«Το όνειρο του Τάτλιν» στο Ωδείο Αθηνών: Έκθεση για τις ουτοπίες των καιρών μας

Από την «Πολιτεία» του Πλάτωνα και τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες μέχρι την κομμουνιστική ουτοπία και τη σύγχρονη φαντασίωση της μετοίκισης στον πλανήτη Άρη, το ουτοπικό φαντασιακό, με τη μορφή είτε της ευτοπίας είτε της δυστοπίας, συνοδεύει την ανθρώπινη σκέψη, αλλά και την πολιτική δράση, με στόχο τη διαφυγή από ένα προβληματικό «εδώ και τώρα».

Αυτό το διαχρονικό ουτοπικό στοιχείο που συνοδεύει την ανθρώπινη ιστορία σε όλη της την πορεία επιχειρούν να προσεγγίσουν 50 εικαστικοί καλλιτέχνες, ο καθένας κι η καθεμιά με τον δικό του τρόπο και τη δική της εκφραστική γλώσσα, στη μεγάλη έκθεση με τίτλο «Το όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες. Η αιώνια επιστροφή», που επιμελείται ο Δημήτρης Τρίκας και εγκαινιάζεται την Πέμπτη 2 Οκτωβρίου στον Α’ όροφο του Ωδείου Αθηνών.

Σύνθετο: Φούξια Αμερική, Ειρήνη Μαντινάου, Διαστάσεις μεταβλητές, 2025

Η έκθεση φιλοξενείται στο Ωδείο Αθηνών, το εμβληματικό κτίριο του μοντερνιστή αρχιτέκτονα Ιωάννη Δεσποτόπουλου, και συνοδεύεται από ένα εκτενές δημόσιο πρόγραμμα, με ομιλίες, performances και καλλιτεχνικές δράσεις, σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά εργαστήρια. Αυτές οι παράλληλες εκδηλώσεις θα προηγηθούν των εγκαινίων και θα ξεκινήσουν την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου (16.00-20.00). Θα συνεχιστούν έως και την 1η Οκτωβρίου, αλλά και κάθε Σάββατο κατά τη διάρκεια της έκθεσης, τις ίδιες ώρες.

Η εικαστική έκθεση «Το όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες, η αιώνια επιστροφή» και το δημόσιο πρόγραμμα που τη συνοδεύει αναζητούν τις εικόνες της ουτοπίας και έχουν στόχο να διερευνήσουν τόσο αυτές τις διαδρομές του ανθρώπινου νου όσο και τις υπαρξιακές, κοινωνικές και πολιτικές αναγκαιότητες που τις συντηρούν ως αέναα αιτήματα προς το μέλλον. «Ένα μέλλον που φέρνει διερωτήσεις για τον μετάνθρωπο των νέων τεχνολογιών, που θέλει να κυριαρχήσει στην ίδια του την εξέλιξη και να αντικαταστήσει οριστικά τον θεό, αλλά που μπορεί να υποχρεωθεί έως και στη μετοίκιση μετά τη «μεγάλη καταστροφή» ή μετά τις πολλές μικρότερες οικολογικές καταστροφές που εξελίσσονται ανεμπόδιστα και ραγδαία», επισημαίνει ο επιμελητής της έκθεσης Δημήτρης Τρίκας.

Paradise on Earth, Ελένη Μουζακίτη

Οι καλλιτέχνες και οι καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν στην έκθεση «To όνειρο του Τάτλιν» μιλούν για τις ουτοπίες που νοηματοδοτούν τις ζωές των ατόμων, ξεκινώντας από το παρελθόν και τον πλούτο που επέδειξε η ανθρώπινη φαντασία και επιθυμία, και φτάνοντας στο steampunk, το cybergpunk και τα μεγάλα υπαρξιακά, ηθικά, και πολιτικά διλήμματα που επιφυλάσσει το μέλλον.

Αν ζούσε σήμερα ο Μάλεβιτς θα ήταν φίλος μου, Μάριος Σπηλιόπουλος

Το Ωδείο Αθηνών αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του όλου project, καθώς αναπαράγει το ύφος και τα προτάγματα του μοντερνισμού, αλλά, πέραν του αρχιτεκτονικού του ενδιαφέροντος, το κτίριο υπήρξε η προσωπική ουτοπία ενός μεγάλου μοντερνιστή αρχιτέκτονα, του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. «Η ενεργοποίηση του εμβληματικού αυτού κτιρίου συνιστά ένα δυναμικό σχόλιο του σήμερα σε μια διαρκή ουτοπία που μας έρχεται από την καρδιά του περασμένου αιώνα», επισημαίνει ο επιμελητής σε σημείωμά του.

Το παράλληλο δημόσιο πρόγραμμα της έκθεσης «Το όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες. Η αιώνια επιστροφή» ξεκινά την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου με την ημερίδα με τίτλο «Δημοκρατία: από την πειθάρχηση στην επιτήρηση. Θα μιλήσουν πάλι οι υποτελείς;», στην οποία παίρνουν μέρος κοινωνικοί και πολιτικοί επιστήμονες, καθηγητές φιλοσοφίας, ψυχολόγοι κ.ά.

Δημήτρης Αληθεινός, Δημήτρης Αμελαδιώτης, Φίλιππος Βασιλείου, Κωστής Βελώνης, Μπάμπης Βενετόπουλος, Βασίλης Βλασταράς, Στρατής Βογιατζής, Αντώνης Βολανάκης, Βασίλης Γεροδήμος, Νίκος Γιαβρόπουλος, Γιάννης Γρηγοριάδης – Γιάννης Ισιδώρου, Σοφία Δαμουλή, Αναστασία Δούκα, Γιώργος Δρόσος, Κατερίνα Ζαφειροπούλου, Θόδωρος Ζαφειρόπουλος, Πηνελόπη Θωμαΐδη, Νάντια Καλαρά, Φωτεινή Καλλέ, Μπάμπης Καραλής, Ζήσης Κοτιώνης – Μαριάνθη Ευθυμίου, Άλεξ Λουλούδης, Αρχιτέκτονες της Φάλαινας (Ίρις και Λήδα Λυκουριώτη), Ειρήνη Μαντινάου, Αναστάσης Μελέτης, Νίκος Μόσχος, Ελένη Μουζακίτου, Μάνια Μπενίση, Κατερίνα Μπότσαρη, Νουράκο, Μαρία Παπανικολάου, Ντάνα Παπαχρήστου, Πηνελόπη Πετσίνη, Νίκος Ποδιάς, Πάνος Προφήτης, Δημήτρης Ρεντούμης, Κύριλλος Σαρρής (1950-2024), Φανή Σοφολόγη, Μάριος Σπηλιόπουλος, Αθανασία Τσάτσου, Γιώργος Τσεριώνης, Μάρω Φασουλή, Μάριος Φούρναρης, Γιούλα Χατζηγεωργίου, Μάριος Χατζηπροκοπίου – Αντώνης Αντωνίου (video editing), Cε_Lab (Χρήστος Χαρίσης και Ελένη Μολύβα), Κώστας Χριστόπουλος, Poka Yio