Ρενουάρ

Κυανή Ακτή, 1915. Ο διάσημος Γάλλος ζωγράφος Πιερ-Ογκούστ Ρενουάρ, σε προχωρημένη πια ηλικία προσπαθεί να ξεπεράσει τον θάνατο της γυναίκας του, τους πόνους από τα αρθριτικά του και τα φρικτά νέα ότι ο γιος του Ζαν τραυματίστηκε στη μάχη. Όταν όμως θα μπει στη ζωή του μια νεαρή κοπέλα, θα δώσει και πάλι στον κόσμο του απρόσμενη ενέργεια και διάθεση για δημιουργία. Σφύζοντας από ζωή, η ακαταμάχητα όμορφη Αντρέ θα γίνει το τελευταίο μοντέλο του ζωγράφου και η πηγή ανανέωσής του.

Πίσω στο οικογενειακό σπίτι για ανάρρωση, ο Ζαν μαγεύεται κι αυτός από τη γοητεία της κοκκινομάλλας κοπέλας. Στον μεσογειακό ιδιωτικό παράδεισο των Ρενουάρ, ο Ζαν ερωτεύεται αυτό το ελεύθερο πνεύμα, βρίσκοντας τη δική του πηγή έμπνευσης. 

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ

Η ταινία αναφέρεται στα τελευταία του Ρενουάρ. Εκτυλίσσεται το 1915, ενώ μαίνεται ο Α Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο σπουδαίος ζωγράφος, που αποτύπωσε όσο λίγοι την ομορφιά της ζωής και του σώματος στην τέχνη, χρησιμοποιώντας αρκετά ιμπρεσιονιστικά στοιχεία, βρίσκεται πια προς το τέλος της ζωής του. Όπως ένας ηθοποιός θέλει να πεθάνει στο σανίδι, έτσι ο Ρενουάρ θέλει να πεθάνει ζωγραφίζοντας. Δεν σταματάει να δημιουργεί. Μία νεαρή κοπέλα ποζάρει γι’ αυτόν (συνήθως γυμνή). Ο γιος του έρχεται σακάτης από τον πόλεμο. Στην πορεία το μοντέλο και ο γιος ερωτεύονται. Όμως η επιμονή του νεαρού να γυρίσει στο μέτωπο δημιουργεί δραματικές καταστάσεις.

Το στοιχείο των σχέσεων μεταξύ των μελών της οικογένειας και του έρωτα είναι έντονο. Όμως το στοιχείο που κυριαρχεί στην ταινία είναι οι διαρκείς αντιθέσεις. Ο καλλιτέχνης και οι υπηρέτριες. Ο άντρας και η γυναίκα. Το γήρας και τα νιάτα. Πόσες φορές δεν διαδέχονται σκηνές μαρασμού με σκηνές άνθισης. Η ίδια η ζωγραφική του Ρενουάρ, ενός υπερήλικα πλέον, παλλόταν από ζωή- ήταν μια εικαστική ωδή στη χαρά της ζωής. Παράλληλα, ο ίδιος άνθρωπος δεν μπορούσε να περπατήσει. Σε όλο του το σώμα υπήρχαν εξογκώματα. Τα δάχτυλά του είχαν πρηστεί κι ήταν χοντρά σαν μπανάνες. Η αντίθεση του ταλαιπωρημένου ζωγράφου με τα μωρά, τα μικρά παιδιά, το νεαρό μοντέλο που ακτινοβολεί υγεία και ερωτισμό είναι καταφανής. Και σε αυτό έρχονται να προστεθούν εικόνες τραυματιών από το μέτωπο, με τσακισμένα πόδια, παραμορφωμένα πρόσωπα, σε μια εξοχή γεμάτη υπέροχα τοπία.

Και άλλες αντιθέσεις. Ο «δυνατός» άντρας καταλήγει να είναι εξαρτημένος από το αδύναμο φύλο. Οι γυναίκες κουβαλάνε στα χέρια τους και τον γέρο πατέρα (που βρίσκεται στο αναπηρικό καροτσάκι) και κάποια στιγμή, ακόμα και τον (προσωρινά) σακάτη από τον πόλεμο γιο.
Κάπου το παιχνίδι αντιθέσεων γίνεται αυτοσκοπός, μοιάζοντας να μπλοκάρει την αφηγηματική ροή και το ξεδίπλωμα των συναισθημάτων. Αλλά τόσο η ιστορία, όσο και το συναίσθημα βρίσκουν το δρόμο τους στην πορεία. Το πολύ καλό μοντάζ και η όμορφη μουσική, που μπολιάζει με συναίσθημα τις εικόνες, βοηθούν σε αυτό. Επίσης, οι ερμηνείες είναι ιδιαίτερα αξιόλογες και πειστικές. Ο γέρος Ρενουάρ (Μισέλ Μπουκέ) είναι πολύ καλός στον απαιτητικό ρόλο ενός τόσο ταλαιπωρημένου ανθρώπου- αλλά κι ενός θρύλου της τέχνης. Ο γιος του (Βενσάν Ροτιέ) σου βγάζει μια αμείλικτη αποφασιστικότητα, ως προς το πάθος του για τις ιδέες του. Η σέξι Κριστά Τερέ (η γυναίκα που ποζάρει) είναι μια δυναμική και άκρως ερωτική προσωπικότητα. Στα συν της ταινίας πρέπει να προσθέσουμε την ομορφιά των εικόνων, χάρη στα όμορφα τοπία και την πολύ καλή φωτογραφία.

Συνολικά, ο Ρενουάρ μας δείχνει την τσακισμένη από τα χρόνια πλευρά ενός μεγάλου καλλιτέχνη, χωρίς να υποτιμά την καλλιτεχνική του πλευρά. Συνάμα μας αφηγείται ανθρώπινες ιστορίες με ειλικρίνεια και μέσα από την ανάδειξη αντιθέσεων η ταινία δημιουργεί ένα καλαίσθητο, συμπαγές και συγκινητικό αποτέλεσμα.

Γιώργος Σμυρνής