Το Athens Jazz γίνεται 25 και η ελληνική σκηνή γιορτάζει – με το βλέμμα στραμμένο στην νέα της εποχή

Φέτος, το Athens Jazz, το μεγαλύτερο φεστιβάλ της χώρας για την τζαζ μουσική, κλείνει 25 χρόνια παρουσίας και δεν θα γινόταν να μην το γιορτάσει με την πιο μεγάλη, τολμηρή διοργάνωσή του μέχρι τώρα. Από τις 25 έως τις 31 Μαϊου, επιστρέφει στη σταθερή του στέγη, την Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, για μια «γιορτή» που δεν λειτουργεί μόνο ως μια επετειακή αναδρομή στην πλούσια ιστορία του φεστιβάλ, αλλά και ως μια ζωντανή υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο η jazz συνεχίζει να εξελίσσεται, να αφομοιώνει νέες επιρροές, να συνομιλεί με το παρόν.

Το 25ο Athens Jazz, λοιπόν, θα σβήσει τα 25 κεράκια του, με ένα πρόγραμμα που κοιτά «μπροστά», αποτίοντας παράλληλα φόρο τιμής στην ιστορία του είδους και του φεστιβάλ, μέσα από ένα φιλόδοξο line up που – όπως πάντα – περιλαμβάνει ήχους και σχήματα από όλο τον κόσμο.

Παραδοσιακά, η πρώτη ημέρα του φεστιβάλ είναι «ελληνική». Φέτος, για πρώτη φορά δεν πραγματοποιήθηκε το καθιερωμένο open call (που ομολογουμένως μάς έχει συστήσει σε μερικά πολύ ενδιαφέροντα σχήματα στο παρελθόν), ώστε στη σκηνή να βρεθούν δύο σχήματα με καλλιτέχνες που έχουν συνδεθεί με την ιστορία του φεστιβάλ: Το Stavros Lantsias Quartet (Σταύρος Λάντσιας σε πιάνο, μελόντικα, μεταλλόφωνο, Ανδρέας Πολυζωγόπουλος σε τρομπέτα & φλικόρνο, Μιχάλης Καλκάνης στο κοντραμπάσο, Μιχάλης Καπηλίδης στα τύμπανα) και η Greek Cooking Band, που δημιουργήθηκε ειδικά για την 25η διοργάνωση με μέλη προηγούμενους νικητές και δημιουργούς της ελληνικής μέρας του φεστιβάλ. Το κουαρτέτο του διακεκριμένου Έλληνα πιανίστα Σταύρου Λάντσια θα παρουσιάσει το αφιέρωμα “My Ennio Morricone”, ενώ η Greek Cooking Band θα αναβιώσει τη συνάντηση του σαξοφωνίστα Phil Woods με τον μπουζουξή Ιορδάνη Τσομίδη στον θρυλικό δίσκο Greek Cooking – μέσα από μια σύγχρονη, φυσικά, προσέγγιση.

© Βαγγέλης Πατσιαλός

Έτσι, η 25η Μαϊου, θα έχει ιδιαίτερο βάρος, μέσα από αυτή τη βραδιά “έκπληξη”, που θα είναι αφιερωμένη στη διαδρομή του φεστιβάλ – μια διαδρομή, που φυσικά είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της εγχώριας jazz σκηνής. Ίσως γι’ αυτό το Athens Jazz παραμένει, έπειτα από 25 χρόνια, κάτι περισσότερο από ένα μεγάλο μουσικό event. Για κοινό και μουσικούς, αποτελεί έναν σταθερό τόπο συνάντησης, ανταλλαγής και δημιουργικής εξέλιξης – μια σχέση που αποτυπώνεται και στα λόγια των ανθρώπων που συμμετέχουν στη φετινή επετειακή, «ελληνική» βραδιά.

«Το πιο σημαντικό είναι ότι καθιερώθηκε ένας σταθερός θεσμός, ένα ετήσιο ραντεβού στο τέλος του Μαΐου για όλους τους φίλους της τζαζ, που προσφέρει ένα βήμα ώστε να παρουσιαστούν όχι μόνο γνωστά, αλλά και νέα, ταλαντούχα σχήματα της ελληνικής jazz σκηνής» μάς λέει ο πιανίστας Σταύρος Λάντσιας του Stavros Lantsias Quartet για το Athens Jazz, δίνοντας έμφαση στις υψηλού επιπέδου παραγωγές που προσφέρει το φεστιβάλ όλα αυτά τα χρόνια: «Είναι επίσης σημαντικό ότι [το φεστιβάλ] πραγματοποιείται σε μια μεγάλη σκηνή με επαγγελματικές προδιαγραφές, δίνοντας την ευκαιρία τόσο στους μουσικούς όσο και στο κοινό να απολαύσουν τη μουσική κάτω από τις καλύτερες δυνατές συνθήκες».

Το Athens Jazz κατάφερε να γίνει θεσμός και ταυτόχρονα ένα σημείο συνάντησης για την ελληνική σκηνή

Η έννοια του “θεσμού” επανέρχεται και στη συζήτηση με τον κιθαρίστα Αλέξανδρο Δανδουλάκη της Greek Cooking Band, ο οποίος βλέπει το Athens Jazz όχι μόνο ως φεστιβάλ αλλά και ως τόπο συνάντησης μιας ολόκληρης κοινότητας. «Για εμένα, ελληνική Jazz σκηνή σημαίνει ότι μουσικοί και ακροατήριο γινόμαστε ένα. Δεν διαχωρίζω το κοινό και τους μουσικούς. Το Athens Jazz κατάφερε να γίνει θεσμός και ταυτόχρονα ένα σημείο συνάντησης για την ελληνική σκηνή που κάθε χρόνο δείχνει συνέπεια στο ραντεβού. Αυτό από μόνο του είναι πολύ σημαντικό. Επίσης το festival έδειξε διάθεση από πολύ νωρίς να διευρύνει τα “Jazz όρια” δίνοντας χώρο και σε άλλα μουσικά ρεύματα από την παράδοση κάθε χώρας μέχρι και την ηλεκτρονική μουσική και με αυτό τον τρόπο προσέλκυσε και προσελκύει ακόμα νεότερο ακροατήριο» παρατηρεί ο κιθαρίστας του σχήματος.

Το Stavros Lantsias Quartet φέρνει το “My Ennio Morricone” στο Athens Jazz

Στο πλαίσιο του 25ου Athens Jazz, το αφιέρωμα του Stavros Lantsias Quartet “My Ennio Morricone” θα λειτουργεί ουσιαστικά ως φόρος τιμής στον Γιώργο Χαρωνίτη – «έναν άνθρωπο που έχει προσφέρει τα μέγιστα τόσο στην ελληνική τζαζ όσο και στο ίδιο το φεστιβάλ» όπως λέει ο Σταύρος Λάντσιας.

Ο Σταύρος Λάντσιας αποκαλύπτει ότι το πρότζεκτ αυτό ήταν πολύ αγαπημένο στον Γιώργο Χαρωνίτη – αλλά και στο κοινό: «Εύκολα θα μπορούσε να πει κάποιος ότι οι μουσικές για ταινίες παραμένουν διαχρονικές όσο διαχρονικές παραμένουν και οι ίδιες οι ταινίες. Στην περίπτωση του Morricone όμως, εκείνος καταφέρνει — υπηρετώντας πάντα το όραμα του σκηνοθέτη — να δημιουργεί αριστουργήματα που παραμένουν αγαπημένα στο κοινό ανεξάρτητα από την επιτυχία της ταινίας. Προσωπικά πιστεύω ότι ο «Μαέστρος» έχει την ικανότητα να μας αγγίζει βαθιά συναισθηματικά μέσα από μια γλώσσα που στην επιφάνειά της φαίνεται απλή, αλλά σε δεύτερη ανάγνωση αποκαλύπτει τη μεγαλοφυΐα του τόσο ως συνθέτη όσο και ως ενορχηστρωτή».

Greek Cooking Band ή αλλιώς μια dream team με καλλιτέχνες που έχουμε δει στο Athens Jazz. Φωτογραφία © Βαγγέλης Πατσιαλός

Όσο για την Greek Cooking Band, πρόκειται για ένα σχήμα που εμπνεύστηκε ο Άγγελος Κυρούσης, ειδικά για το φεστιβάλ! Έχοντας ως αφετηρία τον εμβληματικό δίσκο του Phil Woods, “Greek Cooking”, έρχεται να αναβιώσει ξανά το εκρηκτικό αυτό μείγμα αμερικανικής τζαζ και ελληνικής λαϊκής παράδοσης. «Η ιδέα είναι να παίξουμε ένα μεγάλο μέρος του θρυλικού δίσκου του Phil Woods, “Greek Cooking” που κυκλοφόρησε από την Impulse το 1967 και πρόκειται για έναν σπουδαίο spiritual jazz άλμπουμ. Το κύριο χαρακτηριστικό αυτού του δίσκου είναι η συμμετοχή του Ιορδάνη Τσομίδη στο μπουζούκι. Η έμπνευση του Άγγελου Κυρούση να μας μαζέψει όλους και να μας κάνει μπάντα προέρχεται από το London Brew, από τον δίσκο-αναβίωση δηλαδή του θρυλικού Bitches Brew του Miles Davis. Δε θα μπορούσαμε να σκεφτούμε καλύτερη αφορμή και ευκαιρία να παίξουμε για πρώτη φορά από το Athens Jazz. Είναι κάτι πολύ σημαντικό για εμάς καθώς είμαστε μουσικοί είτε παρόμοιων είτε τελείως διαφορετικών επιρροών και το αποτέλεσμα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον» λέει ο Αλέξανδρος Δανδουλάκης, ο οποίος στην μπάντα συναντά τους Γιώργο Κοντραφούρη (πλήκτρα), Γιάννη Κασέτα (τενόρο σαξόφωνο), Fausto Sierakowski (άλτο σαξόφωνο), Γιώργο Κωνσταντίνου (μπάσο), Παναγιώτη Κωστόπουλο (ντραμς), Νίκο Τατασόπουλο στο μπουζούκι, αλλά και τη φωνή της special guest Νεφέλης Φασούλη.

Δεν θα μπορούσαμε να σκεφτούμε καλύτερη αφορμή και ευκαιρία από το Athens Jazz, για να παίξει η Athens Cooking Band για πρώτη φορά

Μιλάμε, λοιπόν, για μια dream team που αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας ένα πολύ ιδιαίτερο πρότζεκτ. «Ο δίσκος του ‘67 είναι το υπόβαθρο, η ιδέα και η αφορμή. Στο set να περιμένουμε ένα συμπαγές και φρέσκο Rhythm section, Φούρης, Κασσέτας και Fausto να δοκιμάζουν τα όρια τους, η Νεφέλη να τραγουδάει με τον μοναδικό της τρόπο κομμάτια τα οποία θα μπορούσαν να θεωρούνται “ελληνικά Jazz Standards” και τον Νίκο Τατασόπουλο να κάνει το μπουζούκι να ακούγεται όπως ποτέ δεν φανταζόμουν» μαθαίνουμε, όταν ζητάμε μια μικρή γεύση από το set της Δευτέρας.

© Βαγγέλης Πατσιαλός

Αυτή η συνομιλία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν είναι, άλλωστε, και ο πυρήνας της φετινής «ελληνικής» ημέρας του Athens Jazz – που παραδοσιακά δεν αντιμετωπίζει τη jazz σαν ένα «μουσειακό» είδος, αλλά σαν μια μουσική που επιστρέφει συνεχώς στις ρίζες της για να τις επαναπροσδιορίσει, να τις φέρει ξανά στο σήμερα μέσα από νέες αναγνώσεις και αυτοσχεδιασμούς.

«Οι jazz μουσικοί ανέκαθεν επέλεγαν τραγούδια και, μέσα από ευφάνταστες διασκευές και αυτοσχεδιασμούς, τα μετέτρεπαν σε “jazz standards”, δηλαδή στο βασικό ρεπερτόριο της jazz μουσικής. Φιλοδοξία μου, μέσα από την επιλογή των αθάνατων μελωδιών του Morricone, είναι να αναδείξω τη διαχρονικότητα και τη δύναμή τους μέσα από μια σύγχρονη προσωπική jazz προσέγγιση, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη αλλά και συνεχίζοντας δημιουργικά αυτή τη μουσική παράδοση» λέει ο Σταύρος Λάντσιας.

© Βαγγέλης Πατσιαλός

Από την άλλη, η Greek Cooking Band προσεγγίζει την έννοια της συνέχειας της τζαζ, μέσα από το πάντρεμα της spiritual jazz με την ελληνική λαϊκή παράδοση, επιχειρώντας να επαναφέρει στο σήμερα το πνεύμα του ιστορικού “Greek Cooking” με μια νέα, σύγχρονη ματιά.

