Βασίλης Κώστας: Η παράδοση μπορεί να επικοινωνήσει με έναν σύγχρονο και παγκόσμιο τρόπο

Ο Βασίλης Κώστας ξεκίνησε να χαράζει μια πολλά υποσχόμενη πορεία ήδη από τα χρόνια που φοιτούσε στο Berklee College of Music στη Βοστώνη, εκεί όπου γεννήθηκε η σχέση του με το λαούτο – το όργανο με τις τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες που ο ίδιος χρησιμοποιεί δεξιοτεχνικά στις συνθέσεις του. Τα τελευταία χρόνια, “μπλέκει” το παραδοσιακό ελληνικό στοιχείο με την τζαζ, μέσα από τον καινοτόμο αυτοσχεδιασμό που πηγάζει από την ενασχόλησή του με τα εν λόγω είδη, την καταγωγή και τις επιρροές του.

Φυσικά, μία κορυφαία στιγμή της διαδρομής του είναι η κυκλοφορία του πρώτου του ολοκληρωμένου άλμπουμ, ενός έργου βαθιά προσωπικού, του οποίου οι πρωτότυπες συνθέσεις, γραμμένες σε διάστημα μιας εικοσαετίας, λειτουργούν σαν ένας διάλογος ανάμεσα σε αναμνήσεις, συναισθήματα και προσωπικές ιστορίες, πριν και μετά την απώλεια, κάνοντας τη συγκίνηση και τη νοσταλγία, στο άκουσμά τους, αναπόφευκτες. Το “Léna” αποτελεί την πρώτη προσωπική δισκογραφική δουλειά του Βασίλη Κώστα ως συνθέτη, έπειτα από τους δύο δίσκους-ντουέτο “Η Ψυχή της Ηπείρου” με τον αείμνηστο Πετρολούκα Χαλκιά, τον μέντορά του, για τον οποίο μιλά με σεβασμό και αγάπη.

Στις 9 Ιουνίου μάλιστα, ο Βασίλης Κώστας έρχεται από τις ΗΠΑ στο Ηρώδειο για να διευθύνει ζωντανά το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble σε ένα αφιέρωμα στην ηπειρωτική μουσική και τα τραγούδια του δασκάλου του, Πετρολούκα Χαλκιά, τιμώντας τις ρίζες του και δημιουργώντας μια βραδιά που κινείται ανάμεσα στην αυθεντική ερμηνεία των παραδοσιακών σκοπών και τις νέες ενορχηστρωτικές προσεγγίσεις. Ας μάθουμε περισσότερα από τον ίδιο.

Όταν μελετάς διαφορετικές μουσικές παραδόσεις σε βάθος, κάποια στιγμή αρχίζουν να συναντιούνται φυσικά. Αυτό συνέβη και σε μένα στα χρόνια των σπουδών μου στο Berklee College of Music στη Βοστώνη. Από τη μία πλευρά υπήρχε η μαθητεία και η στενή συνεργασία μου με τον Χρήστο Ζώτο και τον Πετρολούκα Χαλκιά, και από την άλλη ξεκινούσε το μεταπτυχιακό μου πρόγραμμα δίπλα στον διεθνούς φήμης τζαζ πιανίστα Danilo Pérez. Υπήρχε δηλαδή μια πραγματική συνάντηση δύο διαφορετικών μουσικών κόσμων σε πραγματικό χρόνο, η οποία, χωρίς να είναι προσχεδιασμένη, άρχισε να γεννά μουσικές ιδέες που έφερναν σε επαφή την ελληνική παράδοση, την τζαζ και τον αυτοσχεδιασμό.

Η μουσική, όταν είναι αληθινή, μπορεί να επικοινωνήσει πέρα από σύνορα, γλώσσες και μουσικά είδη.

