Κάν’ το όπως η Ισπανία: Άδεια για την εμμηνόπαυση – στήριξη για την έμμηνο ρύση

Το κόστος των προϊόντων περιόδου, ο πόνος που δυσκολεύει την εργασία, τα προβλήματα υγείας στην εμμηνόπαυση: θέματα καθημερινότητας που αφορούν εκατομμύρια γυναίκες, αποκτούν συγκεκριμένη θέση στην ισπανική νομοθεσία. Με παρεμβάσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, η Ισπανία επιχειρεί να δώσει πρακτικές απαντήσεις σε ανάγκες που για χρόνια έμεναν κυρίως στην ιδιωτική συζήτηση. Και η αφορμή γι’ αυτό το άρθρο είναι η πρόσφατη εξέλιξη αφορά στην ειδική αναρρωτική άδεια που θεσπίζεται στην Ισπανίαγια παθήσεις που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, με εφαρμογή από την 1η Δεκεμβρίου 2026.

Από τον Μάρτιο του 2024, η Καταλονία διαθέτει δωρεάν επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα περιόδου μέσω των φαρμακείων της. Στο πρόγραμμα «La meva regla, les meves regles», οι δικαιούχοι μπορούν να επιλέξουν ένα κύπελλο περιόδου, ένα εσώρουχο περιόδου ή ένα πακέτο με δύο υφασμάτινες σερβιέτες. Η διαδικασία γίνεται με προσωπικό κωδικό QR από την ψηφιακή πλατφόρμα υγείας La Meva Salut. Στο φαρμακείο, η παραλαβή συνοδεύεται από ενημέρωση για τη χρήση των προϊόντων και βοήθεια στην επιλογή εκείνου που ταιριάζει στις ανάγκες κάθε γυναίκας.

Η πρωτοβουλία συνδυάζει την αντιμετώπιση του οικονομικού εμποδίου με την ενημέρωση για την περίοδο και τη μείωση των απορριμμάτων από προϊόντα μίας χρήσης. Παράλληλα, δίνει στις γυναίκες τη δυνατότητα να γνωρίσουν επιλογές που ίσως δεν θα δοκίμαζαν λόγω του αρχικού κόστους αγοράς τους.

Σε επίπεδο Ισπανίας, ο νόμος του 2023 για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία προβλέπει ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα οφείλουν να εξασφαλίζουν δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου όταν χρειάζεται. Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει για γυναίκες που κινδυνεύουν από κοινωνικό αποκλεισμό, μέσω δομών κοινωνικών υπηρεσιών, καθώς και για χώρους κράτησης. Να αναφέρουμε εδώ ότι και στη χώρα μας ψηφίστηκε πριν από λίγες ημέρες η μείωση του ΦΠΑ από 24 σε 13% για τα προϊόντα περιόδου, μια κίνηση προς τη θετική κατεύθυνση αλλά που σε καμία περίπτωση δεν αρκεί για να πούμε ότι υπάρχει σοβαρή ελάφρυνση στις γυναίκες και τις οικογένεεις.

Επιστρέφοντας στην Ισπανία, ο σχετικός νόμος προβλέπει ακόμη ότι τα προϊόντα πρέπει να είναι διαθέσιμα με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και στις επιλογές των χρηστριών. Πρόκειται για χειρισμούς και  αποφάσεις όπου η πρόσβαση σε ένα βασικό είδος υγιεινής αποκτά θεσμική κατοχύρωση, μαζί με την αναγνώριση ότι οι οικονομικές δυσκολίες μπορούν να επηρεάσουν τη διαχείριση της περιόδου.

Από την 1η Ιουνίου 2023, η Ισπανία αναγνωρίζει ειδική αναρρωτική άδεια για περίοδο με συμπτώματα που εμποδίζουν την εργασία και συνδέονται με διαγνωσμένη πάθηση, όπως η ενδομητρίωση ή η αδενομύωση. Η χορήγησή της απαιτεί ιατρική αξιολόγηση της αδυναμίας εργασίας. Η οικονομική παροχή καλύπτεται από την κοινωνική ασφάλιση από την πρώτη ημέρα, χωρίς απαίτηση ελάχιστου προηγούμενου χρόνου εισφορών.

Πρόκειται για συγκεκριμένη ασφαλιστική κάλυψη μιας ιατρικά τεκμηριωμένης ανάγκης. Η διάρκειά της εξαρτάται από την κατάσταση της εργαζόμενης και την ιατρική εκτίμηση, χωρίς να προβλέπεται ένα σταθερό πακέτο ημερών άδειας κάθε μήνα.

Το επόμενο βήμα έγινε με τη ρύθμιση που εγκρίθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με την οποία από την 1η Δεκεμβρίου, προβλέπεται ειδική αναρρωτική άδεια για εργαζόμενες με παθήσεις που συνδέονται με την εμμηνόπαυση και τις εμποδίζουν προσωρινά να εργαστούν. Η υπαγωγή στη ρύθμιση προϋποθέτει διάγνωση και ιατρική πιστοποίηση της αδυναμίας εργασίας από το δημόσιο σύστημα υγείας. Η οικονομική παροχή ξεκινά από τη δεύτερη ημέρα της άδειας, χωρίς να απαιτείται ελάχιστος προηγούμενος χρόνος ασφαλιστικών εισφορών.

Η σημασία αυτών των μέτρων αναδεικνύει την αναγνώριση των αναγκών σε διαφορετικές φάσεις της ζωής μιας γυναίκας. Από την πρόσβαση στα προϊόντα περιόδου μέχρι την προστασία στην εργασία, η ισπανική προσέγγιση προσφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα για μια συζήτηση που αφορά και την Ελλάδα και φυσικά όλη την Ευρώπη.