All That Jazz

O Τζο Γκίντεον, σούπερ επιτυχημένος χορογράφος και σκηνοθέτης στο Μπρόντγουέι και στο Χόλιγουντ, αδιόρθωτος γυναικάς, ακραίος εργασιομανής, μανιώδης καπνιστής, προετοιμάζει πυρετωδώς το επόμενο μιούζικαλ και την επόμενη ταινία του. Παθαίνει καρδιακή προσβολή και καταλήγει στο νοσοκομείο, όπου μεταξύ ζωής και θανάτου, αναστοχάζεται το παρελθόν του, τη φιλοσοφία του, τις σχέσεις και την τέχνη του.

Στις αρχές της δεκαετίας του 70, ο Μπομπ Φόσι ήταν ήδη κυρίαρχος χορογράφος – σκηνοθέτης μιούζικαλ, ο φυσικός διάδοχος θρύλων όπως ο Μπάσμπι Μπέρκλεϊ κι ο Στάνλεϊ Ντόνεν, ο μοναδικός σκηνοθέτης που την ίδια χρονιά είχε κερδίσει Όσκαρ, Τόνι και Έμι σκηνοθεσίας (ρεκόρ που κρατάει ακόμα ως σήμερα).

Προετοιμάζοντας το μιούζικαλ «Σικάγο» για τη σκηνή και το φιλμ «Λένυ, ο βρωμόστομος» για το σινεμά, υπέστη μια σχεδόν μοιραία καρδιακή προσβολή και υποχρεώθηκε σε εγχείρηση ανοικτής καρδιάς. Τότε ήταν που γεννήθηκε η ιδέα του «All that Jazz», ίσως και σαν ενός είδους ξόρκι για τον θάνατο που του χτύπησε την πόρτα, ή εξομολόγηση προς «άφεση αμαρτιών» για τα δεινά που είχε προκαλέσει στους άλλους, στην προσωπική του ζωή.

Το «All that Jazz», ήταν η τέταρτη κινηματογραφική του σκηνοθεσία μετά το «Sweet Charity» (ελληνικός τίτλος «Γλυκιά Τσάριτι»), το «Καμπαρέ» και το «Λέννυ, ο Βρωμόστομος». Γυρισμένο το 1979, το «All that jazz» είναι απλούστατα η πιο αυτοβιογραφική ταινία της ιστορίας του σινεμά.

Ο Τζο Γκίντεον (Ρόι Σάιντερ), ο κεντρικός χαρακτήρας του φιλμ, δεν έχει απλώς κάμποσα χαρακτηριστικά του Φόσι (όπως ο Γκίντο του 8,5 του Φελίνι, της πιο κοντινής ταινίας στο «All that Jazz»), ΕΙΝΑΙ ο Φόσι. Είναι κι αυτός τοπ χορογράφος – σκηνοθέτης, μανιώδης καπνιστής, εξαρτημένος από διάφορες ντόπες για περισσότερη ενέργεια, εργασιομανής, εθισμένος στον ποδόγυρο, τελειομανής, κυνικός. Είναι κι αυτός ανίκανος να συντηρήσει μια συμβατική σχέση, διατηρώντας οικογένεια, ερωμένη και περιστασιακά κρεβατώματα, στην ταινία, η μαιτρέσα του Φόσι στην πραγματική ζωή Άλαν Ράινκινγκ, παίζει ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Τα τρίβια είναι αναρίθμητα, τα πάντα και οι πάντες μέσα στο «All that jazz» έχουν οργανική σχέση με την πραγματική ζωή του δημιουργού της ταινίας.

Το επίτευγμα του Φόσι, είναι πως μέσα σ’ αυτόν τον αυτοαναφορικό λαβύρινθο, έχει την ικανότητα και την τόλμη να παρουσιαστεί ξεγυμνωμένος στον θεατή, προσφέροντας μια εκ των έσω ρεαλιστική, γλυκόπικρη (και συχνά αστεία) ματιά στον κόσμο της σόου μπίζνες, στον μηχανισμό του μέινστριμ θεάματος, στα ποταπά, αμοραλιστικά παρασκήνια, στις αδίστακτες συναλλαγές και αντιπαλότητες.

Ένα ολόκληρο σύμπαν περιστρέφεται γύρω από προσωπικούς εγωισμούς, λογιστικά βιβλία, ματαιώσεις προσδοκιών, απατηλής ματαιοδοξίας, προδοσιών σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Ο Φόσι δεν φοβάται να παρουσιάσει την «γκρίζα» πλευρά του εαυτού του, τη διαλυμένη του οικογένεια, την αδυναμία του να παραμείνει πιστός, τις εξοντωτικές απαιτήσεις από τους συνεργάτες, το φουσκωμένο «εγώ» του, μέσα σε ένα σύμπαν που κινείται αποκλειστικά από και για το χρήμα.

Ο φιλμικός χρόνος της ταινίας καλύπτει μόλις μερικές ημέρες πριν τον θάνατο του Τζο Γκίντεον, τις πρόβες για την επόμενη θεατρική παράσταση, το μοντάζ για την επόμενη ταινία, το έμφραγμα, τη νοσηλεία, το τέλος, με σφήνες από μια μεγάλη συζήτηση του μελλοθάνατου σκηνοθέτη, με μια καλλονή, άγγελο του θανάτου, ή τον θάνατο τον ίδιο, ή ίσως… και τον Θεό (η Τζέσικα Λανγκ, επίσης ερωμένη του Φόσι για ένα φεγγάρι, ερμηνεύει τον γοητευτικότερο θάνατο στην Ιστορία του σινεμά). Μέσα από ένα περίτεχνο μοντάζ (που δικαίως κέρδισε το Όσκαρ), το συνεχές του χρόνου κατακερματίζεται, τα επί μέρους επεισόδια συναρμολογούνται ξανά ως μέρη ενός νέου όλου, ενός υπερμιούζικαλ-στοχασμού για τη Ζωή και τον Θάνατο, την Τέχνη και τον Δημιουργό, τον Έρωτα και την Οικογένεια, την Επιθυμία και την Ενοχή.

Στο δεύτερο μέρος, οι διαδοχικές παραισθήσεις του Γκίντεον εντός νοσοκομείου, όλες δοσμένες σε στυλ μιούζικαλ διαφόρων εποχών, συγκλίνουν στην πιο βαθιά επιθυμία του Φόσι (και κάθε δημιουργού), να επιζήσει και να συνεχίσει να δημιουργεί στο διηνεκές.

Το «All that Jazz» αφηγείται τον κατά Φόσι ιδανικό θάνατο, κι αυτόν ενταγμένο στο σόου ως τελική έξοδο,
φροντίζοντας να υπογραμμίζει, σχεδόν ωμά, το αναπόδραστο του τέλους, εκτός σκηνής. Μερικά χρόνια μετά, το ίδιο τέλος περίμενε τον δημιουργό του, στις προετοιμασίες ενός θεατρικού και μιας νέας ταινίας, ενώ έβγαινε από το ξενοδοχείο του για να μεταβεί στο πλατό. Όπως στο σινεμά…