Το λαούτο είναι ο δικός μου τρόπος έκφρασης και αφήγησης ιστοριών και συναισθημάτων. Αν και αποτελεί ένα από τα βασικά όργανα της ηπειρώτικης μουσικής παράδοσης, το ανακάλυψα ουσιαστικά στη Βοστώνη, όταν ξεκίνησα τις σπουδές μου στο Berklee. Μέχρι τότε ασχολούμουν κυρίως με την κιθάρα, όμως ένιωσα την ανάγκη να στραφώ πιο βαθιά στις δικές μου ρίζες. Όταν άρχισα να δοκιμάζω στο λαούτο τον “Σκάρο” του Πετρολούκα Χαλκιά, σχεδόν σαν ένα προσωπικό πείραμα, κατάλαβα πως ανοίγεται μπροστά μου ένας ολόκληρος κόσμος που ήθελα να εξερευνήσω. Πρόκειται για ένα όργανο με τεράστιες εκφραστικές δυνατότητες, οι οποίες ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να με εμπνέουν και να με εκπλήσσουν.

Βρέθηκα στις ΗΠΑ αρχικά για σπουδές στο Berklee College of Music και στη συνέχεια άρχισαν να δημιουργούνται συνεργασίες, συναυλίες και εκπαιδευτικές δράσεις. Η ομογένεια αγκαλιάζει πάντοτε με συγκίνηση τον ήχο της ελληνικής παράδοσης και του λαούτου, γιατί κουβαλούν μνήμες, εικόνες και βιώματα. Παράλληλα, έχει μεγάλο ενδιαφέρον να βλέπω και ανθρώπους χωρίς άμεση σχέση με την ελληνική μουσική να συνδέονται βαθιά με αυτόν τον ήχο. Αυτό δείχνει πως η παράδοση μπορεί να επικοινωνήσει με έναν πολύ σύγχρονο και παγκόσμιο τρόπο.

Ο Πετρολούκας Χαλκιάς δεν μετέφερε μόνο μουσικές γνώσεις, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης γύρω από τη μουσική και τη ζωή

Η σχέση μου με τον Πετρολούκα Χαλκιά υπήρξε καθοριστική τόσο μουσικά όσο και ανθρώπινα. Μέσα από τη μαθητεία, τη συνεργασία και τη δισκογραφία μας κατάλαβα βαθύτερα τι σημαίνει βιωματική μετάδοση της μουσικής παράδοσης αλλά και γενναιοδωρία σε ανθρώπινο επίπεδο. Το να δημιουργούμε και να παίζουμε μαζί ήταν μία από τις σημαντικότερες εμπειρίες της ζωής μου. Θα είμαι πάντοτε ευγνώμων στον Πετρολούκα Χαλκιά και θα τον σκέφτομαι με πολλή αγάπη, γιατί πέρα από δάσκαλος και συνεργάτης υπήρξε ένας πραγματικός μέντορας για μένα, που επηρέασε βαθιά και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζω σήμερα τη νέα γενιά μουσικών στην Ελλάδα. Δεν μετέφερε μόνο μουσικές γνώσεις, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης γύρω από τη μουσική και τη ζωή.

Στο αφιέρωμα “Ήπειρος” θα ακουστεί ένα ευρύ φάσμα της ηπειρώτικης μουσικής παράδοσης – από μουσικές βαθιά συνδεδεμένες με το πανηγύρι και τη συλλογική μνήμη μέχρι νέες ενορχηστρώσεις και σύγχρονες προσεγγίσεις που αναδεικνύουν τη δύναμη αυτής της μουσικής σήμερα, διατηρώντας πάντα τον χαρακτήρα της. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει οργανική μουσική, πολυφωνικό τραγούδι και αυτοσχεδιασμό, με σεβασμό στην παράδοση αλλά και με μια ανοιχτή καλλιτεχνική ματιά. Η παρουσία και η παρακαταθήκη του Πετρολούκα Χαλκιά δίνουν στη βραδιά μια ιδιαίτερη συγκίνηση και ιστορική σημασία. Για μένα προσωπικά, ο Πετρολούκας δεν ήταν μόνο ένας σπουδαίος μουσικός, αλλά ένας άνθρωπος και μέντορας που με έχει επηρεάσει βαθιά καλλιτεχνικά και ανθρώπινα. Το γεγονός ότι η μουσική και η κληρονομιά του γίνονται μέρος αυτών των τόσο συμβολικών τελευταίων παραστάσεων του Ηρωδείου είναι πολύ σημαντικό, καθώς ένας ήχος με βαθιές ρίζες και ιστορία βρίσκει τη θέση του σε έναν χώρο με τεράστιο συμβολισμό για τον ελληνικό πολιτισμό.

