Βερόνικα Αργέντζη: Οι “Ρήτορες” μιλούν ακόμη για τις αγωνίες της σημερινής κοινωνίας

Σε ένα καλοκαιρινό σπίτι στον Πόρο, ένα θεατρικό κείμενο περνά από χέρι σε χέρι. Μια φαινομενικά αθώα ανάγνωση μετατρέπεται σταδιακά σε ένα παιχνίδι εξουσίας, ανταγωνισμού και υπόγειων εντάσεων, όπου τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία αρχίζουν να θολώνουν. Οι λέξεις αποκτούν βάρος, οι σιωπές γίνονται εύγλωττες και οι ανθρώπινες σχέσεις αποκαλύπτονται στην πιο εύθραυστη και αντιφατική εκδοχή τους.

Οι «Ρήτορες» του Χριστόφορου Χριστοφή, το θεατρικό θρίλερ που ισορροπεί ανάμεσα στο σκοτάδι και το σαρκαστικό χιούμορ, επιστρέφουν για λίγες παραστάσεις στο Παλαιό Πανεπιστήμιο, μετά την πρώτη τους παρουσίαση στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Μέσα από μια ιστορία όπου το παρόν συνομιλεί διαρκώς με την Ιστορία, η παράσταση εξερευνά τη δύναμη του λόγου, τη ματαιοδοξία, την επιθυμία και τους ανομολόγητους έρωτες που συχνά καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων περισσότερο από όσα οι ίδιοι θα ήθελαν να παραδεχτούν.

Με αφορμή τη νέα αυτή παρουσίαση, συνομιλήσαμε με τη Βερόνικα Αργέντζη, η οποία υποδύεται τη Δέσπω, μια γυναίκα που μοιάζει να βρίσκεται στο περιθώριο των γεγονότων, παρατηρώντας σιωπηλά όσα εκτυλίσσονται γύρω της. Μέσα από τη συζήτησή μας μιλήσαμε για την επιστροφή αυτή της παράστασης, τη διαχρονικότητα του έργου, τη δύναμη των λέξεων στη σημερινή εποχή και τη γοητεία των χαρακτήρων που επιλέγουν να δρουν αθόρυβα, χωρίς ποτέ να περνούν απαρατήρητοι.

Θα απαντήσω έμμεσα, διότι είναι και αυτό που μάς έκανε να επιμείνουμε στη συνέχεια του έργου Ρήτορες. Με θετική έκπληξη βλέπουμε το κοινό και ιδιαίτερα των νέων να αντιλαμβάνεται και να συμμετέχει στο σκοτεινό και εύστοχο χιούμορ του έργου και σε όλες τις συγκινησιακές του στιγμές. Αυτό μάς χαροποιεί και μάς κινητοποιεί σε αυτό το ανέβασμα. Ο χώρος είναι μαγικός, δίνει δύναμη σε εμάς και γαλήνη ψυχική στους θεατές. Ο κάθε θεατής ταξιδεύει με τον δικό του εσωτερικό τρόπο. Η ανήσυχη φύση του ανθρώπου, μπορώ να πω ότι είναι δυνατόν να βρει την ευκαιρία να αφεθεί στην ηρεμία της ενέργειας που παράγεται από το περιβάλλον.

Ο δραματουργός και σκηνοθέτης Χριστόφορος Χριστοφής είναι από τις περιπτώσεις που ανοίγει «πύλες» συνδέοντας το παρόν με ιστορικές περιόδους, οι οποίες προσωπικά με ελκύουν ψυχικά και υποκριτικά. Έχω τέσσερα δικά του έργα στο βιογραφικό μου και αυτό από μόνο του δείχνει την εικόνα του σεβασμού και της εκτίμησής μου στο συνολικό του έργο. Μέσα στην παράσταση Ρήτορες διακρίνω τις αγωνίες της σημερινής κοινωνίας σε πολλαπλά επίπεδα. Είναι εντυπωσιακό αν σκεφτεί κανείς ότι είναι από τα πρώτα έργα του δραματουργού τουλάχιστον δύο δεκαετίες πριν. Ο συγκερασμός λοιπόν των ιστορικών αναφορών από τον βίο του Δημοσθένη, με μία πλοκή που εξελίσσεται σε ένα νησί της Ελλάδας σήμερα με καθημερινούς ήρωες, είναι μία πολύ πρωτότυπη και σύγχρονη ματιά.

