«NAZA»: Από τη Βενετία στις ελληνικές αίθουσες, το ντοκιμαντέρ που προκάλεσε αντιδράσεις στο Ισραήλ

Το «NAZA», το νέο ντοκιμαντέρ των Yuval Abraham και Rachel Szor, δεν έμεινε για πολύ μόνο μέσα στις κινηματογραφικές αίθουσες. Από την πρεμιέρα του στο Φεστιβάλ Βενετίας μέχρι τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε στο Ισραήλ, η ταινία έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο συζητημένα φιλμ της χρονιάς. Τι είναι όμως το «NAZA» και γιατί έχει προκαλέσει τόσο έντονη συζήτηση;

Μετά το βραβευμένο «No Other Land», οι Yuval Abraham και Rachel Szor επιστρέφουν μαζί με το «NAZA», ένα ντοκιμαντέρ που εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα. Για τις ανάγκες της ταινίας μίλησαν 24 ανώνυμες πηγές από τον ισραηλινό στρατό και τις υπηρεσίες πληροφοριών. Οι ταυτότητες και οι φωνές τους έχουν τροποποιηθεί, καθώς οι δημιουργοί επέλεξαν να προστατεύσουν τα πρόσωπα που εμφανίζονται στην ταινία. Το υλικό συγκεντρώθηκε μυστικά σε διάστημα περίπου τριών ετών, ενώ μεγάλο μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε τη νύχτα, σε ταράτσες στο Τελ Αβίβ.

Ο τίτλος «NAZA» παραπέμπει σε έναν στρατιωτικό όρο που, σύμφωνα με την ταινία, χρησιμοποιείται από τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών ως αναφορά στον αναμενόμενο αριθμό αμάχων που μπορεί να σκοτωθούν σε μια αεροπορική επίθεση. Το ντοκιμαντέρ επικεντρώνεται έτσι όχι μόνο στα θύματα του πολέμου, αλλά και στα συστήματα και τις διαδικασίες που προηγούνται μιας επίθεσης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης για την επιλογή στόχων.

Η παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας πραγματοποιήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, όπου απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής. Η προβολή συνοδεύτηκε από χειροκρότημα 25 (!) λεπτών, σύμφωνα με δημοσιεύματα, γεγονός που έδωσε ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα στην ταινία. Και κάπου εκεί άρχισε η δεύτερη, πολύ πιο ταραχώδης ζωή του «NAZA».

Η υποδοχή αυτή, ωστόσο, συνοδεύτηκε από έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ. Το γεγονός ότι πρόκειται για δύο Ισραηλινούς δημιουργούς έκανε την υπόθεση ακόμη πιο ευαίσθητη στο εσωτερικό της χώρας. Ο υπουργός Πολιτισμού Miki Zohar κατηγόρησε τους δημιουργούς για «προδοσία» και ζήτησε να τους αφαιρεθεί η ισραηλινή υπηκοότητα. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Benjamin Netanyahu δήλωσε ότι θα επιδιώξει νομοθετικές αλλαγές που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την αφαίρεση υπηκοότητας από ανθρώπους που, σύμφωνα με τη διατύπωσή του, «συκοφαντούν» Ισραηλινούς στρατιώτες.

Israeli Americans Protest Outside ‘NAZA’ New York Premiere by Screening Oct. 7 Attacks Footage https://t.co/q7556MPFZz

— The Hollywood Reporter (@THR) September 27, 2026

Απέναντι στις πολιτικές αντιδράσεις, υπήρξαν και δημόσιες κινήσεις στήριξης των δημιουργών. Περισσότεροι από 1.500 Ισραηλινοί επαγγελματίες του κινηματογράφου υπέγραψαν κείμενο στήριξης των δύο δημιουργών, ενώ 43 ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων τάχθηκαν επίσης υπέρ τους και ζήτησαν να σταματήσουν οι απειλές εναντίον τους. Οι ίδιοι οι σκηνοθέτες έχουν υπερασπιστεί τη χρήση ανώνυμων πηγών, υποστηρίζοντας ότι η προστασία της ταυτότητάς τους ήταν απαραίτητη για να μπορέσουν να μιλήσουν. Ο Yuval Abraham έχει χαρακτηρίσει τις επιθέσεις εναντίον τους προσπάθεια ποινικοποίησης της δημοσιογραφικής έρευνας και της συγκεκριμένης μορφής κινηματογραφικής δουλειάς.

Παρά τις αντιδράσεις, το «NAZA» συνεχίζει την πορεία του εκτός Ισραήλ. Η ταινία έχει προγραμματιστεί να κυκλοφορήσει κινηματογραφικά σε περισσότερες από 50 χώρες. Η ελληνική πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί την 1η Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του 32ου Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας», ενώ παράλληλα θα κυκλοφορήσει στις αίθουσες της υπόλοιπης χώρας.

Το ενδιαφέρον γύρω από την ταινία, πάντως, δεν αφορά μόνο όσα καταγράφει στην οθόνη. Το ίδιο το ταξίδι του «NAZA» — από τα μυστικά γυρίσματα και τις μαρτυρίες των πηγών του μέχρι τη βράβευση στη Βενετία και τις αντιδράσεις που ακολούθησαν — έχει μετατρέψει την ταινία σε μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για το ντοκιμαντέρ, τη δημοσιογραφία και τα όρια της καλλιτεχνικής έκφρασης σε συνθήκες πολέμου.