«Για εκείνη»: Η Βάνα Ξένου στη Citronne Gallery

Η γυναικεία παρουσία στην ιστορία και την τέχνη αποτελεί το στοιχείο που ιχνηλατεί σε ολόκληρη την εικαστική της πορεία η Βάνα Ξένου. Έχοντας ως αφετηρία του προβληματισμού της τη γυναικεία φύση, αναμοχλεύει μορφές και σύμβολα που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορική μνήμη και στο κοινωνικό ασυνείδητο.

Τα έργα που παρουσιάζει στην καινούργια της ατομική έκθεση, με τίτλο «Για εκείνη», η οποία εγκαινιάζεται την Τρίτη 10 Μαΐου 2022, στις 20.00, στη Citronne Gallery στην Αθήνα (Πατριάρχου Ιωακείμ 19, Κολωνάκι), μορφοποιούν τη γυναικεία αρχετυπική οντότητα, μέσα από τα διαφορετικά πρόσωπα ή και προσωπεία που έχει πλάσει η φαντασία και σηματοδοτήσει η αρχαία «περιπέτεια» και η τραγωδιακή «καταστροφή».

Οι εικονιζόμενες μορφές άλλοτε προβάλλουν την αρχετυπική Μητέρα-Κόρη· άλλοτε, ως νεαρές κοπέλες υπαινίσσονται ή και προλέγουν τη μετάβασή τους στην γυναικεία ωριμότητα, όπωςτα μικρά κορίτσια στις φωτογραφίες του Λιούις Κάρολ, που προβάλλουν αυτήν τη διπλή ταυτότητα, ανάμεσα στο παιδί και τη γυναίκα. Στο μεγάλο τραπέζι με τις θεότητες της γης, ο θεατής έχει την αίσθηση ότι παρακολουθεί μεταμορφώσεις του αρχικού προτύπου, το οποίο βρίσκεται ίσως στα βάθη της γης, εκεί που άλλοτε τελούνταν τα κρυφά και σκοτεινά Ελευσίνια Μυστήρια.

Η Βάνα Ξένου αναζητεί  την αλήθεια που κρύβεται στο σώμα, γυμνό ή ντυμένο, μέσα από το μύθο και την ιστορία· το πέρασμα και το βίωμα της γυναίκας ανά τους αιώνες, όπως το αποτυπώνει σε μια μεγάλη φρίζα με παρατεταγμένα  σώματα, η οποία, ενδεχομένως, παραπέμπει στις φρίζες των αρχαιοελληνικών ναών.

Από τη Δήμητρα και την Περσεφόνη του μύθου της Ελευσίνας στην Εύα του βιβλίου της Γένεσης, από την Ιουδήθ της ΑρτεμισίαςΤζεντιλέσκι στη Λουκρητία του Λούκας Κράναχ ή την Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν, η Βάνα Ξένου μας εισάγει στο βάθος και το μυστήριο μιας μεταμορφούμενης ταυτότητας.

Όπως σημειώνει η ίδια η εικαστικός, «ο εικοστός αιώνας θα αποσταθεροποιήσει, με αμέτρητα έργα τέχνης, τα βιολογικά, ανατομικά και πολιτιστικά πεπρωμένα, τα οποία παραδοσιακά συνδέονται με το φύλο…» Ζώντας μια πραγματικότητα κατάργησης των ορίων, είναι σημαντικό από αυτήν την υπέρβαση να μην «εξορίζεται το άλλο. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι υπάρχει η επιθυμία για επαφή με την ετερότητα, και αν μπορέσουμε να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο στη σχέση μας με τον Άλλο, είναι πιθανό να οδηγηθούμε σε ένα κοινό μονοπάτι, χωρίς να χαθεί η ιδιαιτερότητα του άλλου».

Η Βάνα Ξένου (Αθήνα 1949) σπούδασε ζωγραφική και σκηνογραφία στην ΑνώτατηΣχολή ΚαλώνΤεχνών, στην Αθήνα (1968-1973), στην École Nationale Supérieure des Αrts Décoratifs και στην École Nationale Supérieure des Beaux-Αrts, στο Παρίσι (1974-1978). Το εικαστικότης έργο αναπτύχθηκε σε μια σειρά θεματικών ενοτήτων, μεγάλο μέρος του οποίου έχει στηριχθεί στους μύθους και τη φιλοσοφία των ελληνικών Μυστηρίων και ιδιαιτέρως στα Ελευσίνια Μυστήρια. Το διδακτικ της έργο, το οποίοστηρίχτηκε στην έρευνα και τις ερμηνείες του πλαστικού χώρου, επίσης έχει τη βάση του στην παιδευτική και μυητική διαδικασία των Ελευσινίων Μυστηρίων και το παρουσίασε με εκθέσεις, διαλέξεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ασχολήθηκεεπίσης με τη μελέτη του ιερού στην αρχαίαελληνική τέχνη. Είναι ομότιμη καθηγήτρια της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε δεκάδες ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.