Φάρμακα για την παχυσαρκία: Κι όμως, μπορεί να επηρεάζουν και τη διάθεσή μας

Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 έχουν γίνει ευρέως γνωστά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της χρήσης τους στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και στην παχυσαρκία. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα αρχίζει να δείχνει ότι η δράση τους ενδέχεται να εκτείνεται πέρα από τον έλεγχο του σακχάρου και τη διαχείριση του σωματικού βάρους.

Νέα προκλινικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι ορισμένα από αυτά τα φάρμακα μπορεί να επηρεάζουν και την ψυχική υγεία. Το ενδιαφέρον είναι ότι η επίδραση αυτή δεν φαίνεται να οφείλεται αποκλειστικά στη δράση τους στον εγκέφαλο, αλλά ενδέχεται να περνά μέσα από έναν πιο σύνθετο μηχανισμό: τον άξονα εντέρου – εγκεφάλου.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe εξέτασε τη δράση της λιραγλουτίδης, ενός αγωνιστή του υποδοχέα GLP-1, σε πειραματόζωα που εμφάνιζαν συμπεριφορές παρόμοιες με εκείνες της κατάθλιψης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φάρμακο φάνηκε να μειώνει αυτές τις συμπεριφορές και να επηρεάζει περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με το στρες και το συναίσθημα.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης ήταν ότι η πιθανή αντικαταθλιπτική δράση της λιραγλουτίδης δεν φάνηκε να εξαρτάται αποκλειστικά από τους γνωστούς υποδοχείς GLP-1 στον εγκέφαλο.

Οι ερευνητές εντόπισαν έναν εναλλακτικό μηχανισμό που φαίνεται να περνά μέσα από το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν φυσιολογικά στο έντερο.

Συγκεκριμένα, η λιραγλουτίδη φάνηκε να ευνοεί την ανάπτυξη του βακτηρίου Lactobacillus delbrueckii, το οποίο έχει συνδεθεί με ευεργετικές επιδράσεις σε νευρικά κυκλώματα που σχετίζονται με το στρες.

Η αύξηση του συγκεκριμένου βακτηρίου φαίνεται ότι επηρέασε την παραγωγή ουσιών που συμμετέχουν στη σύνθεση της 2-αραχιδονοϋλογλυκερόλης (2-AG), ενός ενδοκανναβινοειδούς μορίου που παράγεται φυσιολογικά από τον ανθρώπινο οργανισμό.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το 2-AG φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της δραστηριότητας νευρώνων σε περιοχές του εγκεφάλου όπως η βασοπλάγια αμυγδαλή και ο ραχιομέσος υποθάλαμος, οι οποίες εμπλέκονται στην απόκριση στο στρες και στη συναισθηματική συμπεριφορά.

Με απλά λόγια, η μελέτη υποστηρίζει ότι ένα φάρμακο που σχεδιάστηκε αρχικά για μεταβολικές παθήσεις μπορεί να επηρεάζει την ψυχική κατάσταση μέσω αλλαγών στα βακτήρια του εντέρου και στα βιολογικά μόρια που αυτά συμβάλλουν να παραχθούν.

Τα αποτελέσματα προσθέτουν ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι στο παζλ της σχέσης ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο.

Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι το μικροβίωμα δεν επηρεάζει μόνο την πέψη ή το ανοσοποιητικό σύστημα. Φαίνεται ότι συμμετέχει και σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη διάθεση, το άγχος, τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική ισορροπία.

Παρά το ενδιαφέρον των ευρημάτων, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια.

Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούν ακόμη να μεταφερθούν άμεσα στον άνθρωπο, ούτε να θεωρηθούν απόδειξη ότι τα φάρμακα GLP-1 θεραπεύουν την κατάθλιψη.

Απαιτούνται καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν παρόμοιοι μηχανισμοί λειτουργούν και στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς και ποιοι ασθενείς ενδεχομένως θα μπορούσαν να ωφεληθούν.

Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη ανοίγει έναν νέο δρόμο στην κατανόηση των φαρμάκων GLP-1.

Η πιθανότητα ένα ήδη εγκεκριμένο φάρμακο για μεταβολικές διαταραχές να διαθέτει επιπλέον επιδράσεις στην ψυχική υγεία μέσω του εντέρου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι η παχυσαρκία, ο διαβήτης και οι ψυχικές διαταραχές συχνά συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Αν τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιωθούν και σε ανθρώπους, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση όχι μόνο των GLP-1 φαρμάκων, αλλά και του τρόπου με τον οποίο το έντερο επηρεάζει την ψυχική υγεία.