Έγκλημα και Τιμωρία: Το εμβληματικό μυθιστόρημα ανεβαίνει στο Θέατρο Σημείο

«Έγκλημα και Τιμωρία». Το εμβληματικό μυθιστόρημα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι έρχεται στο Θέατρο Σημείο, σε μια νέα διασκευή από τον σκηνοθέτη και συγγραφέα Αλέξανδρο Διαμαντή, με τους Όμηρο Πουλάκη, Μάνια Παπαδημητρίου, Παρθενόπη Μπουζούρη και Ηρώ Γκουλίτου επί σκηνής. Από τις 15 Ιανουαρίου και για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων.

Ένας θίασος υψηλών αξιώσεων, συναντά μια εξαιρετική ομάδα καλλιτεχνικών συντελεστών της νεότερης γενιάς, σε μια τολμηρή σκηνική απόδοση πάνω σε ένα εμβληματικό έργο.

Αλέξανδρος Διαμαντής

Μηδενισμός και Πίστη. Μυστήριο και Πυρετός. Μανία και Πάθος. Μοναξιά και Πείνα. Ο Ρασκόλνικοβ είναι ένας χαρισματικός νέος. Είναι μοναχικός από τη φύση του. Είναι υπερβολικά φτωχός. Σπουδάζει στη Νομική. Υποχρεώνεται να  εγκαταλείψει τις σπουδές του. Δεν μπορεί να πληρώσει τα δίδακτρα. Η κατάστασή του τον απομονώνει ακόμα περισσότερο. Καταδύεται σ’ έναν στρόβιλο σκέψεων. Η μητέρα του, μια φτωχή χήρα, και η αδελφή του, που ξενοδουλεύει, υφίστανται ακραίες προσβολές. Ο ίδιος τώρα κάτι πρέπει να κάνει! Τί; Να πάρει τη ζωή του στα χέρια του. Είναι ικανός να γίνει ένας μεγάλος άνθρωπος. Αρκεί να βρει την τόλμη. Ξέρει μια γριά τοκογλύφα. Είναι πλούσια και ζει μόνη της. Είναι ένα παράσιτο. Ο θάνατός της μόνο καλό θα φέρει.

Τί γίνεται, λοιπόν, όταν, τη στιγμή της τέλεσης του φόνου, εμφανίζεται, σαν από το πουθενά, η Λιζαβέτα, η καλοσυνάτη αδελφή της; Τί γίνεται, όταν ο Ρασκόλνικοβ ερωτεύεται τη Σόνια, μια νέα κοπέλα, στενή φίλη της Λιζαβέτας, που έχει καταφύγει στην πορνεία για να υποστηρίξει οικονομικά την διαλυμένη οικογένειά της; Τί γίνεται, όταν εμφανίζεται ο Σβιντριγκάιλοβ, ο διαφθορέας της αδελφής του Ρασκόλνικοβ, πολύ αποκρουστικός, αλλά ταυτόχρονα πολύ γοητευτικός; Και πώς θα καταφέρει ο ανακριτής Πορφύρι να λύσει την υπόθεση;

«Ο Ρασκόλνικοβ είναι απολύτως απομονωμένος. Ζει αυτοεξόριστος εντός μιας μικρής σοφίτας. Χωρίς έναν άνθρωπο να μιλήσει, παραδίδεται σε παράλογες σκέψεις: «Το παν είναι στο χέρι μας», επαναλαμβάνει. Και συμπληρώνει: «Από φόβο δεν το πιάνουμε». Η τέλεση του εγκλήματός του είναι η κατάληξη μιας καθοδικής πορείας, στρωμένης με παραμιλητά και παραληρήματα.

Ταλανίζεται από μια σειρά συνειδησιακών κρίσεων που ενεργοποιούνται από τρία πρόσωπα: την πόρνη Σόνια, ενσάρκωση της χριστιανικής αγάπης, μετάνοιας και συγχώρεσης, τον ανακριτή Πορφύρι, εκφραστή του Δικαίου και της λογικής και, τέλος, τον αριστοκράτη Σβιντριγκάιλοβ, την προσωποποίηση του υλισμού και του ωφελιμισμού, εννοιών που αποτελούν τον σταθερό πόλο του Κακού στον Ντοστογιέφσκι. Η υπερβατική έννοια της Πίστης αντιπαρατίθεται με μια ατομοκεντρική αντίληψη της Ελευθερίας.

Το Έγκλημα και Τιμωρία είναι ανοιχτό σε πολλαπλές αναγνώσεις, παραμένοντας δυσάρεστα επίκαιρο. Επίκαιρη είναι και η ατμόσφαιρά του: η ανέχεια, η ανισότητα και η αποξένωση περιπλανώνται ακόμα στον Κόσμο. Η ανθρωπότητα παραμένει αντιμέτωπη με αυτά τα δεινά, παρά την τεχνολογική και επιστημονική της πρόοδο.

Ο ατομισμός και η συνεπακόλουθή του απόλυτη μοναξιά, μάς είναι οικεία. Επιβάλλονται στην πολιτική, την κοινωνική, αλλά και την προσωπική μας ζωή. Ο Ρασκόλνικοβ ζει ανάμεσά μας, μας μοιάζει, η πορεία του θα μπορούσε να είναι η δική μας.

Το Έγκλημα και Τιμωρία έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας τραγωδίας: ο Ρασκόλνικοβ, άφρων και οιηματίας, εγκληματεί πρωτίστως διασαλεύοντας την τάξη των πραγμάτων. Στον Ντοστογιέφσκι, όμως, αντίθετα απ’ ό,τι στους Τραγικούς, η αναπόδραστη τελική τιμωρία του ήρωα, αποτελεί ταυτόχρονα την τελευταία του ελπίδα. Εκεί που είναι ο κίνδυνος, εκεί και η σωτηρία: η Ανάσταση. Αυτή είναι η ιστορία μιας πορείας προς την αποδοχή της ζωής.

Και μας προσφέρει αμίμητη έμπνευση και παρηγοριά αυτή η ιστορία. Στον πυρήνα της βρίσκεται ένα ερώτημα, το οποίο κάθε άνθρωπος κάθε γενιάς οφείλει ν’ απαντήσει: Τί είναι Καλό και τί Κακό»;
Αλέξανδρος Διαμαντής