημόσιες αναφορές γυναικών όπως η Angelina Jolie, η Oprah Winfrey, η Kim Cattrall και η Suzanne Somers.
Η προβολή από γνωστά πρόσωπα βοήθησε πολλές γυναίκες να μιλήσουν πιο ανοιχτά για την εμμηνόπαυση. Παράλληλα, δημιούργησε την εντύπωση ότι οι βιοταυτόσημες ορμόνες αποτελούν μια περισσότερο «φυσική» ή ασφαλέστερη επιλογή.
Ο χαρακτηρισμός «φυσικές» δεν αρκεί για να αποδείξει την ασφάλεια ενός σκευάσματος. Αυτό που έχει σημασία είναι εάν το προϊόν είναι εγκεκριμένο, εάν περιέχει σταθερή και ελεγμένη ποσότητα δραστικής ουσίας και εάν έχει αξιολογηθεί μέσα από επαρκείς κλινικές μελέτες.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες
Μελέτη του Πανεπιστημίου Sapienza της Ρώμης έδειξε ότι περίπου το 80% των γυναικών εμφανίζει δυσπιστία απέναντι στα συμβατικά φάρμακα και είναι διατεθειμένο να πληρώσει περισσότερο για εξατομικευμένες θεραπείες, ακόμη και όταν αυτές δεν διαθέτουν το ίδιο επίπεδο επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Η British Menopause Society επισημαίνει ότι τα περισσότερα γαληνικά σκευάσματα δεν έχουν αξιολογηθεί μέσα από κλινικές μελέτες υψηλής ποιότητας. Οι ισχυρισμοί για την αποτελεσματικότητά τους βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε δεδομένα που αφορούν τα εγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα βιοταυτόσημων ορμονών.
Παράλληλα, ανασκόπηση της Cochrane ανέδειξε τη σημαντική επίδραση του placebo, καθώς το 57% των γυναικών που λάμβαναν εικονικό φάρμακο ανέφερε βελτίωση στις εξάψεις.
Το American College of Obstetricians and Gynecologists έχει επισημάνει ότι σε ορισμένα εξατομικευμένα σκευάσματα έχουν καταγραφεί σημαντικές αποκλίσεις στη συγκέντρωση των δραστικών ουσιών. Οι αποκλίσεις έφταναν έως και 26% μικρότερη περιεκτικότητα σε οιστρογόνα και έως 31% μικρότερη περιεκτικότητα σε προγεστερόνη.
Τα εξατομικευμένα σκευάσματα τεστοστερόνης επίσης δεν συνιστώνται για τις περισσότερες γυναίκες, λόγω των περιορισμένων επιστημονικών δεδομένων και πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών, όπως η υπερτρίχωση και η ακμή.
Ο ρόλος της ορμονικής θεραπείας στην υγιή γήρανση
Η ορμονική θεραπεία παρουσιάζεται συχνά ως μια σύγχρονη μέθοδος αντιγήρανσης. Η πραγματικότητα χρειάζεται περισσότερη ακρίβεια.
Η μείωση των ορμονών συνδέεται με αλλαγές στο δέρμα, απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας και μεταβολές στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η κατάλληλη θεραπεία μπορεί, σε ορισμένες γυναίκες, να βοηθήσει στη διαχείριση αυτών των επιπτώσεων και να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Η ορμονική θεραπεία δεν αποτελεί γενική θεραπεία αντιγήρανσης και δεν χορηγείται αποκλειστικά με στόχο να προλάβει κάθε αλλαγή που συνοδεύει την ηλικία. Διαθέτει συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις και χρειάζεται εξατομικευμένη αξιολόγηση των πιθανών οφελών και κινδύνων.
Η υγιής γήρανση βασίζεται σε έναν ευρύτερο τρόπο φροντίδας. Τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, όπου ενδείκνυται, συνδυάζεται με διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες και αντιοξειδωτικά, τακτική άσκηση ενδυνάμωσης, διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και αποφυγή του καπνίσματος.
Η σωστή θεραπεία είναι διαφορετική για κάθε γυναίκα
Η εμμηνόπαυση αποτελεί φυσιολογικό στάδιο της ζωής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα πρέπει να υπομένει συμπτώματα που επηρεάζουν τον ύπνο, την εργασία, τη σεξουαλική ζωή ή την ψυχολογία της.
Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματική επιλογή όταν υπάρχει σωστή ιατρική ένδειξη. Τα εγκεκριμένα σκευάσματα βιοταυτόσημων ορμονών διαθέτουν επιστημονική τεκμηρίωση, ενώ τα εξατομικευμένα γαληνικά προϊόντα δεν έχουν αξιολογηθεί με την ίδια αυστηρότητα.
Η επιλογή της θεραπείας χρειάζεται να γίνεται μετά από αναλυτική ενημέρωση και συζήτηση με τον κατάλληλο γιατρό. Παράλληλα, η προστασία από τη σαρκοπενία και την οστεοπενία απαιτεί επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών, άσκηση με αντιστάσεις και συνολική φροντίδα του οργανισμού.
Η εμμηνόπαυση μπορεί να γίνει η αφετηρία για μια πιο συνειδητή σχέση με το σώμα και την υγεία. Με σωστή ενημέρωση και εξατομικευμένη φροντίδα, η γυναίκα μπορεί να περάσει σε αυτή τη νέα περίοδο της ζωής της αισθανόμενη δυνατή, δραστήρια και καλά μέσα στο σώμα της.
