Μέσα σε 15 μέρες, Metallica και Iron Maiden στον ίδιο χώρο. Με αλμυρό εισιτήριο μεν αμφότεροι, αλλά με τέτοιο show και τέτοια διοργάνωση άξιζε.
Άξιζε με το παραπάνω. Τα σκηνικά με τις κουρτίνες αντικαταστάθηκαν με video wall, στα οποία προβάλλονταν τα εξώφυλλα των δίσκων ή/και η ιστορία πίσω από κάθε τραγούδι. Στην αρχή και μετά το καθιερωμένο “Doctor Doctor” μια περιήγηση στο East End του Λονδίνου με κατάληξη στην ιστορική pub “Cart & Horses” και από εκεί μέσω μιας στοάς σε ένα δυστοπικό Παρίσι που συνόδευε το “Murders in the Rue Morgue”, με το οποίο οι Maiden εισέβαλαν στη σκηνή. Στο “Number of the Beast” ένα κολλάζ ασπρόμαυρων κλασικών ταινιών τρόμου (“The Wolf Man”, “Nosferatu” κλπ). Στο “Two Minutes to Midnight” ο Eddie ποζάρει με φόντο τις σημαίες των πυρηνικών δυνάμεων κι όταν – σαν άλλος… Κιμ – πατάει το κουμπί μια έκρηξη εξαφανίζει τα πάντα.
Το αποκορύφωμα όμως ήταν το “The Rime of the Ancient Mariner”. «Πολλοί με ρωτούν τι έχω στο μπουκάλι μου, αν έχω ούζο ή “Μετάξα”», είπε στο κοινό ο Bruce Dickinson, καθώς έπινε από το παγούρι του και βοηθούσε το συγκρότημα να πάρει κάποιες ανάσες πριν από το 13λεπτο έπος. «Έχει μόνο νερό. Νερό, νερό παντού» (“water, water everywhere”), συνέχισε, προϊδεάζοντας για αυτό που θα ακολουθούσε. Όμως ακόμη κι αυτός ο larger than life frontman δεν μπορούσε να προϊδεάσει για όσα ήρθαν μετά. Μια πλημμύρα ήχων στο Ολυμπιακό Στάδιο, ένα διαχρονικό ποίημα για τον γεροναυτικό που έκανε το ολέθριο σφάλμα να σκοτώσει ένα άλμπατρος. Η μεταφυσική ιστορία να παίζει στο video wall σαν ένα heavy metal μονόπρακτο που διηγείται γιατί ο ξεκάρφωτος mariner σταματάει έναν καλεσμένο σε έναν γάμο και του διηγείται τι έκανε ο ancient mariner και γιατί καταδικάστηκε να χάσει το σκάφος του και το πλήρωμά του με αντάλλαγμα να ζήσει και να λέει παντού την ιστορία του, της οποίας το ηθικό δίδαγμα είναι ένα: “That we must love all things that God made”.
Με μια απλή αναζήτηση στο YouTube είναι εύκολο να βρείτε το ρεπορτάζ της ΕΡΤ για την πρώτη εμφάνιση των Iron Maiden στην Αθήνα το 1988. Η εκπομπή λεγόταν «Το ροκ του μέλλοντός μας» και εστίαζε στο γιατί το heavy metal προωθεί τη βία. «Η μουσική μας μπορεί να είναι επιθετική, αλλά όχι βίαιη», λέει στο ρεπορτάζ ο Steve Harris κι είχε δίκιο. Όσο οι boomers εκείνης της εποχής χαρακτήριζαν τη μουσική αυτού του είδους «σατανιστική», οι Iron Maiden διασκεύαζαν ποιήματα σαν αυτό του Samuel Taylor Coleridge που ουσιαστικά λέει να είμαστε καλοί άνθρωποι και να αγαπάμε όσα έφτιαξε ο Θεός, ότι οι πυρηνικοί εξοπλισμοί μας έχουν οδηγήσει στο μεσάνυχτα παρά δύο (πόσο επίκαιρο!), στο πόσο τρομακτικό είναι να είσαι μόνος στο σκοτάδι, στο πώς αισθάνεται ο μελλοθάνατος πριν την κρεμάλα και στο πώς οι Βρετανοί υπερασπίστηκαν ηρωικά το Νησί τους από τις ορδές των ναζί.
Μια βραδιά ποίησης. Heavy metal ποίησης, αλλά σίγουρα ποίησης, απαραίτητης μετά το in-your-face thrash metal των Anthrax που λίγο πριν είχαν ανοίξει τη βραδιά. Περίπλοκες μελωδίες, φωνητικά με διαστημικές εκτάσεις, show βγαλμένο από το μέλλον – ακόμη και με τα ψιλολαθάκια της πρώτης από μιας σειράς συναυλιών που θα οδηγήσουν τους Iron Maiden σε ένα εκτεταμένο διάλειμμα για όλο το 2027. «Δε θα μπορούσαμε να σκεφτούμε καλύτερο μέρος για να ξεκινήσουμε αυτό το κομμάτι της περιοδείας μας», είπε ο Dickinson και είχε δίκιο. Γιατί σε λίγα μέρη έχουν βιώσει τόση αγάπη οι Maiden όσο στην Ελλάδα. Από το 1988 που πρωτοήρθαν (και πολλοί που έδωσαν τότε το παρών είναι σήμερα… συνταξιούχοι) μέχρι και το βράδυ της 23ης Μαΐου που όσοι πιστοί προσήλθαν, πενήντα και κάτι χρόνια μετά την ίδρυση ίσως του επιδραστικότερου Heavy Metal συγκροτήματος, το κοινό τους ακολουθεί στα εύκολα και στα δύσκολα, στα σωστά και στα φάλτσα τους.
