ΝΕΟn ΝΕΡΟ: Το Αδριάνειο Υδραγωγείο μετατρέπεται σε μια καθηλωτική εμπειρία ψηφιακής τέχνης

Κάτω από την πόλη, εκεί όπου η ροή συνεχίζεται αθόρυβα και αδιάκοπα, ένα από τα πιο ιστορικά υδάτινα τοπόσημα της Αθήνας μετατρέπεται σε πεδίο σύγχρονης καλλιτεχνικής εμπειρίας. Από τις 15 έως τις 30 Απριλίου, το Αδριάνειο Υδραγωγείο στην Πλατεία Δεξαμενής, στο Κολωνάκι, φιλοξενεί το «ΝΕΟn ΝΕΡΟ», μια in situ πολυμεσική εγκατάσταση ψηφιακών τεχνών, που υπογράφουν η ΕΥΔΑΠ και το Athens Digital Arts Festival (ADAF).

Η εγκατάσταση προτείνει μια νέα ανάγνωση του Αδριάνειου Υδραγωγείου, όχι ως ενός στατικού μνημείου του παρελθόντος, αλλά ως ενός ενεργού συστήματος που εξακολουθεί να λειτουργεί σαν καρδιά κάτω από την πόλη. Πρόκειται για μια οπτικοακουστική εμπειρία που επαναπροσεγγίζει το υδραγωγείο ως έναν ζωντανό οργανισμό, αναδεικνύοντας τη σχέση ανάμεσα στο παρελθόν της υποδομής και στο παρόν της βιωσιμότητας, αλλά και τη σύνδεση ανάμεσα στον πάνω κόσμο της πόλης και στον κάτω κόσμο του νερού. Σε αυτή τη συνθήκη, το νερό παύει να είναι απλώς ένας φυσικός πόρος και μετατρέπεται σε παλμό, μνήμη και κυκλοφορία.

Η εγκατάσταση αξιοποιεί αληθινά δεδομένα (real data) που σχετίζονται με την ποιότητα του νερού, τα οποία επηρεάζουν το οπτικοακουστικό περιβάλλον και το μετατρέπουν σε ένα δυναμικό, μεταβαλλόμενο σύστημα. Την ίδια στιγμή, χρησιμοποιεί πραγματικά τρισδιάστατα σκαναρίσματα του χώρου της δεξαμενής, καθώς και δομές που παραπέμπουν τόσο σε νευρωνικά δίκτυα όσο και στις υδρολογικές διαδρομές του ίδιου του δικτύου. Μέσα από ψηφίδες και ψηφιακές ροές, η εικόνα δεν αρκείται στο να αναπαραστήσει τον χώρο, αλλά επιχειρεί να τον αναδομήσει και να τον προσομοιώσει, προσφέροντας στο κοινό μια νέα, πολυεπίπεδη εμπειρία θέασης.

Φωτογραφία: Alexandra Niaka

Η δραματουργία της εγκατάστασης αναπτύσσεται ως μια σταδιακή αποκάλυψη μέσα από τέσσερις διακριτές συνθήκες: Το Σκοτάδι – Πριν τη Ροή, Το Νερό – Χάραξη του δικτύου, Η Καρδιά / Υδραγωγείο – Σύγκλιση υπόγειου και επίγειου κόσμου, και Η Μνήμη – Το πέρασμα στην αδιάκοπη, αόρατη ροή. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, η εμπειρία συνθέτει ένα καλλιτεχνικό αφήγημα γύρω από το αθέατο δίκτυο που εξακολουθεί να κινείται κάτω από τα βήματα της πόλης.

Το κοινό παρακολουθεί την εμπειρία χωρίς να εισέρχεται στον χώρο, διατηρώντας έτσι μια ιδιαίτερη σχέση παρατήρησης με το εσωτερικό του υδραγωγείου. Αυτή η επιλογή ενισχύει την αίσθηση του ορίου ανάμεσα στους δύο κόσμους που διατρέχουν το έργο: του ορατού και του αόρατου, του επίγειου και του υπόγειου, του φωτός και του νερού.

