Ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης γράφει ένα τραγούδι για τον Γρηγόρη Λαμπράκη

Εχει γράψει θεατρικό έργο («Λα Πουπέ») που έσπασε ταμεία· θεατρικό έργο («Κέικ») που ανέβηκε σε επίσημη πρώτη στη σκηνή του Εθνικού· έργο εφηβικού θεάτρου («Στην οθόνη φως») κατά παραγγελία από τη Στέγη. Νωρίτερα είχε ξεκινήσει να γράφει μυθιστορήματα (συστήθηκε με θόρυβο χάρη στους «Τέσσερις τοίχους»). Ποτέ, όμως, δεν είχε γράψει λιμπρέττο. Ποτέ, μέχρι σήμερα. Ο διακεκριμένος συγγραφέας Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης συμμετέχει στο πείραμα της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ να παρουσιάσει το εμβληματικό «Ζήτα» του Βασίλη Βασιλικού ως όπερα αλλά ξεκαθαρίζει πως, παρόλα αυτά, «το λιμπρέττο δεν είναι ένας άλλος κόσμος. Είναι κι αυτό ένα κομμάτι του συγγραφικού κόσμου, πολύ απαιτητικό μεν αλλά με πολλές συγκινήσεις δε. Χρειάζεται να κουρδίσεις τη δημουργικότητα σου σε μια άλλη χορδή αφού το κείμενο δεν θα ειπωθεί μα θα τραγουδηθεί. Στην αρχή αυτό φάνταζε δεσμευτικό, τελικά νομίζω πως αποδείχθηκε απελευθερωτικό» λέει.

_{Ο συγγραφέας Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.}

Η “σπαζοκεφαλιά” βεβαίως ήταν δεδομένη: Πως αποκτά παραστατική δομή ένα ντοκιμαντερίστικο, με συγκεκριμένες λογοτεχνικές αρετές μυθιστόρημα και μάλιστα με την πυκνότητα του «Ζήτα»; «Τα γεγονότα, τα πρόσωπα και οι πληροφορίες, τα αισθήματα και οι αισθήσεις συγκροτούσαν ένα χαοτικό σύμπαν με δικούς του κανόνες» παραδέχεται ο Χατζηγιαννίδης. Εγκαταλείποντας τη συγγραφική μοναχικότητα και δουλεύοντας για πρώτη φορά με το συνθέτη Μηνά Μπορμπουδάκη συμφώνησαν εξ αρχής σε όσα θα επιδίωκαν να εκπροσωπήσει το δικό τους «Ζ». «Δεν θέλαμε ένα έργο εγκλωβισμένο στη λογική του ντοκιμαντέρ, συνθήκη που είχε υιοθετήσει τόσο το βιβλίο όσο και η ταινία του Κώστα Γαβρά. Επιδιώξαμε, λοιπόν, να φύγουμε από τα γεγονότα – όσο συνταρακτικά κι αν ήταν αυτά – και να βυθιστούμε στα πρόσωπα και στις ψυχές τους. Το έργο αντανακλά τις εσωτερικές φωνές των ηρώων».

_{Ο Δημήτρης Παπανικολάου ενσαρκώνει τον «Ζ», Γρηγόρη Λαμπράκη.}

Κυριαρχεί, ασφαλώς, η μορφή του Γρηγόρη Λαμπράκη. Στο οπερατικό «Ζήτα» που σκηνοθετεί η Κατερίνα Ευαγγελάτου με το Δημήτρη Παπανικολάου στον επώνυμο ρόλο, ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης αναπτύσσει τη φιγούρα του σε πληρότητα: Ενα πληθωρικό πλάσμα, γόνο πολυμελούς οικογένειας, πρωταθλητή Ελλάδος και βαλκανιονίκη του στίβου, διακεκριμένο γιατρό με τεράστιο ανθρωπιστικό ενδιαφέρον που τελικά τον στρέφει στην πολιτική. «Αρκεί να παρακολουθήσει κανείς τις ομιλίες του για να συνειδητοποιήσει πόσο λαμπερό πρόσωπο ήταν. Από τη στιγμή που ο συγγραφέας κατανοήσει αυτή την αξία, δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο παρά να αναδείξει το πραγματικό» παρατηρεί ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.

_{Η πρωταγωνιστική ομάδα της όπερας σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου.} 

Το διεθνώς αναγνωρισμένο έργο του Βασιλικού ήταν μια άριστη πηγή πληροφοριών για τα γεγονότα που προηγήθηκαν και διαδέχθηκαν την δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ. Ωστόσο, η έρευνα σε αρχεία είναι μια πάγια τακτική για τη δουλειά του συγγραφέα – πόσω μάλλον όταν συμπίπτει με μια τέτοια σημαίνουσα στιγμή της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας. «Αισθάνθηκα την υποχρέωση να αναζητήσω κι άλλες πληροφορίες που υψώθηκαν πέρα από την ανάγκη μου να στοιχειοθετήσω το λιμπρέττο. Το υλικό αυτό μπορούσε κάλλιστα να μην αποτυπωθεί στο κείμενο, μου παρείχε ωστόσο μια ασφάλεια ότι κατέχω το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτικό περιβάλλον της εποχής».

Κόντρα στην όποια συγγραφική βουλιμία, το λυρικό κείμενο είχε την ανάγκη μιας εξαντλητικής οικονομίας λόγου. Η ομάδα του «Ζ» επένδυσε πάνω σ’ ένα λιτό γλωσσικό ύφος ώστε η όπερα να αποτυπωθεί από τους θεατές «σαν μια ψυχική εμπειρία γύρω από μια εποχή κι ένα συμβάν κι όχι σαν εργαλείο ενημέρωσης τους».

Ποιά χτυπάει η καρδιά όλου αυτού του συγγραφικού εχγειρήματος; Ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης δεν διστάζει στιγμή να πει πως το «Ζ» «αντανακλά την αξία του ανθρώπου και τον αγώνα του να την υπερασπιστεί. Σ’ αυτόν ακριβώς τον αγώνα τάχθηκε ο Λαμπράκης, δίχως να πτοηθεί από την ταραγμένη εποχή στην οποία ζούσε. Ηταν αποφασισμένος να θυσιαστεί για τα ιδανικά του».

Μοιάζει μακρινή αυτή η στάση ζωής μολονότι η αφήγηση της επαναφέρει την ανάγκη να αντλήσουμε από αντίστοιχα παραδείγματα βίου που δεν απέχουν από εμάς παρά μερικές δεκαετίες. «Φαίνεται, όμως, πως όσο πιο ασφαλής αισθάνεται κανείς, τόσο περισσότερο φοβάται» σχολιάζει ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης. «Η ασφάλεια είναι εγκλωβισμός, μα η ανασφάλεια δίνει θάρρος. Σε αντίθεση με το Γρηγόρη Λαμπράκη μας λείπει το θάρρος».