Status Update: Κίττυ Παϊταζόγλου, ηθοποιός

Δεν μεγάλωσα σε καλλιτεχνική οικογένεια, ούτε μέσα σε παρασκήνια, περιοδείες και βιβλιοθήκες. Το θέατρο ήρθε στη ζωή μου στην εφηβεία, μια περίοδο που ένιωθα πως δεν χωρούσα πουθενά και ταυτόχρονα δεν μου έφτανε τίποτα.

Όλα με έχουν καθορίσει γι’ αυτό που είμαι ή δεν είμαι σήμερα. Όσο μεγαλώνω, δεν πιστεύω πια στη μία και μοναδική εμπειρία ή στον έναν και μοναδικό άνθρωπο που σου αλλάζει ως δια μαγείας τη ζωή. Έχει πολλή ψευδαίσθηση τελικά αυτό, πολύ βάρος. Φυσικά νιώθω απέραντη αγάπη κι ευγνωμοσύνη για δασκάλους μου στη σχολή κι ανθρώπους που συνάντησα και συναντώ, αναπτύσσουμε κοινή γλώσσα και μου ανοίγουν φωτεινούς ή σκοτεινούς δρόμους. Δρόμους, όμως, μπορεί να μου ανοίγει κι ένα άρθρο για τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου, ένας κολυμβητής που τερμάτισε τέταρτος, ένα φιλί ή μια πτήση στην οποία ποτέ δεν μπήκα…

Κι η Νομική δρόμος ήταν. Σπουδή. Μελέτη των ανθρώπων και των συστημάτων που φτιάχνουν για να ζήσουν μέσα σε αυτά – ή και όχι. Πήρα πτυχίο μα δεν την εξάσκησα, γιατί στην πρακτική της εφαρμογή ένιωσα πως χρειάζονταν πολλοί συμβιβασμοί στα πιστεύω μου, μεγάλες ψυχικές αντοχές και ισόβιο σκύψιμο σε σελίδες και νόμους που συνεχώς άλλαζαν. Στην τελική, υπήρχαν άλλοι που το γούσταραν περισσότερο και θα το έκαναν καλύτερα.

Κάποιες φορές για να ταρακουνήσω τα εργαλεία μου και την ψυχή μου μπαινοβγαίνω ως ηθοποιός και σ’ άλλα χωράφια, χορού, δραματουργίας, εξωτερικού ματιού σε μια παράσταση. Ίσως να φοβάμαι ακόμα να το αρθρώσω συνειδητά, μα, ενώ απολαμβάνω να αφήνομαι απόλυτα στο όραμα κάποιου, θέλω ταυτόχρονα να δημιουργώ και με τους δικούς μου όρους.

Τι ονειρεύομαι σε σχέση με τη δουλειά; Nα ταξιδέψουμε έξω, να αποκτήσουμε επιτέλους ένα στίγμα στο εξωτερικό. Γίνονται μεμονωμένα βήματα, αλλά υπάρχει ακόμα μια φοβερή εσωστρέφεια στην Ελλάδα σε σχέση με τον πολιτισμό γενικότερα.

Αντί να φοβάμαι ποια όνειρά μου μπορεί να μην πραγματοποιηθούν ποτέ, προτιμώ να βουτάω σε αυτά κι ας τρώω τα μούτρα μου.

Τη δουλειά μου τη θεωρώ βασικό όπλο αντίστασης. Όταν γίνεται με νόημα, μπορείς να χαρίσεις στους ανθρώπους μια υποψία πως τα πράγματα στη ζωή μπορεί να είναι κι αλλιώς. Μια ηλικιωμένη γυναίκα πέρυσι, όταν παίζαμε την «Άλκηστη» στην Ελευσίνα, μας είπε: «Εχω να μιλήσω στην αδερφή μου 23 χρόνια, έκλαιγα τόσο στην τελευταία σκηνή, σκεφτόμουν η ζωή τελειώνει, αύριο θα την πάρω τηλέφωνο». Δεν το λέω για επίδειξη, το λέω γιατί δυστυχώς -ή ευτυχώς – όταν ανεβαίνεις στη σκηνή έχεις μια ευθύνη. Δεν μπορείς να παίζεις για τον κόσμο, αν δε ζεις μέσα στον κόσμο.

Ουτοπία δεν υπάρχει, οπότε ας ψάξουμε να δούμε πώς μπορούμε να κάνουμε αυτόν τον κόσμο μας λίγο πιο όμορφο και λίγο πιο δίκαιο. Γιατί έναν τον έχουμε.

Το πόσο εύκολα συνηθίζουμε, αυτό με τρομάζει περισσότερο απ’ όλα. Από κούραση πια συνηθίζουμε στη βία, στη βρωμιά, συνηθίζουμε στις κωλοτούμπες της πολιτικής, συνηθίζουμε να το παίζουμε θύματα, να ψάχνουμε για Μεσσίες, συνηθίζουμε στο θυμό, την απόγνωση και τη μόνιμη κριτική. Συνηθίζουμε να μας αφορά ο εαυτός μας τελικά περισσότερο απ’ όλα.

Αν μπορώ να φανταστώ έναν κόσμο χωρίς βιβλία; Mα το θέμα δεν είναι τα βιβλία καθεαυτά, αλλά τι περιέχεται μέσα σε αυτά: η προσωπική, ανεξάρτητη, διαφορετική σκέψη. Τα βιβλία επιτρέπουν στους ανθρώπους να στοχάζονται με τρόπο υποκειμενικό και ανεξάρτητο. Άρα το ερώτημα είναι, αν μπορώ να φανταστώ ένα κόσμο χωρίς ελεύθερη, ατομική σκέψη. Ας μην πάμε πολύ μακριά σε Τραμπ, Μπολσονάρου κ.τ.λ., δόξα τω θεώ, τα δικά μας, εγχώρια, είναι αρκετά. Η μέση εκπαίδευση στη χώρα μας, αυτή τη στιγμή, προωθεί την κριτική σκέψη και τη διαφορετικότητα; O πολιτικός λόγος, έτσι όπως αρθρώνεται, απ’ όλες τις παρατάξεις, έχει στοχασμό; Έχει συνακόλουθη ανάληψη ευθύνης; Άσε τα social media, μόνιμο πεδίο λαϊκών εξάρσεων, μίσους και κούφιας ρητορικής. Να’ τος ο κόσμος του Μπράντμπερυ. Δίπλα μας – για να μην πω μέσα μας – είναι.

Κανένα μέσο μαζικής κουλτούρας δεν απορρίπτω, γιατί κανένα μέσο από μόνο του δεν είναι καλό ή κακό.

Πολλά βιβλία μ’ έχουν αλλάξει, σε τρία θα αναφερθώ: Τα «Κύματα» της Γουλφ, τα «Διηγήματα» του Μπόρχες, και τα «Ημερολόγια» του Σεφέρη. Γιατί η γραφή τους δεν καλουπωνόταν, ούτε βολευόταν σε κάτι, ήταν ατόφια πληγή και μάγια. Άλλαζαν την ανάσα μου καθώς τα διάβαζα.