Θυμάμαι στο ‘22: Έκθεση προφορικών μαρτυριών στο Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου

Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος του Δήμου Αθηναίων «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία» και του project ερμηνείας μαρτυριών προσφύγων από τη Μικρά Ασία από μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, παρουσιάζεται, από τις 18 Μαΐου 2022, η έκθεση προφορικών μαρτυριών «Θυμάμαι στο ‘22», η οποία περιλαμβάνει πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό, όπως ηχητικά αρχεία προφορικών μαρτυριών των προσφύγων της Μικράς Ασίας και σχετικό φωτογραφικό υλικό.

Η έκθεση αυτή, που θα συμπληρώσει μέχρι και τον Οκτώβριο του 2022 τη μόνιμη έκθεση του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου, παραλληλίζει δύο ταξίδια: Το ταξίδι της προσφυγιάς και το ταξίδι του φωταερίου. Μέσα από 8 εκθεσιακές θεματικές ο επισκέπτης ανακαλύπτει δύο διαφορετικούς κόσμους και δύο διαφορετικές διαδρομές που ακολουθούν μια κοινή πορεία μέσα στις εγκαταστάσεις του παλαιού εργοστασίου φωταερίου.

1. 1922 – 1924, πρόσφυγες συγκεντρώνονται στα παλαιά ανάκτορα (σημερινό κτίριο της Βουλής) για να πληροφορηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες την τύχη των συγγενών τους (Library of Congress, American National Red Cross photograph collection)

Ένα μοναδικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο παρουσιάζει ένα σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της πόλης, μέσα από την ιστορία του πρώτου εργοστασίου ενέργειας στην Ελλάδα, παράλληλα με την εμπειρία του πρόσφυγα και το βίωμα του «ξεριζωμού».

Οι μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που συμμετέχουν στο πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία» διαβάζουν μαρτυρίες προσφύγων, άρθρα εφημερίδων κι άλλα τεκμήρια μεταφέροντας την εμπειρία της άφιξης και της εγκατάστασης των προσφύγων στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο του ‘22. Έτσι, η εμπειρία της προσφυγιάς του 1922 ζωντανεύει μέσα από τις φωνές των παιδιών.

Η καταστροφή, το ταξίδι, η εγκατάσταση, οι άνθρωποι, η εργασία, οι σχέσεις με τους γηγενείς, τα συναισθήματα και τα στερεότυπα είναι τα στάδια αυτής της κοινής πορείας. Ο επισκέπτης, ακολουθώντας τη γραμμή παραγωγής του φωταερίου, ανακαλύπτει κάθε φορά μια πτυχή της ζωής των προσφύγων της Μικράς Ασίας μέχρι τη μόνιμη εγκατάστασή τους στην πόλη της Αθήνας.

Το πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό που προέκυψε από τις ηχογραφήσεις των παιδιών, εκτός από την έκθεση προφορικών μαρτυριών, θα είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του προγράμματος με τη μορφή ηχητικών επεισοδίων – podcast.

Ειδικό Γυμνάσιο και Λύκειο Αθηνών, 51ο Γυμνάσιο Αθηνών, 7ο Γυμνάσιο Αθηνών, Πρότυπο Γυμνάσιο Αναβρύτων, 21ο Γυμνάσιο Αθηνών, 19ο Γενικό Λύκειο Αθηνών, 1ο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Αθηνών – Γεννάδειο, 40ό Γενικό Λύκειο Αθηνών και Λεόντειο Λύκειο Αθηνών. Συνολικά συμμετείχαν 18 μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, τα ονόματα των οποίων αναγράφονται αναλυτικά στην έκθεση.

Η έκθεση προέκυψε μέσα από τη συνεργασία του εκπαιδευτικού προγράμματος του Δήμου Αθηναίων «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία» με το Βιομηχανικό Μουσείου Φωταερίου. Το υλικό της έκθεσης αποτελεί ευγενική παραχώρηση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών και του Αρχείου της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης. Την ιστορική επιμέλεια έκανε ο ιστορικός Γιάννης Γκλαβίνας.

Οι δράσεις του προγράμματος «To παιδί, η πόλη και τα μνημεία» εντάσσονται στο πλαίσιο του Culture Is Athens / Πολιτισμός είναι η Αθήνα, του προγράμματος του Δήμου Αθηναίων για τον πολιτισμό που στοχεύει στην ενίσχυση των καλλιτεχνών και των εργαζόμενων στον χώρο του πολιτισμού, στην αξιοποίηση και τη δημιουργία σύγχρονων υποδομών αλλά και στην πραγματοποίηση ενός ενιαίου προγράμματος πολιτιστικών εκδηλώσεων για όλους.

1922 – 1923,πρόσφυγες σε κάποιο δρόμο της Αθήνας την πρώτη περίοδο μετά την άφιξή τους στην Ελλάδα (Library of Congress, American National Red Cross photograph collection)

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Δήμου Αθηναίων «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία» συμμετέχει στις εκδηλώσεις μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή με εκπαιδευτικές δράσεις, ομιλίες, προβολές ντοκιμαντέρ και ταινιών και μια έκθεση ειδικά σχεδιασμένη για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου και υλοποιείται από την Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Α΄ Αθήνας) και με την ενεργό συμμετοχή της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών.

To πρόγραμμα διανύει την έκτη συνεχόμενη χρονιά εφαρμογής του. Έως τώρα, έχουν συμμετάσχει σε αυτό συνολικά 217 σχολεία, 463 εκπαιδευτικοί και 6.540 μαθητές. Έχει βραβευτεί με το χρυσό και το ασημένιο βραβείο στον ετήσιο διαγωνισμό Education Leaders Awards και από την σχολική χρονιά 2021-2022 συμμετέχει με εκπαιδευτικό υλικό στην πλατφόρμα 21+, στα εργαστήρια δεξιοτήτων.

Στόχος του προγράμματος είναι να καλλιεργήσει τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο, και κυρίως τον σεβασμό των μνημείων, δηλαδή της μνήμης της πόλης των Αθηνών. Με σύνθημα «Γιατί η πόλη είναι μνήμη και πολιτισμός» αγωνίζεται να δημιουργήσει ενεργούς πολίτες (active citizens) που να αγαπούν και να φροντίζουν την πόλη και τα μνημεία της, διατηρώντας έτσι ζωντανή την ιστορία της.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι εντελώς δωρεάν για τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς της Αθήνας. Παρέχονται επίσης επιμορφωτικά σεμινάρια, ομιλίες, επισκέψεις συντηρητών στα σχολεία, βοηθητικά εγχειρίδια, ξεναγήσεις, βιβλία και μετακινήσεις στους συμμετέχοντες. Στις συνεργασίες του περιλαμβάνονται επίσης η Monumenta (Εταιρεία για την Προστασία της Φυσικής και Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς), η Εθνική Πινακοθήκη και Γλυπτοθήκη και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς. Το Πρόγραμμα διαχειρίζεται το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων.