Τα δέντρα της Ζιζής Μακρή στον Λόφο της Κυψέλης

Δέντρα που η πολυσχιδής Ζιζή Μακρή αποτύπωσε σε χαρακτικά, ψηφιδωτά, ταπισερί, μακέτες και απειράριθμα σχέδια παρουσιάζει, για πρώτη φορά ως μία ενότητα, η έκθεση «Η δημιουργός που μιλά με τα δέντρα», που επιμελείται η ιστορικός τέχνης Λήδα Καζαντζάκη και εγκαινιάζεται την Τρίτη 5 Μαΐου 2026 (19.00-22.00) στον χώρο τέχνης Λόφος Art Project, στην Κυψέλη

Όπως επισημαίνει η επιμελήτρια, «η θεματική με επίκεντρο την ελιά ή το κυπαρίσσι, που η Ζιζή Μακρή γνωρίζει στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, δεν συνιστά απλά το δομικό στοιχείο μιας τοπιογραφίας. Καθρεφτίζει το εύρος των επίμονων και συστηματικών αναζητήσεών της, που εξαντλεί με διαφορετικά υλικά και τρόπους έκφρασης».

Χειμωνιάτικα δέντρα, ψηφιδωτό,42×49,5εκ., 1974

Η θεματική αυτή εκτείνεται από τη μαθητεία της στη Σχολή Καλών Τεχνών του μεταπολεμικού Παρισιού, δίπλα στον χαράκτη Δημήτρη Γαλάνη, αλλά και τις επιρροές της από τα σύγχρονα κινήματα της αφαίρεσης που γεννιούνταν τότε εκεί, μέχρι τα ταξίδια της στην Ασία και την προσωπική της εμπειρία ως πολιτικής εξορίστου, μετά την απέλασή της, το 1950, λόγω των αριστερών της φρονημάτων, από το Παρίσι στη Βουδαπέστη. Αποτελεί προπάντων το μέσο με το οποίο η καλλιτέχνης επιχειρεί να καταδείξει μια ουσιαστική ενότητα ανθρώπου και φύσης.

«Μέσα από τη διεισδυτική συνομιλία της με τα δέντρα», συνεχίζει η Λήδα Καζαντζάκη, πετυχαίνει «να τα αναδείξει σε σύμβολα μιας ζωής αειφόρας, ονειρικής και βαθιά ριζωμένης στη γη. Που βασίζεται στη συλλογικότητα και στην αλληλεγγύη με το διαφορετικό που τα ίδια αντιπροσωπεύουν και το Άλλο που στέκεται στον ίσκιο τους ή φωλιάζει στις κουφάλες τους. Διατυπώνει τον προηγούμενο αιώνα μια εικαστική γλώσσα λιτή και συνάμα πλούσια σε συναίσθημα, εκρηκτική και εσωστρεφή, και προπάντων επίκαιρη όσο ποτέ σήμερα, που μέσα στο ισοπεδωτικό κάθε θεμελιώδους αξίας, ιμπεριαλιστικό “δίκαιο του ισχυρού” η πλανητική καταστροφή μοιάζει τόσο κοντινή».

Ελιά, τοιχοτάπητας(ταπισερί) 180×134εκ.

Μέσα από τα έργα της που παρουσιάζονται στην έκθεση, η Ζιζή Μακρή μιλά με τα δέντρα και μιλά για τον κόσμο, έτσι όπως τον οραματίζεται, μέσα στην ολιστική του θεώρηση και στην ειρηνική συνύπαρξη των πλασμάτων που τον κατοικούν.

Τα έργα της Ζιζής Μακρή πλαισιώνουν τρεις κάκτοι του συντρόφου της στη ζωή και στην τέχνη, γλύπτη Μέμου Μακρή, που σφυρηλάτησε στην τελευταία περίοδο της καλλιτεχνικής του πορείας μέχρι το θάνατό του (1980-1993), έρα που διαπνέονται από την ίδια αντίληψη για την ύπαρξη.

Κυπαρίσσι,έγχρωμο λινόλεουμ σε χαρτί, 21,8×13,4εκ.

Η Ζιζή Μακρή (1924-2014) γεννήθηκε στο Βελιγράδι. Την περίοδο 1946-1950 σπούδασε χαρακτική στην Εcole des Beaux-Arts, στο Παρίσι, με δάσκαλο τον μεγάλο χαράκτη Δημήτρη Γαλάνη. Εκεί γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της, εξόριστο γλύπτη Μέμο Μακρή. Το 1951, ο Μέμος και η Ζιζή Μακρή απελάθηκαν από τη Γαλλία λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών τους. Εγκαταστάθηκαν στη Βουδαπέστη, όπου οργάνωσαν την καλλιτεχνική και κοινωνική τους δράση μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Η Ζιζή Μακρή συμμετείχε συστηματικά σε εκθέσεις στην Ουγγαρία και εικονογράφησε έργα ουγγρικών εκδοτικών οίκων. Με βάση τη Βουδαπέστη και με δεδομένο ότι ευνοούνταν οι σχέσεις ανάμεσα σε χώρες του ανατολικού μπλοκ, πραγματοποίησε πολλά ταξίδια που τροφοδότησαν την εικαστική της παραγωγή. Ανάμεσά τους ήταν η Κίνα (1956), η Ρωσία (1962), η Κούβα (1963), Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Αρμενία (1964-1966).

Εκτός από τη χαρακτική διακρίθηκε στο ψηφιδωτό, την ταπισερί, με πολλές ομαδικές εκθέσεις σε πολλές χώρες του κόσμου. Το κοινό ταύτισε τη Μακρή με τα έργα που έκανε στις φυλακές Αβέρωφ (1960-1961), την ενότητα έγχρωμων αλλά και μαυρόασπρων ξυλογραφιών για την Κίνα καθώς και την ενότητα ξυλογραφιών του Τσέπελ.