Επί σκηνής, ο Steve Harris ήταν το καλύτερο επιχείρημα κατά της… συνταξιοδότησης. Με κλεισμένα τα 70 ο Αρχηγός παρέδιδε ως συνήθως μαθήματα μπάσου και έπαιζε τραγούδια που έχει ερμηνεύσει εκατομμύρια φορές με το πάθος της πρώτης φοράς. Ο Bruce Dickinson επιβεβαίωσε ότι, ακόμα και μετά τη νικηφόρα του μάχη με τον καρκίνο του λάρυγγα, παραμένει ο καλύτερος heavy metal frontman όλων των εποχών – ίσως και καλύτερος από την εποχή του πριν την ασθένεια. Dave Murray και Adrian Smith παρέμειναν οι ήρεμες κιθαριστικές υπερδυνάμεις, την ώρα που ο Janick Gers αλώνιζε τη σκηνή. Από την άλλη, ο Simon Dawson στην πρώτη του εμφάνιση επί ελληνικού εδάφους ως αντικαταστάτης του Nicko McBrain έδειξε ότι παικτικά μπορεί μεν να γεμίσει τα παπούτσια του πληθωρικού προκατόχου του, αλλά σε καμία περίπτωση σε επίπεδο περσόνας.
Στα αρνητικά, θα μπορούσαμε να πούμε πως δεν έπαιξαν αυτό το τραγούδι και εκείνο το τραγούδι και το άλλο το τραγούδι και γενικά δεν κράτησε η συναυλία πέντε ώρες, δηλαδή όσο θα χρειαζόταν για να ακούσουμε πραγματικά όσα θα θέλαμε να ακούσουμε…
Έχοντας φτιάξει μια setlist από τα πιο αγαπημένα τους (και αγαπημένα μας) τραγούδια από τον πρώτο τους δίσκο μέχρι το “Fear of the Dark” του 1992, οι Iron Maiden έκαναν αυτό που οι περισσότεροι θα έλεγαν αναδρομή. Όμως δεν ήταν.
Μπορεί να καθρέφτιζε ιδανικά τη μεταμόρφωση της μπάντας από το street-level heavy metal του “Iron Maiden” και του “Killers” στη θεματολογική έκρηξη όσων επικών ύμνων ακολούθησαν, αλλά ήταν πολλά περισσότερα από αυτό. Κυρίως ήταν μια υπενθύμιση του γιατί αν η heavy metal είχε ποιητές, αυτοί θα ήταν οι Iron Maiden. Γιατί η μουσική τους είναι ποίηση, είναι η απάντηση σε όσους θεωρούν ότι αυτή η μουσική είναι απλά το σύγχρονο “sex and drugs and rock’n’roll” – δεν είναι. Είναι μουσική και στίχοι που θέλουν συγκέντρωση για να καταλάβεις τι λένε. Και η συντριπτική πλειοψηφία των περίπου 50.000 που βρέθηκαν στο ΟΑΚΑ το Σάββατο το αναγνωρίζει αυτό και το αποδεικνύει. Αν στους Metallica είδαμε γονείς με παιδιά, στους Maiden είδαμε μέχρι και παππούδες με παιδιά και εγγόνια κι όλοι να το ζουν το ίδιο, από τις μεγαλύτερες έως τις νεότερες ηλικίες. Δεν ήταν αναδρομή. Ακόμη και με μισό αιώνα ιστορίας και με best-of setlist, οι Iron Maiden με μέσο όρο ηλικίας που ξεπερνά τα 67 χρόνια (!), δεν είναι γεροναυτικοί που διηγούνται περασμένα μεγαλεία. Είναι αιώνιοι έφηβοι που επιμένουν ακόμη και σε αυτή τη φάση της ζωής τους να οργώνουν τη σκηνή και τον κόσμο, να ξανοίγονται σε νέες θάλασσες, να δοκιμάζουν νέες μουσικές φόρμες, να κερδίζουν νέους οπαδούς. Μέχρι, λοιπόν, να ξανακούσουμε την παραίνεση “Scream for me Athens!”… Up the Irons!
Anthrax setlist: Among The Living / Madhouse / Caught In A Mosh / Metal Thrashing Mad / I Am The Law / Antisocial (Trust cover) / Got The Time (Joe Jackson cover) / Indians
Iron Maiden setlist: Ides of March (tape) / Murders In The Rue Morgue / Wrathchild / Killers / Phantom Of The Opera / The Number Of The Beast / Infinite Dreams / Powerslave / 2 Minutes To Midnight / Rime Of The Ancient Mariner / Run To The Hills / Seventh Son Of A Seventh Son / The Trooper / Hallowed Be Thy Name / Iron Maiden // Aces High / Fear Of The Dark / Wasted Years