Τίτλοι τέλους για τον ΝΕΟΝ μετά από 15 χρόνια

Τίποτα δεν προμηνούσε την είδηση που κρυβόταν πίσω από την πρόσκληση στους δημοσιογράφους με αφορμή τη συμπλήρωση 14 χρόνων λειτουργίας του οργανισμού ΝΕΟΝ: ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα συναντούσαμε τους ανθρώπους του οργανισμού, πρωτίστως τον ιδρυτή του, Δημήτρη Δασκαλόπουλο, και την διευθύντριά του, Ελίνα Κουντούρη, με αυτές τους τις ιδιότητες.

Δημήτρης Δασκαλόπουλος, © Natalia Tsoukala

«Είναι σοφό να φεύγεις όταν βρίσκεσαι στην κορύφωση μιας δραστηριότητας», είπε, όχι χωρίς συγκίνηση, ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, ανακοινώνοντας ότι ο οργανισμός που ίδρυσε το 2012 ολοκληρώνει τον κύκλο του το 2027, μετά το πέρας της έκθεσης του Michael Rakowitz στο Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης.

A Thousand Doors

Γέννημα της πολύπλευρης κρίσης της δεκαετίας του 2010, ο ΝΕΟΝ, σύμφωνα με τον ιδρυτή του, δημιουργήθηκε προκειμένου «να εκθέσει το κοινό στις συγκινήσεις της σύγχρονης τέχνης». Δεκαπέντε χρόνια μετά, «βρισκόμαστε σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον, με ευρύτατο κοινό να ενδιαφέρεται για τη σύγχρονη τέχνη», συνέχισε, επισημαίνοντας ότι ο ΝΕΟΝ «συνετέλεσε στην επικράτηση ενός γόνιμου ανταγωνισμού, χάρη στον οποίο και άλλοι οργανισμοί δραστηριοποιήθηκαν περισσότερο. Βοήθησε στη δημιουργία νέου κοινού και νέων χώρων τέχνης, έφτιαξε δίκτυα και υποδομές που θα συνεχίσουν να είναι χρήσιμα». Με λίγα λόγια, κατέληξε ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, «βάλαμε την Αθήνα στον χάρτη της διεθνούς τέχνης», συνεπώς «δεν χρειάζεται να κάνουμε ξανά τα ίδια…».

Ελίνα Κουντούρη, © Natalia Tsoukala

Από τη μεριά της, η Ελίνα Κουντούρη, εμφανώς συγκινημένη, έκανε μια σύντομη ανασκόπηση της πορείας του οργανισμού, ο οποίος, όπως είπε, «πήρε το ρίσκο να βγάλει τη σύγχρονη τέχνη από ένα ελεγχόμενο περιβάλλον στον δημόσιο χώρο της πόλης» – ποιος φιλότεχνος δεν θυμάται τις εκθέσεις του ΝΕΟΝ στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, στη Γαλλική Σχολή, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού και, περισσότερο απ’ όλες ίσως, στη Δήλο, με την εγκατάσταση στο νησί έργων του Antony Gormley. Όπως και η ίδια τόνισε, «αυτά τα δεκαπέντε χρόνια υπήρξαν μια ευκαιρία μάθησης για το κοινό, τους καλλιτέχνες, αλλά και τον ίδιο τον οργανισμό ΝΕΟΝ». Αφού ευχαρίστησε ονομαστικά έναν προς μία τους και τις συνεργάτ(ιδ)ες της στον οργανισμό, έδωσε ένα τελευταίο (από αυτή τη θέση) ραντεβού με τους δημοσιογράφους στην «πρώτη έκθεση σύγχρονης τέχνης στον βράχο της Ακρόπολης», που προβλέπεται να εγκαινιαστεί περί τα τέλη Ιουλίου και θα παραμείνει στο Παλαιό Μουσείο Ακροπόλεως μέχρι το καλοκαίρι του 2027.

AS ONE, 2016 NEON + Marina Abramović Institute Benaki Museum, Athens Photography © Panos Kokkinias

Καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του, ο ΝΕΟΝ υποστήριξε, μέσα από προγράμματα χορηγιών και υποτροφιών, 259 έργα από περίπου 2.500 καλλιτέχνες, καθώς και 75 νέους καλλιτέχνες και φοιτητές, που έλαβαν 91 υποτροφίες για την ολοκλήρωση των μεταπτυχιακών τους σπουδών. Όπως μας διαβεβαίωσαν τόσο ο ιδρυτής όσο και η διευθύντρια του ΝΕΟΝ, τα προγράμματα αυτά θα συνεχιστούν, μέσα από ένα διαφορετικό όμως σχήμα.

Flying Over the Abyss, 2015 Exhibition view photography © Nikos Markou, Courtesy NEON

«Ήθελα να δημιουργήσω ένα πολιτιστικό κίνημα μέσω της σύγχρονης τέχνης», μας είπε εξομολογητικά ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος. «Κίνημα», ασφαλώς, δεν δημιούργησε ο ΝΕΟΝ· ούτε και «θεσμοποιήθηκε», κάτι που ο ιδρυτής του απέφυγε συστηματικά. Όμως πέτυχε τον αρχικό του στόχο: να εκθέσει το κοινό, αλλά και την ίδια την πόλη και τους θεσμούς της, «στις συγκινήσεις της σύγχρονης τέχνης». Κι αυτό το αποτύπωμα θα παραμείνει ζωντανό πολύ μετά το 2027…