Οι 32οι Πλόες επιστρέφουν στην Άνδρο με το “Το Αίνιγμα της Εικόνας”

32οι ΠΛΟΕΣ φέτος για το Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως στο διώροφο κτήριό του στη Χώρα της Άνδρου. Η ομαδική εικαστική έκθεση έχει τίτλο «Το Αίνιγμα της Εικόνας / Άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται» και εγκαινιάζεται το Σάββατο 25 Ιουλίου 2026 και ώρα 8μμ. Η έκθεση, με δωρεάν είσοδο, διαρκεί έως τις 4 Οκτωβρίου 2026.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, φωτογραφίας, ψηφιδωτού κι «εγκαταστάσεων» 24 νεωτέρων και σύγχρονων καλλιτεχνών, που τους έχουν πολύπλευρα και διαχρονικά απασχολήσει πτυχές του προαναφερθέντος θέματος, εκφράζοντάς το ο καθένας με τον δικό του αλληλοσυμπληρωματικό τρόπο, όπως τουλάχιστον τα έργα τους εκθεσιακά παρουσιάζονται, διαμορφώνοντας μια ενδιαφέρουσα συμπαράθεση. Μια διαλεκτική συμπαράθεση, που στόχο έχει την ανάπτυξη ενός γόνιμου στοχασμού, με βάση την επιλογή, την διάρθρωση και την επιμέλεια της Ιστορικού Τέχνης & Πολιτισμού (ΕΚΠΑ) κ. Αθηνάς Σχινά.

Βέττας Απόστολος

Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες (αλφαβητικά) είναι οι:  Αχιλλέας Αϊβάζογλου, Απόστολος Βέττας, Μίλτος Γκολέμας, Βασίλης Γκούμας, Τζουλιάνο Καγκλής, Νίκος Κανόγλου, Νικόλας Κληρονόμος, Κατερίνα Κοντογιώργη, Μαρία Κτιστοπούλου, Σταυρούλα Μητσάκου, Κλειώ Παπαϊωάννου, Αιμιλία Παπαφιλίππου, Λίλα Παπούλα, Αργύρης Ραλλιάς, Κωνσταντίνος Ράμμος, Αλίκη Ρήγου, Νίκος Σαμαράς, Δήμητρα Σιατερλή, Γιώργος Σταματάκης, Μαρία Σχινά, Μάριος Φούρναρης, Νάσος Χαλκίδης, Γιώργος Χαρβαλιάς, Γιάννης Χρηστάκος.

Μιλώντας κατά την παρουσίαση της έκθεσης η πρόεδρος του Ιδρύματος κ. Βιβή Ι. Παλαιοκρασσά, σημείωσε ανάμεσα σε άλλα: «Μετά από 32 χρόνια πλέον, οι Πλόες είναι ένας θεσμός συνεχούς λειτουργίας, που στόχος του είναι η πολιτιστικά ποιοτική αποκέντρωση με γνώμονα το σεβασμό στον πολίτη αλλά και τον επισκέπτη του νησιού μας. Οι ενυπόγραφες και πολύτιμες για εμάς μαρτυρίες, των επισκεπτών στο  κτίριο του Ιδρύματος μας στην πόλη της Άνδρου, μας βεβαιώνει για το συνεχώς αυξανόμενο και ενθουσιώδες κοινό, που παρακολουθεί κάθε χρόνο με ενδιαφέρον τις εκθέσεις μας, καθώς είναι ευρύτερα αποδεκτές όχι μόνο από τους ανθρώπους των Γραμμάτων και Τεχνών.  Δεν μπορώ να παραλείψω και τους μικρούς φιλότεχνους που επισκέπτονται τις εκθέσεις μας και μας αφήνουν τις πολύτιμες εντυπώσεις τους.  Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι ως προς την στήριξη του κοινού που μας επισκέπτεται, ώστε η εντυπωσιακή αυτή προσέλευση μας προτρέπει να γινόμαστε κάθε φορά καλύτεροι». Η κ. Παλαιοκρασσά ευχαρίστησε θερμά την κ. Αθηνά Σχινά, σημειώνοντας ότι ο θεσμός Πλόες είναι καθ’ ολοκληρίαν δημιούργημά της.

Κτιστοπούλου Μαρία

Το σκεπτικό του θεσμού ΠΛΟΕΣ που πρωταρχικά (και όχι παρεπόμενα) η επιμελήτρια συγκροτεί, αφορά κάθε χρόνο κι ένα διαφορετικό, αλλά μείζον κοινωνικό και ιδεολογικό πρόβλημα, που απασχολεί έντονα την καθημερινότητά μας κι αυτό για εφέτος είναι τα κοινωνικά δίκτυα της προσωπικής μας ηλεκτρονικής επικοινωνίας, που βασίζονται κυρίως στην εικόνα που παράγουν και ιδιοτελώς καταναλώνουν καλλιεργώντας μια ψευδεπίγραφη, αλλά εντέλει επικίνδυνη εξουσιομανία.

Η σχέση παραγωγής και αυτο-ανάλωσης της εικόνας, θυμίζει τα Θυέστεια Δείπνα. Με αφορμή αυτή την διεργασιακή σχέση, στην προκειμένη έκθεση, επίκεντρο προβληματισμού τέθηκε το παμπάλαιο αλλά ανέκαθεν επίκαιρο ζήτημα του «Αινίγματος της Εικόνας», ιδιαίτερα μέσα από τον 73^ο στίχο του Δαυίδ, που προσδιορίζει σαφέστερα την διαχρονική σχέση του ανθρώπου με την εικόνα, καθώς ρητά αναφέρει πως ο «άνθρωπος εν εικόνι διαπορεύεται», δηλαδή «ο άνθρωπος διανύει την ζωή του μέσα από εικόνες». Διαμορφώνει εικόνες; Αναλώνει εικόνες; Γίνεται ή συμπεριφέρεται ως εφήμερη οντότητα, όπως εκλαμβάνει τις εικόνες που δημιουργεί κι αποθηκεύει; Αντιστέκεται άραγε στην εικονοθηρία; Πόση ανάγκη έχει την εικόνα και τί αυτή για εκείνον εκφράζει; Τί του μεταφέρει και πώς εξωλεκτικά επικοινωνεί μαζί της; Μήπως γίνεται κι εκείνος εντέλει μια εικόνα ή μια κατασκευασμένη αντανάκλαση του εαυτού του; Τί ανακαλεί στις μνήμες του; Τί άραγε επιλέγει να αφήσει πίσω του;

Κληρονόμος Νικόλας

Τα έργα τέχνης δεν λύνουν αινίγματα. Ο ανθρώπινος στοχασμός μέσω των αισθήσεων, της φαντασίας και της εκφραστικής επινοητικότητας, προσπαθεί να τα λύσει, θέτοντας  τουλάχιστον ερωτήματα στη θέση των λύσεων. Με άλλα λόγια, το κάθε εικονιστικό αίνιγμα αίρει κάθε βεβαιότητα. Ανοίγει δρόμους για απορίες, με τους τρόπους που διαμορφώνεται κι εξελίσσεται -ανά εποχές και εικαστικά ιδιώματα- η ίδια η καλλιτεχνική δημιουργία, ως υπαρξιακή ανάγκη.

Γνωρίζουμε άλλωστε πως η γλώσσα της τέχνης, μέσα από την εκφραστική της επικοινωνιακή παράμετρο, αρθρώνει τον εικονιστικό της λόγο – με λιγότερη ή περισσότερη παραστατικότητα, είτε αφαιρετικότητα- χρησιμοποιώντας στη μορφοδομή της, συμβολισμούς, αλληγορίες, μεταφορές κι αναγωγικότητες. Επομένως πρόκειται για μια σύνθετη και πολυεπίπεδη πραγματικότητα, όπως αυτή στην οποία ζούμε κι όπως εκείνη, αντίστοιχα, που μεταφέρουμε εντός μας.

Παπαφιλίππου Αιμιλία

Ο θεσμός ΠΛΟΕΣ στην διαδρομή των ετών που έχει διανύσει, έχει ήδη παρουσιάσει σε μια σειρά εκθέσεων τη συμβολή κι αλληλεπενέργεια συνείδησης και υποσυνειδήτου, του συλλογικού ασυνειδήτου και της επισυνείδησης. Έχει επισημανθεί επίσης εκφραστικά, ο ρόλος των συσχετισμών και των συνειρμών στις πάντοτε ρευστές, παρεμβατικές και μεταμορφωτικές καταστάσεις που ζούμε και μάλιστα έχουμε παρουσιάσει, πώς αυτές εξωτερικεύονται. Πώς ιχνηλατούμε αυτούς τους δρόμους, πώς τους αντιλαμβανόμαστε και τους διαισθανόμαστε, μέσα από διαλεκτικά σχήματα τα οποία αποκαλύπτει, -ανάλογα με τις «αναγνώσεις» που επιχειρούμε- το έργο της τέχνης, με στόχο πάντα την διεύρυνση των οριζόντων της αυτοσυνειδησίας μας.