Για τον Αλέξανδρο Δανδουλάκη, αυτό συνδέεται άμεσα με τη “θεματική” της ημέρας: «Είναι ακριβώς αυτό. Η μνήμη, ο σεβασμός και η αγάπη για την Jazz και τον αυτοσχεδιασμό αλλά και η συνέχεια, η νέα ματιά και η εξέλιξη μας. Επίσης είναι πολύ σημαντική η έννοια του γκρουπ, της ομάδας. Όταν παίζουμε με Κοντραφούρη, Τατασόπουλο, Κασσέτα, Fausto, Νεφέλη, Κωστόπουλο, Κωνσταντίνου τα πράγματα είναι μαγικά. Μια ομάδα ανθρώπων που έχουν το λεξιλόγιο αλλά αφήνουν και τη φαντασία να τους να οδηγήσει».

© Βαγγέλης Πατσιαλός

Ίσως τελικά αυτή να είναι και η μεγαλύτερη επιτυχία του Athens Jazz μέσα σε αυτά τα 25 χρόνια: Κατάφερε να δημιουργήσει έναν χώρο όπου η ελληνική jazz σκηνή δεν φοβάται να πειραματιστεί. Και φυσικά, η τζαζ σκηνή πλέον διαθέτει περισσότερη αυτοπεποίθηση, τη δική της ταυτότητα και – όπως φαίνεται από τα λόγια των ίδιων των μουσικών – φιλοδοξεί να διεκδικήσει ακόμη μεγαλύτερο χώρο τα επόμενα χρόνια.

Σταύρος Λάντσιας: Ευχή μου είναι να δημιουργηθεί μια ξεκάθαρη ταυτότητα, ώστε το brand name “Greek Jazz” να γίνει περιζήτητο στα φεστιβάλ του εξωτερικού

«Πλέον έχουμε πάρα πολλούς ικανούς μουσικούς, με σωστή νοοτροπία και χαρακτήρα, που μπορούν να αντιπροσωπεύουν τη χώρα μας με επιτυχία όπου κι αν εμφανίζονται. Ευχή μου είναι να δημιουργηθεί μια ξεκάθαρη ταυτότητα, ώστε το brand name “Greek Jazz” να γίνει περιζήτητο στα φεστιβάλ του εξωτερικού. Παράλληλα, θα ήθελα να δω περισσότερα φεστιβάλ-θεσμούς στην Ελλάδα — αξιοποιώντας τις υπέροχες τοποθεσίες μας, από αρχαία θέατρα μέχρι τα πανέμορφα νησιά — που θα λειτουργούν ως πόλος έλξης σημαντικών μουσικών από το εξωτερικό αλλά και ως διεθνής προορισμός για «jazz tourism». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ιστορικό Montreux Jazz Festival» λέει ο Σταύρος Λάντσιας.

Για τον Αλέξανδρο Δανδουλάκη, το μεγάλο ζητούμενο είναι η jazz να ξαναβρεί τη βαθιά κοινωνική και συλλογική της διάσταση: «Θα ήθελα η Jazz να αποκτήσει ξανά μια λαϊκή και κοινωνική διάσταση. Να μην φαντάζει μια μουσική απρόσιτη, δύσκολη και αμέτοχη στα κοινά. Να συνδεθεί ξανά με τον κόσμο και την ολοκληρωτική ψυχαγωγία του. Από την εσωτερικότητα και την περισυλλογή μέχρι την ξέφρενη διασκέδαση και τον χορό, όλα να γίνουν ένα. Υπάρχουν λαμπρά παραδείγματα και είμαστε σε εξαιρετικό δρόμο, για παράδειγμα οι Barakos Orchestra, Haris Lamprakis Quartet, η Νίκη Κοκκόλη, ο Βύρωνας Ντόλας, οι Soul Peanuts και πάρα πολλοί άλλοι μουσικοί και group, είναι φωτεινές ελπίδες».

Στα 25 του χρόνια, λοιπόν, το Athens Jazz μοιάζει να αποδεικνύει ακριβώς αυτό. Η jazz στην Ελλάδα δεν αποτελεί μια κλειστή ή εσωστρεφή σκηνή, αλλά έναν ζωντανό οργανισμό που συνεχίζει να εξελίσσεται, να πειραματίζεται και να αναζητά διαρκώς νέους τρόπους έκφρασης. Αρκεί να είσαι εκεί στις 25 Μαΐου, για να την ανακαλύψεις.