Τζον Γκλιζ: Δεν θα μπορούσα να επιβιώσω σήμερα ως κωμικός

Με ένα ελαφρύ λευκό σακάκι, ιδανικό για μεσογειακά περιβάλλοντα, ο Τζον Γκλιζ εμφανίζεται στην Κεντρική Σκηνή της ΕΛΣ, ως τυπικός Άγγλος. Εννοείται πως δεν είναι. Είναι εκπρόσωπος της πιο οργανωμένης πολιτικής σάτιρας που γνώρισε από τα 60s και έπειτα η Βρετανία, δημιουργώντας μια ανεπανάληπτη σχολή γύρω από το αγγλικό φλεγματικό χιούμορ ως συνιδρυτής των Monty Python. Κι ενώ διανύει το 87ο έτος της ζωής του, επί σκηνής (τηλεόρασης και κινηματογράφου) από το 1961 – δηλαδή 65 χρόνια – παραμένει ένα σύμβολο της τολμηρής, στην εποχή του, πολιτικής και θρησκευτικής σάτιρας – τόσο που πιστεύει ότι τη σήμερον ημέρα θα ήταν άνεργος. «Δεν είμαι σίγουρος ότι θα μπορούσα να επιβιώσω τώρα. Διαρκώς ακούω πως δεν μπορώ να εκφραστώ όπως παλιά γιατί πλέον πολλοί θα προσβληθούν», λέει σχολιάζοντας την υπερβολή του political correctness. «Κι όμως, σας διαβεβαιώ ότι εγώ αισθάνομαι διαρκώς προσβεβλημένος από τα σκουπίδια που προβάλλει κάθε μέρα η τηλεόραση», λέει.

Οι αντοχές του κοινού του αναμένεται σύντομα να δοκιμαστούν. «Η ζωή του Brian», η μεγαλύτερη επιτυχία της κολεκτίβας των Monty Python, γέννημα του 1975, αναμένεται να μεταφερθεί θεατρικά όπως αναμένεται να δεχθεί και πολλά πυρά για τις ποιότητες χιούμορ που, πλέον, μοιάζουν τουλάχιστον χοντροκομμένες.

Στην κεντρική αίθουσα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο πλαίσιο του Nostos Festival. @SNF/Trivision, Μαριλένα Κατσίνη

Ο Γκλιζ πιστεύει πως δεν θα μπορούσε να επιβιώσει ως κωμικός σήμερα καθώς το συνάφι του στερείται κι άλλων ελευθεριών. Γι’ αυτό και επιτίθεται στους νέους ιδιοκτήτες των κινηματογραφικών στούντιο που στοχεύουν μόνο στο κέρδος και «ακυρώνουν με αυτόν τον τρόπο άξιους καλλιτέχνες. Δεν σκέφτονται καν να πάρουν το ρίσκο. Για παράδειγμα, όταν εμείς μετά το Monty Python and the Holy Grail αποφασίσαμε να κάνουμε το Life of Brian μας θεώρησαν θεότρελους». 

Η αλήθεια είναι πως πριν την μαζική καταξίωση και την έμπνευση που προσέφεραν σε επόμενες γενιές καλλιτεχνών και στο δυτικό κοινό που τους παρακολουθούσε φανατικά, οι Monty Python είχαν γίνει αναγνωρίσιμοι από την τηλεοπτική επιτυχία του Flying Circus – μολονότι όλα τα μέλη της είχαν συγκεντρώσει πλούσια εμπειρία σε θεατρικές σκηνές και φεστιβάλ στην Αγγλία, την Ιρλανδία και την Αμερική. Η πρώτη τους κινηματογραφική απόπειρα, το «Monty Python and the Holy Grail» – το οποίο και προβλήθηκε κατά την εμφάνιση του Γκλιζ στο πλαίσιο του Nostos Festival – είχε όλες τις προδιαγραφές της παταγώδους αποτυχίας. Κακά σενάρια, καμία δημιουργική ιδέα και μηδέν λίρες στο ταμείο. Ωστόσο, όταν ο Μάικλ Πάλιν έγραψε μια καλή σκηνή – την εναρκτήρια της ταινίας με τους Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης δίχως άλογα – θεώρησαν πως έχουν κάτι για να βασιστούν. Η μεγάλη έκπληξη, όπως αποκαλύπτει ο Γκλιζ, είναι πως τα χρήματα ήρθαν από βρετανικές ροκ μπάντες της εποχής – μουσικούς θρύλους σήμερα – που αποφάσισαν να τους ενισχύσουν. Κι έτσι το “Ιερό Δισκοπότηρο” έγινε χάρη σε κονδύλια των Led Zeppelin, των Pink Floyd, των Jethro Tull, του Elton John και του Tim Rice.
O Τζον Γκλιζ θεωρεί την ταινία «υπερτιμημένη», πως όλοι οι Python συμφωνούν ότι πρόκειται για το χειρότερο έργο τους και πως αφού εξακολουθεί να μας αρέσει (σύμφωνα με την ανταπόκριση μας στην προβολή του) είμαστε «κοινό που ικανοποιείται εύκολα». Παρόλα αυτά, το φιλμ εξακολουθεί 40 χρόνια μετά, να πρεσβεύει ένα θαρραλέο σχόλιο ενάντια στη μοναρχία και στη Βασιλεία της χώρας, να σατιρίζει ανελέητα την ταξικότητα και να γελοιοποιεί τη θρησκεία και τους θεσμούς. Ο Γκλιζ, που πρωταγωνιστεί κυρίως ως Ιππότης του Λάνσελοτ, θυμάται στιγμές από τα γυρίσματα όπου διαρκώς έβρεχε, έκανε κρύο, τα γελοία κοστούμια εποχής που φορούσαν ήταν πάντα μουσκεμένα και πως στο τέλος των γυρισμάτων έκαναν αγώνα δρόμου για το ξενοδοχείο προκειμένου να προλάβουν το λιγοστό ζεστό νερό που υπήρχε για ένα ντους.

