Peterloo

Το πρωινό της 16ης Αυγούστου του 1819, ένα πλήθος 80.000 ανθρώπων, συγκεντρώθηκε στη Πλατεία Σεντ Πίτερς του Μάντσεστερ για να διαμαρτυρηθεί ειρηνικά για τις συνθήκες ζωής και εργασίας και να διεκδικήσει κοινοβουλευτικές μεταρρυθμίσεις και δικαίωμα ψήφου για όλους. Όμως η βρετανική κυβέρνηση διέταξε την άγρια καταστολή της συγκέντρωσης που είχε ως αποτέλεσμα 18 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και πάνω από 600 να τραυματιστούν σοβαρά.

Το ανθρωποκεντρικό σινεμά του Μάικ Λι δεν χωράει παρερμηνείες ή εύκολες ετικέτες. Στέκεται διαρκώς και επίμονα πλάι στον ανώνυμο πολίτη της καθημερινότητας που παλεύει για την επιβίωση και την διατήρηση της αξιοπρέπειας του ακόμη κι όταν οι πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες δεν τον ευνοούν. Εδώ ο 75χρονος σκηνοθέτης συνεχίζει το ταξίδι του στην ιστορία και τον 19ο αιώνα μετά από τη στιβαρή βιογραφία του «Κυρίου Τέρνερ» για να αφηγηθεί με ακρίβεια αλλά και εσωτερική ένταση (που μετατρέπεται σε οργή) τη μεγάλη σφαγή στο Μάντσεστερ του 1819 που όρισε μια νέα εποχή για την αγγλική ιστορία.

Στο ξεκίνημα της ταινίας ο Λι αντιπαραβάλλει τη διαφορετική δυναμική των δύο κόσμων που κατοικούν στο ίδιο χώρο σε μια εποχή που ορίζεται από την νικηφόρα μάχη στο Βατερλώ. Οι γαιοκτήμονες, αριστοκράτες, στρατιωτικοί και πολιτικοί δείχνουν να απολαμβάνουν τα οφέλη του θριάμβου την ίδια ώρα που οι φτωχοί υποφέρουν από τις ανοιχτές πληγές του μετώπου και τα καταπιεστικά κυβερνητικά μέτρα (φόρος σιτηρών, μεροκάματα που κόβονται στο μισό κ.α) που προκαλούν συνθήκες ασφυκτικής φτώχιας, ενώ τα δείγματα τυραννίας κορυφώνονται όταν η κλοπή μιας μπουκάλας κρασιού ή ενός παλτού τιμωρείται με απαγχονισμό.

Ο Λι δεν αντέχει την αδικία. Την απεικονίζει, την ξορκίζει, την καταγγέλλει με όση φωνή έχει. Το μέγεθος εκείνης της τραγωδίας αξιολογήθηκε μετά από αρκετό καιρό και ο Λι εύστοχα και έντεχνα την παραλληλίζει με την τελευταία μάχη και μοιραία ήττα Ναπολέοντα. Οι επίκαιροι παραλληλισμοί όσο και η διαχρονική, συμβολική αξία αυτού του γεγονότος έχουν πολλές αναγνώσεις (αναλόγως τη γωνία που βρίσκεται κάποιος) αλλά και τη σημαντική επισήμανση πως η αλήθεια της ταινίας είναι η μεγάλη, αδιαμφισβήτη νικήτρια.

Είναι η αλήθεια του απλού ανθρώπου που καταφέρνει να ορθώσει το ανάστημα του και να δώσει στην Ιστορία το βήμα προς τα εμπρός που απαιτεί κάθε κρίσιμη εποχή.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης