Η Επιστροφή

Το 1823 στα αχαρτογράφητα ακόμη παγωμένα βουνά της Μοντάνα και της Βόρειας Ντακότα ο ιχνηλάτης Χιου Γκλας (Leonardo DiCaprio) οδηγεί μια ομάδα κυνηγών στην αναζήτηση αρκούδων. Οι γούνες των θηλαστικών ισοδυναμούν με εισιτήριο στον επίγειο παράδεισο για τους κυνηγούς, που ονειρεύονται να αγοράσουν «ένα κτήμα στο Τέξας για μια τεμπέλικη ζωή». Όμως η φύση έχει αντίθετη άποψη. Από τη μια οι «άγριοι» ινδιάνοι που σχεδόν αποδεκατίζουν την αποστολή κι από την άλλη οι δύσκολες καιρικές συνθήκες, κάνουν τα εναπομείναντα μέλη της αποστολής της γουνεμπορικής εταιρείας να εγκαταλείψουν κάθε σκέψη γύρω από το (αμερικανικό) όνειρο τους και να σκεφτούν πως θα σώσουν το δικό τους τομάρι.

Όταν μια πελώρια αρκούδα αιφνιδιάζει τον Γκλας και τον κατακρεουργεί, η ομάδα διχάζεται ως προς το τι πρέπει να πράξει. Ανατίθεται σε 3 άντρες να φροντίσουν τον ημιθανή ήρωα μέχρι το τέλος του, όμως ένας εξ αυτών (ο Tom Hardy σε μεγάλη ερμηνεία είναι υποψήφιος για το Όσκαρ β ρόλου) έχει διαφορετικά σχέδια. Ο Γκλας εγκαταλείπεται σε τραγική κατάσταση, όμως θα καταφέρει να επιβιώσει και να επιστρέψει για την εκδίκηση του.

«Με κομμένη την ανάσα». Αγαπημένη φράση των κριτικών που σημαίνει ότι ένα φιλμ μπορεί να είναι τόσο καθηλωτικό που σου κόβει την πνοή. Τις περισσότερες φορές χρησιμοποιείται αβίαστα και δίχως να έχει σχέση με την πραγματικότητα.

Στην «Επιστροφή» όμως το χιλιοειπωμένο σλόγκαν έχει λόγο ύπαρξης. Μάλιστα είναι το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό ανασύροντας από τη μνήμη 2-3 συγκλονιστικές σκηνές (η πάλη του ήρωα με την αρκούδα είναι ήδη σκηνή ανθολογίας στην ιστορία του σινεμά), μοναδικής δεξιοτεχνίας από τον τελειομανή Iñárritu που κατασκεύασε ένα έργο μεγάλης πνοής. Για να το πετύχει αυτό δεν δίστασε να υπερδιπλασιάσει το κόστος παραγωγής (το αρχικό μπάτζετ των 60 εκατομμυρίων δολαρίων τελικά έφτασε στα 130 εκατομμύρια) επιμένοντας στην αυθεντικότητα και τον ακατέργαστο ρεαλισμό.

Μεταξύ άλλων επένδυσε στο γύρισμα σε φυσικό φως και στο περισσότερο φωτογενές χιόνι της Αργεντινής αντί του αρχικού προορισμού που ήταν ο Καναδάς. Σε συνεργασία με το το διευθυντή φωτογραφίας Emmanuel Lubezki (μόνιμος συνεργάτης του Τέρενς Μάλικ), ο μεξικανός σκηνοθέτης δημιούργησε μια πρωτόγνωρη κινηματογραφική αίσθηση όπου ο ωμός, τραχύς ρεαλισμός δένει υποδειγματικά με την ποιητική ματιά και τη φιλοσοφική υπαρξιακή αγωνία.

Ανάμεσα στα ανυπέρβλητης ομορφιάς πλάνα που θυμίζουν… παλιό Μάλικ ο Iñárritu ξεδιπλώνει την προβληματική του, που είναι βγαλμένη θαρρείς από το σινεμά του Χέρτζογκ, του Πεν («Μεγάλο ανθρωπάκι») και του Τζάρμους («Ο νεκρός»). Ο αγώνας για επιβίωση, η εκδικητική μανία, η θέληση του ανθρώπου να ξεπεράσει τα όρια του είναι οι προφανείς αναγνώσεις ενός πρώτου επιπέδου.

Σε ένα δεύτερο, περισσότερο δηκτικό και απαιτητικό επίπεδο όμως, ο δημιουργός χρησιμοποιεί την αληθινή ιστορία του Γκλας για να αποδομήσει το αμερικανικό όνειρο, να αποκαθηλώσει τα ιερά σύμβολα της Άγριας Δύσης (ένας κόσμος βίας και πρωτοφανούς αγριότητας όπου η γενοκτονία των ινδιανών από Άγγλους και Γάλλους γίνεται «στο όνομα του Θεού»), να υμνήσει την αρχέγονη ομορφιά και δύναμη της Φύσης. Για να οδηγηθεί σε αυτό το μαγικό αποτέλεσμα, δανείστηκε την αρχική ύλη από το best seller του Michael Punke (κυκλοφορεί στα ελληνικά από την Key Books) και την διάνθισε με μυθοπλαστικά και αφηγηματικά εργαλεία που προσδίδουν στο φιλμ μια απόκοσμη σχεδόν γοητεία.

Ανάμεσα στα εργαλεία τούτα υπάρχει κι ο χαρακτήρας κλειδί για την εξέλιξη της πλοκής, ο ινδιάνος γιος του Γκλας, που δεν υπάρχει καν στο βιβλίο! Ο Di Caprio, διέγνωσε σωστά τα σημάδια του έργου κι εγκατέλειψε το πρότζεκτ του «Steve Jobs» για να αφοσιωθεί στην «Επιστροφή», δίνοντας μια ερμηνεία ζωής που θα του χαρίσει, όπως όλα δείχνουν τη μεγάλη διάκριση. Ακόμη κι αν αυτό δεν συμβεί (ειρωνεία θα είναι να χάσει το Όσκαρ από τον άνθρωπο που πήρε τη θέση του στο «Steve Jobs», τον Michael Fassbinder δηλαδή) το φιλμ «Επιστροφή» έχει γράψει ήδη ιστορία.

Ο περφεξιονισμός του Alejandro G. Iñárritu βρίσκεται στην ωριμότερη φάση του και μετά τον καλλιτεχνικό κυρίως θρίαμβο του «Birdman», ο μεξικανός… «επιστρέφει» δριμύτερος για να κατακτήσει ακόμα περισσότερα.

Κωνσταντίνος Καϊμάκης