Φωτογραφία: Alexandra Niaka

Τις ημέρες των ζωντανών performances, η εγκατάσταση ενεργοποιείται ακόμη περισσότερο μέσα από την παρουσία ενός ενδιάμεσου όντος, το οποίο συνδέει τον επίγειο και τον υπόγειο κόσμο και λειτουργεί ως μύστης της τελετουργικής ενεργοποίησης της εγκατάστασης. Με αυτόν τον τρόπο, η εμπειρία αποκτά ακόμα πιο έντονα βιωματικά χαρακτηριστικά, ενισχύοντας τη σχέση του κοινού με τον χώρο, τη μνήμη και τη ροή που τον διαπερνά.

Μια εμπειρία που αποκαλύπτει αυτό που ήδη υπάρχει – αλλά σπάνια παρατηρούμε. Μια υπενθύμιση ότι η ροή συνεχίζεται, κάτω από την πόλη, μέσα στον χρόνο, και πλέον – ξανά – μέσα στη ζωή της.

Σε αυτή την καλλιτεχνική πρόταση, το Αδριάνειο Υδραγωγείο προσεγγίζεται ως ένα πραγματικό σταυροδρόμι δύο κόσμων: του ορατού και του αόρατου, της ταχύτητας και της συνέχειας, του νερού και του φωτός. Όπως η καρδιά συγκεντρώνει και διανέμει το αίμα σε έναν ζωντανό οργανισμό, έτσι και το υδραγωγείο συγκεντρώνει και διοχετεύει το νερό στην πόλη έως και σήμερα. Η μεταφορά αυτή γίνεται ο βασικός άξονας της εμπειρίας, που προτείνει μια νέα ανάγνωση ενός ιστορικού τόπου μέσα από τα εργαλεία της σύγχρονης ψηφιακής τέχνης.

Παράλληλα, το «ΝΕΟn ΝΕΡΟ» δεν περιορίζεται σε μια καθαρά καλλιτεχνική πρόταση, αλλά φέρει και μια ουσιαστική στρατηγική διάσταση. Η δράση αναδεικνύει τη σύγχρονη στρατηγική της ΕΥΔΑΠ για την αξιοποίηση του φυσικού πόρου του Αδριάνειου Υδραγωγείου για μη πόσιμες χρήσεις. Μέσα από την ανάπτυξη νέων δικτύων στην πόλη, η ΕΥΔΑΠ προωθεί τη χρήση αυτού του διαθέσιμου υδατικού αποθέματος για ανάγκες όπως η άρδευση και άλλες αστικές εφαρμογές, καλώντας ταυτόχρονα τους καταναλωτές να περιορίσουν τη χρήση πόσιμου νερού όπου αυτό δεν είναι απαραίτητο. Έτσι, το ιστορικό υδραγωγείο μετατρέπεται σε εργαλείο βιώσιμης διαχείρισης πόρων, συνδέοντας με ουσιαστικό τρόπο την πολιτιστική κληρονομιά με τις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις.

Το έργο υλοποιείται από μια διεπιστημονική ομάδα Ελλήνων καλλιτεχνών από τον χώρο των ψηφιακών και παραστατικών τεχνών, που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δημιουργικών πεδίων: ήχο, εικόνα, φως, διαδραστικότητα, σκηνογραφία και χορογραφία. Συμμετέχουν οι Μανώλης Μανουσάκης, Αλεξάνδρα Νιάκα, Γιάννης Κρανιδιώτης, Χρυσάνθη Μπαδέκα, Μαργαρίτα Κωστόγλου και Κωνσταντίνος Χαλδαίος.

Την καλλιτεχνική επιμέλεια υπογράφει η Έλλη-Άννα Περιστεράκη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Athens Digital Arts Festival, ενώ την παραγωγή έχει ο Ηλίας Χατζηχριστοδούλου, διοργανωτής του Athens Digital Arts Festival. Πρόκειται για μια παραγωγή του Διεθνούς Φεστιβάλ Ψηφιακών Τεχνών της Ελλάδας, Athens Digital Arts Festival, για την ΕΥΔΑΠ.