Hide or Disguise: Έκθεση της Χρυσάνθης Κουμιανάκη στην γκαλερί CAN Christina Androulidaki

Στην ατομική της έκθεση «Hide or Disguise» στη γκαλερί CAN Christina Androulidaki, η Χρυσάνθη Κουμιανάκη παρουσιάζει στο ισόγειο μία χωρική εγκατάσταση από χειροποίητο νήμα, και στο υπόγειο της γκαλερί μία σειρά σχεδίων με μαρκαδόρο σε χαρτί, όπου το σχέδιο λειτουργεί ως μια μορφή πλέξης – μια γραφή που παραπέμπει στη μηχανική διαδικασία της ύφανσης.

Φωτογραφία: Stathis Mamalakis

Συνεχίζοντας την έρευνά της γύρω από τον δημόσιο χώρο, η καλλιτέχνιδα εστιάζει στα συνθετικά υφάσματα που καλύπτουν τα υπο κατασκευή ή σε οικοδομική απραξία κτήρια – σημεία παύσης, μετάβασης ή εξέλιξης της πόλης. Αυτά τα προσωρινά «πέπλα» σηματοδοτούν μια στιγμή διακοπής, αχρηστίας ή ακόμα κατάρρευσης, αλλά ταυτόχρονα εμπεριέχουν την έννοια της αλλαγής, της αναγέννηση ή της αποκατάστασης. Τα κτήρια, τυλιγμένα σε αυτά τα υφάσματα, δημιουργούν ένα φευγαλέο κενό – μια φανταστική πράσινη ζώνη που λειτουργεί τόσο ως καμουφλάζ για τα ίδια όσο και ως μια παύση μέσα στην αστική περιπλάνηση.

Η Κουμιανάκη ενεργοποιεί μια συνομιλία με τους τεχνίτες της Νηματουργίας Μέντης-Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.)/ Μουσείο Μπενάκη*, δημιουργεί νέα υφάσματα/υφαντά που αποτελούν την πρώτη ύλη για τα έργα της. Αυτά τα υφαντά λειτουργούν ως μεταγραφές οικοδομικών υλικών –βιομηχανικές λινάτσες και πλαστικά ευτελή καλύμματα- τα οποία επαναπροσδιορίζει, αναπαράγοντάς τα με χρονοβόρες τεχνικές.

Η γλυπτική εγκατάσταση, ένα υφαντό μήκους σχεδόν 100 μέτρων, ακολουθεί μια αρθρωτή (modular) δομή, που επιτρέπει την ανασύνθεσή του με πολλαπλούς τρόπους, δημιουργώντας συνεχώς νέες χωρικές δυναμικές. Η ίδια λογική μεταβλητότητας εμφανίζεται και στη σειρά σχεδίων που παρουσιάζονται ως επιτοίχια έργα αλλά και σε βιτρίνες στο υπόγειο της γκαλερί: τα σχέδια μπορούν να αναδιαταχθούν, να συνδυαστούν εκ νέου και να δημιουργήσουν διαφορετικά σύνολα, υπογραμμίζοντας την έννοια της ροής, της εξέλιξης, της προσαρμοστικότητας και της συνεχούς μεταμόρφωσης που συναντάμε ως θεμελιώδεις έννοιες στην πρακτική της.

[*Η νηματουργία Μέντης–Αντωνόπουλος (ΝΗ.Μ.Α.) υπάγεται στο Μουσείο Μπενάκη και είναι μια από τις παλαιότερες βιοτεχνικές και εμπορικές επιχειρήσεις επεξεργασίας νημάτων στην Ελλάδα. Η Κουμιανάκη επισκέφθηκε το ΝΗ.Μ.Α. το 2014, και από τότε ξεκίνησε μια συνεχής και εποικοδομητική συνομιλία με την υπεύθυνη του, Βιργινία Ματσέλη, καθώς και με τους τεχνίτες που εργάζονται εκεί. Το 2016, παρουσίασε την έκθεση Χροαχιμ, σε επιμέλεια των Locus Athens, δημιουργώντας παρεμβάσεις στο χώρο σε διάλογο με μουσικούς και χορευτές, οι οποίοι απέδιδαν με το σώμα τους, την κίνηση και τον ρυθμό μιας υφαντικής μηχανής.]