Το “Léna” είναι η πιο προσωπική δουλειά που έχω παρουσιάσει μέχρι σήμερα. Ο δίσκος γεννήθηκε μέσα από βιώματα, σχέσεις και ανθρώπους που σημάδεψαν τη ζωή μου και είναι αφιερωμένος στη μνήμη της μητέρας μου. Ήθελα οι συνθέσεις να λειτουργούν σαν μικρές, αληθινές ιστορίες, χωρίς να χάνουν την επαφή τους με την ελληνική μουσική παράδοση. Για μένα αυτός ο δίσκος είναι μια πολύ προσωπική κατάθεση ψυχής, αλλά και ένα νέο καλλιτεχνικό ξεκίνημα.

Με ενδιαφέρει πολύ η μουσική να δημιουργεί έναν αληθινό χώρο επικοινωνίας και σύνδεσης ανάμεσα στους ανθρώπους. Συγκεκριμένα, μέσα από αυτό το έργο, στόχος είναι επίσης να αναδειχθεί η δύναμή της να ενεργοποιεί τη μνήμη και το συναίσθημα, βοηθώντας τους ανθρώπους να θυμούνται και να τιμούν αγαπημένα πρόσωπα που είτε βρίσκονται ακόμη δίπλα τους είτε έχουν φύγει από τη ζωή. Ζούμε σε μια εποχή μεγάλης ταχύτητας και συνεχούς ψηφιακής πληροφορίας, όπου πολλές φορές χάνεται η ουσιαστική ανθρώπινη επαφή. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η μουσική μπορεί να λειτουργήσει σαν ένας κοινός τόπος μνήμης, συναισθημάτων και βαθύτερης επικοινωνίας.

Υπάρχει πάντα μια ιδιαίτερη ευαισθησία όταν παρουσιάζεις ένα τόσο προσωπικό έργο στον κόσμο. Νιώθω χαρά και ευγνωμοσύνη που αυτές οι συνθέσεις βρίσκουν τον δρόμο τους προς το κοινό, έχοντας πάντοτε και μια αίσθηση αγωνίας, γιατί πρόκειται για μουσική που κουβαλά πολύ προσωπικές στιγμές και συναισθήματα. Μέχρι στιγμής όμως η ανταπόκριση του κόσμου ήταν πολύ συγκινητική και αυτό μου δίνει δύναμη να συνεχίσω. Η μουσική αποκτά πραγματικό νόημα όταν αρχίζει να ανήκει και στους ανθρώπους που την ακούν.

Μετά την περιοδεία στις ΗΠΑ θα ακολουθήσει παρουσίαση του “Léna” στην Ελλάδα αλλά και η σημαντική συναυλία «Ήπειρος» στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού με το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Παράλληλα, συνεχίζω να δουλεύω πάνω σε εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά εγχειρήματα που συνδέουν την ελληνική παράδοση με τη σύγχρονη δημιουργία και τον αυτοσχεδιασμό. Τα επόμενα χρόνια με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών, αλλά και η στήριξη της νέας γενιάς μουσικών στη χώρα μας μέσα από νέες εκπαιδευτικές δράσεις.