Στο διάλογο με τ0ν κωμικό Γιώργο Χατζηπαύλου που εκτελεί χρέη οικοδεσπότη, είναι φανερό πως ο Τζον Γκλιζ αυτοσαρκάζεται και δεν σταματάει πουθενά, κάνοντας χιούμορ. Είναι περήφανος που είναι ο πρώτος Βρετανός ο οποίος ξεστόμισε την λέξη «Shit» (σκατά) στη δημόσια βρετανική τηλεόραση και ο πρώτος που ξεστόμισε την λέξη «Fuck» (γαμώτο) στη διάρκεια του επικήδειου του καλύτερου του φίλου Γκράχαμ Τσάπμαν και μέλους του Monty Python. Αποκάλυψε δε, ότι ύστερα από μια πρόσκληση σε Φεστιβάλ Κωμικών στο Κολοράντο ζήτησαν την άδεια από τον σύντροφό του, προκειμένου να πάρουν τη στάχτη του Τσάπμαν μαζί τους, ώστε να επανενωθεί η ομάδα!

Ο Τζον Γκλιζ έχει ένα αστείο πρόσωπο κι αυτό όπως έλεγε και ο Μελ Μπρουκς «είναι καλό για την κωμωδία». Ο ίδιος εκτιμά το «dry» χιούμορ, δηλαδή τα στεγνά, σαρκαστικά αστεία. Πιστεύει ότι κληρονόμησε ένα κομμάτι του ταλέντου από τη μητέρα του, η οποία παρότι ήταν καταθλιπτική εκτιμούσε το μαύρο χιούμορ. Κάποια στιγμή, όταν ομολόγησε στο γιο της πως δεν θέλει να ζει εκείνος της απάντησε «ε, τότε να βρούμε κάποιον να σε σκοτώσει. Διαρκώς γελούσε όταν κάναμε τέτοιες συζητήσεις».

Ο Βρετανός πολυσχιδής δημιουργός (αφού εκτός από ηθοποιός και κωμικός είναι σεναριογράφος, συγγραφέας, σκηνοθέτης και παραγωγός) πιστεύει ότι το χιούμορ έχει μια βαθιά θεραπευτική λειτουργία. Αποκαλύπτει πως δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που του έχουν εξομολογηθεί πως το γέλιο ήταν η μόνη οδός διαφυγής σε πολύ δύσκολες στιγμές στη ζωή τους. «Κάποτε γνώρισα ένα ζευγάρι του οποίου η κόρη είχε πέσει θύμα δολοφονίας. Δεν μπορούσαν να κοιμηθούν για μήνες μέχρι που έπεσαν πάνω σε μια εκπομπή μας. Ήταν το πρώτο βράδυ που άρχισαν να κοιμούνται μετά από πολύ καιρό. Και πάλι, σ’ ένα ταξίδι μου στο Σαράγεβο, οι άνθρωποι μετά τον πόλεμο, μου έλεγαν πως επέλεγαν να δουν κωμωδίες. Τίποτα δεν άλλαζε στην δραματική καθημερινότητα τους, αλλά τουλάχιστον γελούσαν μεταξύ τους. Η εμπειρία του γέλιου σε φέρνει αντιμέτωπο με τις προκλήσεις της ζωής,  με διαφορετικό τρόπο», λέει.

Με τον συνομιλητή του επί σκηνής, Γιώργο Χατζηπαύλου στη διάρκεια των προβών της βραδιάς.

΄Οσο για τις τωρινές προκλήσεις, ο 87χρονος κωμικός πιστεύει ότι η πραγματικότητα μας υπερβαίνει το γελοίο, με καθημερινή συνέπεια. «Νομίζω πως είναι δύσκολο να είσαι πλέον κωμικός, αφού η γελοιότητα προκύπτει σαν κομμάτι της ζωής, πριν καν σκεφτείς το αστείο. Δεν το συζητώ, στην Αγγλία ζούμε μια χαοτική κατάσταση, αλλά στην Αμερική είναι μάλλον χειρότερα τα πράγματα. Προσωπικά γέλασα υστερικά κατά τη βασιλική στέψη (του διαδόχου Καρόλου), μου έμοιαζε με σκετς των Monty Python. Όπως καταλαβαίνετε δεν έχει αλλάξει η αίσθηση του χιούμορ μου – εξάλλου στην ηλικία μου έχω ακούσει όλα τα αστεία που μπορεί να ειπωθούν. Απλώς, έχουν αλλάξει τα γεγονότα. Γελάω πολύ με αυτά που λέει και κάνει ο Ντόναλντ Τραμπ, αν και μου είναι αδύνατον να πιστέψω ότι το 33% των Αμερικανών εξακολουθούν να τον υποστηρίζουν. Βέβαια, οι Αμερικανοί έχουν παράδοση στο να καταρρίπτουν κάθε ρεκόρ ηλιθιότητας», τολμά με το γνωστό βιτριολικό του χιούμορ. «Το κακό είναι πως για όλα αυτά δεν υπάρχει θεραπεία. Το καλό είναι πως δεν θα ζήσω πολύ ακόμα, θα πεθάνω γρήγορα και θα ξεμπερδέψω. Ισως, βέβαια, να παρατείνω τη ζωή μου, μέχρι κάποιος να δολοφονήσει τον Τραμπ».