Φωτογραφία: Stathis Mamalakis

Η Κουμιανάκη βλέπει την ύφανση στις μηχανές ως ένα είδος ζωγραφικής και το υφαντό ως γλυπτικό αντικείμενο. Αλλάζοντας τα νήματα τακτικά, δημιουργεί αφαιρετικά μοτίβα που μιμούνται φυσικά τοπία, αντλώντας χρώματα από το περιβάλλον—το νερό (ως καταρράκτης, θάλασσα, ή βυθός), τη γη και τον ουρανό. Η συνεχής εναλλαγή των χρωμάτων στο νήμα από ρεγιόν κλωστές λειτουργεί όπως η αλλαγή του δέρματος ενός έμβιου όντος: το έργο δεν μένει ποτέ στατικό, αλλά μεταμορφώνεται διαρκώς, υιοθετώντας νέες μορφές και τονικότητες μέσα από την ίδια τη διαδικασία της ύφανσης. Όπως κάποια ζώα προσαρμόζουν το χρώμα τους για καμουφλάζ και προστασία, έτσι και οι επιφάνειες της Κουμιανάκη ενσωματώνονται στο περιβάλλον τους, αποκαλύπτοντας και αποκρύπτοντας νέες υφές και δομές.

Τα έργα της έκθεσης, υπάγονται σε μια νέα σειρά, στην οποία η καλλιτέχνιδα αναπτύσσει ένα δίκτυο χειροτεχνών μέσα στην πόλη. Χαρτογραφεί εργαστήρια που, μέσα από την παραγωγή τους, διατηρούν, εξελίσσουν και αναβιώνουν μεθόδους και τεχνικές σύνθετες, συχνά χρονοβόρες – μηχανικές και δυνάμει και μαγικές- φτιάχνοντας μικρά καταφύγια, οάσεις χειροτεχνικής δημιουργίας. Μέσα από αυτή την πρακτική, επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τη σύγχρονη παραγωγή, την έντεχνη πράξη των εμπλεκόμενων προσώπων και να ανοίξει ένα διάλογο γύρω από τα υλικά, τις τεχνικές και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τέχνες ή δεξιοτεχνίες που φθίνουν ή είναι σχεδόν αφανισμένες.

Φωτογραφία: Stathis Mamalakis

«Κτήρια σε παύση, κτήρια σε εξέλιξη.
Καλύπτονται, μεταμορφώνονται: πράσινα, μπλε, μπεζ, γκρι.
Υφάσματα που κινούνται στον αέρα, γερνούν, φθείρονται, κάποτε αποχωρούν.
Βιομηχανικά υφάσματα ντύνουν τις όψεις – μια μεταμφίεση.
Ένα προσωρινό καμουφλάζ για κάτι που ίσως έρθει,
που όμως, ήδη πορεύεται έναν μακρύ δρόμο στην ιστορία της πόλης».  Χ.Κ.

H Χρυσάνθη Κουμιανάκη (1985, Ηράκλειο Κρήτης) είναι εικαστική καλλιτέχνις που ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το κύριο έργο της είναι εγκαταστάσεις που συνδυάζουν διάφορα μέσα όπως γλυπτική, σχέδιο, εκτυπώσεις, επιτελεστικές δράσεις, βίντεο και ήχο. Ο δημόσιος χώρος, η φθορά, η χρήση του και οι προσωπικές παρεμβάσεις σε αυτόν είναι ένα από τα κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα της.  Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε ιδρύματα, μουσεία και γκαλερί, όπως στα: The Nordic House in Iceland, Reykjavik (2024); EMΣΤ, Αθήνα (2023)· Εθνική Λυρική Σκηνή, Αθήνα (2023)· Ίδρυμα Θεοχαράκη, Αθήνα (2022)· ΝΕΟΝ, Αθήνα (2021)· Netwerk Aalst, Aalst, Βέλγιο (2018)· Fondation Hippocrène, Παρίσι (2018); Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα (2018)· Kadist, Παρίσι (2017)· Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα (2016)· Μπιενάλε της Αθήνας (2013) μεταξύ άλλων. To έργο της έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις οργανισμών και μουσείων όπως των: Fondazione Prada (2017), Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ (2016) και New Museum New York (2016). Έχει συμμετάσχει σε καλλιτεχνικά προγράμματα όπως τα: Studiotopia (BOZAR & Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, 2020-22), Onassis Air (Ίδρυμα Ωνάση, 2019, 2023) και Artworks (Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 2018).