Εκτός όλων αυτών, στην φετινή έκθεση θα επισημανθούν, θα «φωτιστούν» και θα τονιστούν κι άλλες παράμετροι της εικόνας, όπως είναι το εφήμερο στοιχείο της, οι εναλλακτικότητες μέσω των οποίων παρουσιάζεται η παρομοίωση αλλά και η «διάκριση» της εικόνας, τα παλίμψηστα επίπεδά της, η αντανακλαστικότητα και αναγωγιμότητά της, οι μεταλλαγές και οι μεταβάσεις της, η ανθεκτικότητά της και οι επαναφορές της μέσω της μνήμης, οι γόνιμές της αλλοιώσεις και οι μεταμορφώσεις της, οι ψευδαισθητικές λειτουργίες της και οι επαναπροσδιορισμοί της παρουσίας της μέσω των τελετουργικών μηχανισμών της κατασκευαστικής χειροπραξίας (που την αποτυπώνουν στην μορφοδομή της εικόνας), οι δημιουργοί της.

Κοντογιώργη Κατερίνα

Μια εικόνα δεν εκφράζει μόνον τις δονήσεις που προκαλούν οι εντάσεις και οι υφέσεις της, οι πυκνώσεις και οι αραιώσεις των σχηματισμών της, αλλά και των μεταισθήσεων που προκαλούν οι τονικότητες των χρωμάτων της. Εκφράζει επίσης τον βουβό πόνο και την περιγελαστικότητα της ζωής, τα αποσιωπητικά και τα θαυμαστικά της, τις συναιρέσεις και τις κρυφές οδύνες της, τις ακυρώσεις των χειρονομιών που αφανίζει ο χρόνος και τα χαμένα της αλλοτινά φωνήεντα, τις μάταιες ακόμη επικλήσεις της κάθε φόρμας της, μέσα από τα λησμονημένα της νοήματα.

Στην εισαγωγή του κειμένου που αφορά τον συνοδευτικό Κατάλογο της έκθεσης, υπάρχει μια αναδρομή στην αρχαιότητα, μέσα από τις ομοιότητες και τις διαφορές του βλέμματος του Νάρκισσου, σχετικά με το βλέμμα της Μέδουσας. Γίνεται επίσης αναφορά στο εφήμερο της εικόνας και στον «γνόφο», δηλαδή στη συνύπαρξη της «αντιθετικότητας» μέσα από το φωταυγές της σκοτάδι, όπου εκεί άλλωστε έγκειται και η αινιγματική της παραδοξότητα. Εφόσον μάλιστα δεν υπάρχει παρθενογένεση και υπάρχει αλληλοδιαδοχή, για την ανάδειξη και τον διαχρονικό εμπλουτισμό των βασικών αυτών εννοιών, κρίθηκε σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναδρομή. Αυτή ξεκινά με τον Σιμωνίδη τον Κείο και μέσω της τραγωδίας «Χοηφόροι» του Αισχύλου, παρακολουθεί κανείς τις συγκεκριμένες έννοιες, όπως στη συνέχεια τροποποιήθηκαν και διαμορφώθηκαν από ορισμένους συγγραφείς του Βυζαντίου, αλλά και από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους φιλοσόφους του 20^ου αιώνα, οι περισσότεροι από τους οποίους ανάγονται φυσικά στους Προσωκρατικούς.

Καγκλής Τζουλιάνο

Η έκθεση επενδύεται με μουσική υπόκρουση, προκειμένου ο θεατής να ζήσει την ατμόσφαιρα των έργων, για να μπορέσει να «διαβάσει» τις ιδιαιτερότητες και τα παραλειπόμενά τους. Άλλωστε, ως προς την βαθύτερη «ανάγνωση» και ενατένιση των παρουσιαζόμενων έργων, υποβοηθητικά είναι και τα επιτοίχια σύντομα κείμενα της επιμελήτριας. Τα κείμενα αυτά δεν είναι κατ’ ουδέναν τρόπο επεξηγηματικά, προτρέποντας τον θεατή, όπως κάθε φορά στους ΠΛΟΕΣ, να προσδώσει στα εκτιθέμενα έργα, εκτός από την αναγνώριση της αναμφισβήτητης αισθητικής τους αξίας, κι ένα περισσότερο πνευματικό περιεχόμενο. Με βάση το εκάστοτε πνευματικό περιεχόμενο, όπως είναι ευρύτερα γνωστή αυτή η διαπίστωση, τα έργα της τέχνης αποκτούν την «οργανική» βιωσιμότητά τους στον χρόνο.