Ο λόγος, δυστυχώς σήμερα, έχει αποκτήσει μία δύναμη όχι πάντα θετική. Όλοι μιλάμε πολύ. Το ζητούμενο είναι τι λέμε και γιατί το λέμε

Στη ζωή, όλοι μας κινούμαστε όχι μονοδιάστατα. Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί το υλικό των ηθοποιών και κινεί την ιστορία ανάλογα με τον στόχο τον οποίο έχει θέσει μέσα του. Προσωπικά, προσπαθώ, με ρεαλιστικό πάντα τρόπο, να υπηρετώ το κείμενο και τον σκηνοθέτη. Δεν υπάρχουν «συνταγές» εντυπωσιασμού από μέρους μου, αυτή είναι η δική μου προσέγγιση.

Ο λόγος, δυστυχώς σήμερα, έχει αποκτήσει μία δύναμη όχι πάντα θετική. Όλοι μιλάμε πολύ. Το ζητούμενο είναι τι λέμε και γιατί το λέμε.
Εύκολα κρίνουμε, εύκολα τοποθετούμαστε, εύκολα χειραγωγούμε. Ναι, ο λόγος έχει δύναμη και κατά τη γνώμη μου χρειάζεται να τον μετράμε γιατί είναι ένα εργαλείο που οφείλουμε να χρησιμοποιείται για το κοινό καλό.

Είναι συναισθήματα που προσωπικά συναντώ συχνά και βιώνω και εγώ ως άνθρωπος. Όταν κάτι δε λύνεται κόβεται. Κι όταν κάτι κόβεται αυτόματα λύνεται.

Στη Δέσπω μου με γοητεύει η εσωτερική της δύναμη, η υπομονή της, η διατήρηση της ακεραιότητάς της απέναντι στις επιθυμίες της και τέλος η μάχη της για δικαίωση. Μία γυναίκα, νησιώτισσα, καθημερινή έρχεται αντιμέτωπη με την εξουσία, τα πάθη και τους ανομολόγητους έρωτες στηλώνοντας το ανάστημά της.

Στην παράσταση δουλεύω την εσωτερική αναμονή της ηρωίδας. Η πρόθεση της σιωπής, η ενέργεια του σώματος και η αλήθεια κάτω από τις λέξεις είναι τα κλειδιά στη σκηνική παρουσία

Με εσωτερική αναμονή. Δημιουργώ το σύμπαν της ηρωίδας, το φέρω στη καθημερινότητά μου και δουλεύω την εσωτερική της αναμονή.
Η πρόθεση της σιωπής. Η ενέργεια του σώματος. Η αλήθεια κάτω από τις λέξεις. Αυτά είναι τα κλειδιά στη σκηνική παρουσία. Όταν αποφασίζει, για παράδειγμα, η Δέσπω μου να μιλήσει, το κάνει με τον πιο ειλικρινή και έντιμο τρόπο έχοντας εξαντλήσει υπομονή ετών. Αυτό είναι και δικό μου χαρακτηριστικό. Υπερασπίζεται το δικαίωμα στο υπαρκτό δίκαιο.

Οι χαρακτήρες αυτοί, αν και στο περιθώριο, παρατηρούν, άρα έχουν και τον χρόνο και τον τρόπο να δράσουν όταν η στιγμή το επιβάλει.
Χαρακτηριστικό γυναικών είναι και η παρατήρηση και η σιωπή. Πολλάκις είναι η φωνή λογικής του οίκου διατηρώντας τις ισορροπίες. Προσωπικά με ενδιαφέρουν αυτές οι μορφές ως γυναίκα.

Ευτυχώς για εμένα αισθάνομαι σε όλα τα επίπεδα την εξέλιξή μου με θετικό πρόσημο. Θα πω, λοιπόν, ότι όλα έχουν τοποθετηθεί από μόνα τους στο «παζλ», το οποίο ελπίζω να μην ολοκληρωθεί σύντομα. Όσο δίνονται δυνατότητες και είναι μέσα στις επιλογές μας, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να ολοκληρωθεί σε βάθος χρόνου. Ρόλοι, συνεργασίες, συνθήκες. Όλα έχουν συντελέσει στη προσωπική μου ανάπτυξη. Ευτυχώς θα έλεγα.

Με εκπλήσσει η εσωτερική μου αγωνία. Είναι πάντα όπως η πρώτη φορά. Με συγκινεί η αληθινή κριτική, θετική ή αρνητική, των θεατών, που έτσι κι αλλιώς έχουν έρθει στην παράσταση από επιλογή τους. Κυρίως με συγκινούν οι νέοι και οι υπερήλικες όταν μου απευθυνθούν μετά το πέρας της παράστασης. Πάντα σκέφτομαι την προετοιμασία τους. Γιατί κρίνω από τη δική μου εσωτερική προετοιμασία πριν βγω στη σκηνή.